K thu t chua c s n làm th c ăn cho gia súcỹ ậ ủ ủ ắ ứ
C s n t i có thành ph n n c, tinh b t và ch t đ c (axit xian hiđric HCN) cao, khóủ ắ ươ ầ ướ ộ ấ ộ
b o qu n, hàm l ng dinh d ng (nh t là ch t đ m) th p. Quá trình làm khô, nghi nả ả ượ ưỡ ấ ấ ạ ấ ề
c s n thành b t g p nhi u khó khăn n u g p th i ti t b t l i. Đem c s n t i v iủ ắ ộ ặ ề ế ặ ờ ế ấ ợ ủ ủ ắ ươ ớ
các ph gia ch ng nh ng tăng đ c hàm l ng dinh d ng cho th c ăn, kh đ cụ ẳ ữ ượ ượ ưỡ ứ ử ượ
ch t đ c, gia súc l i ham ăn, chóng l n và còn d tr đ c l ng l n th c ăn b xungấ ộ ạ ớ ự ữ ượ ượ ớ ứ ổ
có ch t l ng t t. ấ ượ ố
1. Nguyên t c chua: ắ ủ
Đ m b o hoàn toàn y m khí: chua c s n t i là ph ng pháp chua y m khí. Doả ả ế Ủ ủ ắ ươ ươ ủ ế
đó đ m b o y m khí là đi u ki n tiên quy t c a chua, gi m l ng không khí trongả ả ế ề ệ ế ủ ủ ả ượ
bao t i m c t i đa và không khí t bên ngoài không th vào trong bao đ c, n uủ ớ ứ ố ừ ể ượ ế
không thì th c ăn s b th i, m c. Vì v y nên th c ăn trong bao nilon hai l p ho cứ ủ ẽ ị ố ố ậ ủ ứ ớ ặ
b , thùng kín. ể
S d ng m t s ph gia (b t men) có hàm l ng v t ch t khô và đ m cao đ vì cử ụ ộ ố ụ ộ ượ ậ ấ ạ ể ủ ủ
s n t i có hàm l ng n c l n, hàm l ng đ m l i th p mà không th ph i héoắ ươ ượ ướ ớ ượ ạ ạ ấ ể ơ
đ c: Có th s d ng m t s nguyên li u nh : Dây lá khoai lang, ng n lá l c t i,ượ ể ử ụ ộ ố ệ ư ọ ạ ươ
b t lá s n , cám g o, b t phân gà khô và mu i ăn làm ph gia đ chua c s n t i. ộ ắ ạ ộ ố ụ ể ủ ủ ắ ươ
Các ph gia này đóng vai trò quan tr ng trong vi c làm gi m t l n c c a th c ăn ,ụ ọ ệ ả ỷ ệ ướ ủ ứ ủ
cung c p c ch t cho vi sinh v t lên men phát tri n nhanh, đ ng th i cung c p tinh b tấ ơ ấ ậ ể ồ ờ ấ ộ
và đ ng đ chuy n hoá thành axit (axit axêtic và axit lactic). Vì th giá tr PH có thườ ể ể ế ị ể
gi m nhanh và s m n đ nh. Ch t l ng c a th c ăn chua đ c đ m b o và n đ nhả ớ ổ ị ấ ượ ủ ứ ủ ượ ả ả ổ ị
lâu dài.
2. Th t các b c chua c s n t i nh sau:ứ ự ướ ủ ủ ắ ươ ư
Nghi n ho c thái lát c s n: Nghi n ho c thái lát, băm c s n càng nh càng t t. Loaề ặ ủ ắ ề ặ ủ ắ ỏ ố ị
b ph n c b th i. Nên ti n hành ngay sau khi băm, nghi n càng s m càng t t. ỏ ầ ủ ị ố ế ủ ề ớ ố
Cân nguyên li u: Cân c s n đã băm, nghi n và các ph gia tuỳ theo ph gia s n có ệ ủ ắ ề ụ ụ ẵ ở
đ a ph ng theo 1 trong 3 công th c sau: ị ươ ứ
Công th c 1:ứ 55 ho c 70 ho c 85kg c s n t i nghi n nh + 45 ho c 30 ho c 15kgặ ặ ủ ắ ươ ề ỏ ặ ặ
dây lá khoai lang t i băm nh (không ph i ph i héo)+0,5kg mu i ăn. ươ ỏ ả ơ ố
Công th c 2:ứ 55 ho c 70 ho c 85kg c s n t i nghi n nh +45 ho c 30 ho c 15kgặ ặ ủ ắ ươ ề ỏ ặ ặ
ng n lá l c t i băm nh (không ph i ph i héo)+0,5kg mu i ăn ọ ạ ươ ỏ ả ơ ố
Công th c 3:ứ 90kg c s n t i nghi n nh +20kg (cám g o ho c b t lá s n khô ho củ ắ ươ ề ỏ ạ ặ ộ ắ ặ
