Kỹ thuật nhân hom cây
keo lai A. hybrid
Keo lai (Acacia hybrid) là giống lai tự nhiên giữa keo tai tượng (Acacia
mangium) và keo lá tràm (Acacia auriculiformis). Đây là giống có nhiều đặc
điểm hình thái trung gian giữa bố và mẹ, đồng thời có ưu thế lai rõ rệt về sinh
trưởng nhanh, có hiệu suất bột giấy, độ bền cơ học và độ trắng của giấy cao
hơn hẳn các loài bố mẹ…
Với tính hiệu quả cao và dễ gây trồng, cây keo lai đã được nhiều địa phương đưa
vào nhóm cây nguyên liệu hàng hoá phục vụ xuất khẩu. Vì vậy, trong những năm
gần đây phong trào trồng rừng nguyên liệu, trong đó chủ yếu là cây keo lai đang
phát triển mạnh trong cả nước.
Bài viết này giới thiệu kỹ thuật căn bản để sản xuất được cây giống keo lai bằng
phương pháp giâm hom.
I. Xây dựng vườn giống lấy hom
Vườn giống lấy hom là nơi cung ứng cành để lấy hom giâm, với các dòng keo lai
đã được công nhận là giống quốc gia như: BV10, BV16, BV32, BV33, BV71,
MA1, (MA)M8 hay giống tiến bộ kỹ thuật như BV71, BV73, BV75, TB1, TB7,
TB11, AH1, AH7, AH4, AM2, AM3.
1. Trồng vườn giống lấy hom
- Vườn giống lấy hom được bố trí gần khu nhân giống. Đất xây dựng vườn giống
lấy hom có thành phần cơ giới nhẹ, tầng đất dầy, thoát nước tốt.
- Mật độ trồng: 40.000 cây/ha (0,5m x 0,5m), nơi có điều kiện về đất đai thì trồng
với mật độ 33.000 cây/ha (0,5m x 0,6m).
- Các dòng được trồng, khai thác hom và nhân giống riêng rẻ.
- Diện tích vườn giống lấy hom bằng khoảng 1/1.000 – 1/800 diện tích rừng trồng
hàng năm.
2. Chăm sóc vườn giống lấy hom
Cần có chế độ chăm sóc, bón phân, tưới nước tốt để lượng hom khai thác được
nhiều và chất lượng đảm bảo. Thông thường: Bón lót 1kg phân chuồng + 0,01 kg
NPK/hố và bón thúc chăm sóc sau mỗi lần khai thác hom: 0,01kg NPK/cây. Trong
thời gian khai thác hom nên đảm bảo độ ẩm đất để vườn giống sinh trưởng tốt
nhất.
3. Cắt tạo chồi và trẻ hóa vườn giống lấy hom
- Tạo chồi lần đầu cho cây giống bằng cách dùng kéo bén cắt ngang thân ở độ cao
cách mặt đất 70 cm. Việc cắt tạo chồi lần đầu cho cây giống nên kết hợp với việc
lấy hom giâm để tận dụng hom.
- Sau đó, hàng năm vào cuối mùa sinh trưởng phải đốn tạo chồi và làm trẻ hóa cây
giống (thông thường đốn trước khi vào vụ giâm tiếp theo 1 – 1,5 tháng).
- Sau 3 năm (đối với vườn giống trồng bằng cây hom) và sau 5 năm (đối với vườn
giống trồng bằng cây mô), khi vườn giống đã qua nhiều lần cắt hom, không còn
sinh trưởng tốt nữa thì gây trồng vườn giống mới để thay thế cho vườn giống cũ
(gây trồng một năm trước khi thanh lý vườn giống cũ).
II. Xây dựng khu giâm hom (vườn ươm)
- Khu giâm hom là nơi để sản xuất và huấn luyện cây hom. Khu giâm hom được
thiết kế theo từng luống, với khoảng cách giữa các luống cách nhau 40 cm để đi lại
chăm sóc.
- Luống giâm hom có chiều rộng 1,2 - 1,4m, chiều dài tùy theo địa hình cho phép
và chiều cao 6 – 10 cm để dễ thoát nước.
- Luống giâm hom được tưới bằng hệ thống tưới phun sương tự động với hệ thống
vòi phun cao 35 - 40cm đặt cách nhau 1m, ở giữa luống giâm và chạy dọc theo
chiều dài luống giâm.
- Thành phần ruột bầu gồm mùn xơ dừa 30% và đất phù sa 70%. Túi bầu PE có
kích thước 12 x 7cm hoăc 8 x 14cm được đục 4 – 6 lỗ. Trước khi cấy hom nên tưới
đẩm nước và phun Ben lát-C 0,3% vào luống bầu để khử trùng.
III. Kỹ thuật cắt cành và giâm hom
1. Thời vụ giâm
- Mùa giâm hom phụ thuộc vào mùa trồng cây của từng vùng. Nguyên tắc chung là
giâm hom phải được thực hiện trước khi trồng rừng 3 tháng, nếu giâm hom trước
quá lâu thì phải có biện pháp hãm cây.
- Việc giâm hom có thể thực hiện quanh năm, nhưng giâm vào những tháng có ánh
sáng đầy đủ thì tỷ lệ ra rễ cao hơn.
2. Chuẩn bị thiết bị, vật tư, hóa chất cần thiết
- Hệ thống tưới nước phun sương bán tự động: Gồm 01 bồn chứa nước, 01 máy
bơm nước, hệ thống ống dẫn, vòi và pét phun sương.
- Kéo bấm cành, kéo cắt lá, que cấy, đĩa đựng thuốc, khay đựng hom và thuốc kích