b t phân gà khô nghi n nh )+0,5kg mu i ăn. ộ ề ỏ ố
Tr n và : Nguyên li u sau khi đã cân đ c đ vào đ ng và tr n đ u v i nhau b ngộ ủ ệ ượ ổ ố ộ ề ớ ằ
tay hay b ng x ng. Đ đ m b o l ng mu i ít đ c tr n đ u trong th c ăn thìằ ẻ ể ả ả ượ ố ượ ộ ề ứ ủ
tr c h t ph i tr n đ u mu i v i các ph gia (cám g o, phân gà, b t lá s n,... ) sau đóướ ế ả ộ ề ố ớ ụ ạ ộ ắ
m i tr n đ u v i c s n t i đã nghi n, băm nh . ớ ộ ề ớ ủ ắ ươ ề ỏ
Có th cho th c ăn vào chum, v i, b ho c túi nilon đ . Nh ng t t h n c là trongể ứ ạ ể ặ ể ủ ư ố ơ ả ủ
hai l p bao (trong là 1 bao nilon lành l ng vào bao d a), nh v y ti n cho ăn h n vàớ ồ ứ ư ậ ệ ơ
đ m b o kín không khí trong quá trình cho ăn. Nên cho h n h p th c ăn này vào baoả ả ỗ ợ ứ ủ
theo t ng l p, sau m i l p dày đ 15-20 cm thì dùng hai bàn tay ép l i, nén m nh choừ ớ ỗ ớ ộ ạ ạ
không khí ra kh i kh i th c ăn . Chú ý nén m nh, càng ch t càng t t và tránh khôngỏ ố ứ ủ ạ ặ ố
làm rách bao, đ m b o đi u ki n y m khí và n c s n không rò r ra ngoài. Ngay sauả ả ề ệ ế ướ ắ ỉ
khi k t thúc công vi c này ph i bu c kín ngay bao . Nh là ph i làm cho không khí raế ệ ả ộ ủ ớ ả
h t kh i bao tr c khi bu c mi ng bao. ế ỏ ướ ộ ệ
C t gi các bao th c ăn : Nh ng bao ch a th c ăn chua c n đ c gi , b o qu n ấ ữ ứ ủ ữ ứ ứ ủ ầ ượ ữ ả ả ở
n i khô ráo, mát và c n tránh chu t, b , gián c n th ng bao, không khí có th xâmơ ầ ộ ọ ắ ủ ể
nh p vào bao làm m c, th i th c ăn. ậ ố ố ứ
Chú ý: Trong 1-2 ngày đ u sau khi ph i ki m tra l i các bao . N u th y bao nào bầ ủ ả ể ạ ủ ế ấ ị
căng phình do có không khí bên trong thì ph i m đ x h t không khí ra và bu c kínả ở ể ả ế ộ
l i mi ng bao. Đây là không khí phát sinh ra do k t qu c a quá trình hô h p trong cạ ệ ế ả ủ ấ ủ
s n t i v n ch a đ c ng ng h n trong 1-2 ngày đ u. ắ ươ ẫ ư ượ ừ ẳ ầ
3. S d ng c s n chua làm th c ăn cho gia súc: ử ụ ủ ắ ủ ứ
N u c s n v i b t lá s n ho c cám g o và mu i thì sau 14 ngày có th cho giaế ủ ủ ắ ớ ộ ắ ặ ạ ố ủ ể
súc ăn đ c. N u c s n v i b t phân gà và mu i thì sau 30 ngày m i cho gia súcượ ế ủ ủ ắ ớ ộ ố ủ ớ
ăn đ c. ượ
N u c s n v i lá khoai lang, lá l c t i thì sau khi 20 ngày m i cho ăn đ c. ế ủ ủ ắ ớ ạ ươ ủ ớ ượ
C s n chua có th b o qu n đ c trong th i gian 6-7 tháng (ít nh t 4 tháng), ch tủ ắ ủ ể ả ả ượ ờ ấ ấ
l ng v n t t. Chú ý không n u chín th c ăn chua vì s m t vitamin và các ch tượ ẫ ố ấ ứ ủ ẽ ấ ấ
dinh d ng khác. L n nái, l n th t (trên 50 kg) ăn 2-3 kg/ngày. L n choai (20-30 kg) ănưỡ ợ ợ ị ợ
1-2 kg/ngày. Trâu bò đang cày kéo và v béo: 5-7 kg/ngày và ăn thêm c xanh, r m.ỗ ỏ ơ
Trâu, bò ăn trong mùa đông: 2-3 kg/ngày, ăn thêm r m, chăn th . Khi trâu, bò đ c ănơ ả ượ
thêm th c ăn chua chúng s béo kho , l n nhanh, cày kéo t t.ứ ủ ẽ ẻ ớ ố