LÀM GÌ Đ PHÒNG NG A THOÁI HÓA KH PỂ Ừ Ớ
Thoái hóa kh p là căn b nh d x y ra ng i cao tu i và phớ ệ ễ ả ở ườ ổ ụ
n , gây nên các c n đau d d i và có th d n đ n tàn ph . V yữ ơ ữ ộ ể ẫ ế ế ậ
ph i làm gì đ ch đ ng phòng ng a thoái hoá kh p? ả ể ủ ộ ừ ớ
thoái hoá kh p là gì?ớ
thoái hoá kh p là tình tr ng h h ng ph n s n đ m gi a 2 đ uớ ạ ư ỏ ầ ụ ệ ữ ầ
x ng, kèm theo ph n ng viêm và gi m thi u l ng d ch nh yươ ả ứ ả ể ượ ị ầ
giúp bôi tr n ma sát đi m n i gi a 2 đ u x ng. Tình tr ngơ ở ể ố ữ ầ ươ ạ
này gây đau nh c và c ng kh p, h n ch c đ ng kh p. Tuyứ ứ ớ ạ ế ử ộ ớ
không gây t vong nh cao huy t áp, đái tháo đ ng nh ng b nhử ư ế ườ ư ệ
nh h ng n ng n đ n sinh ho t do tri u ch ng đau, tê, h nả ưở ặ ề ế ạ ệ ứ ạ
ch c đ ng...ế ử ộ
Nh ng đ i t ng nào d b thoái hoá kh p?ữ ố ượ ễ ị ớ
thoái hoá kh p không ph i là b nh c a riêng ng i l n tu i. Nóớ ả ệ ủ ườ ớ ổ
có th phát tri n t nh ng tháng đ u tiên c a cu c đ i. Kho ngể ể ừ ữ ầ ủ ộ ờ ả
30% ng i trên 35 tu i, 60% ng i trên 65 và 85% ng i trênườ ổ ườ ườ
tu i 80 có nguy c m c b nh. Kho ng 2/3 s b nh nhân là phổ ơ ắ ệ ả ố ệ ụ
n . Sau tu i 45, t l n gi i m c b nh cao h n nam gi i (g pữ ổ ỷ ệ ữ ớ ắ ệ ơ ớ ấ
kho ng 1,5 - 2 l n). thoái hoá kh p hay t n công ph n tr sauả ầ ớ ấ ụ ữ ẻ
th i kỳ mang thai và sinh n , gây các c n đau đ n.ờ ở ơ ớ
Nguyên nhân gây thoái hoá kh p?ớ
thoái hoá kh p ng i cao tu i ph n l n không có nguyên nhânớ ở ườ ổ ầ ớ
rõ r t. Các y u t thúc đ y quá trình thoái hóa bao g m tu i tác,ệ ế ố ẩ ồ ổ
tình tr ng béo phì, ch n th ng nh và m n tính kh p. Nhi uạ ấ ươ ẹ ạ ở ớ ề
nghiên c u cho th y, trong quá trình lão hóa, ch c năng ch ng đứ ấ ứ ố ỡ
c a s n b suy gi m và d h h ng khi kh p c đ ng. Thêm vàoủ ụ ị ả ễ ư ỏ ớ ử ộ
đó, các ch n th ng nh nh ng kéo dài nhi u năm do khuân vácấ ươ ẹ ư ề
đ n ng, cũng làm tăng gánh n ng cho các kh p, khi n s thoáiồ ặ ặ ớ ế ự
hóa thêm tr m tr ng. Ngoài ra, y u t di truy n và di ch ng tầ ọ ế ố ề ứ ừ
các b nh lý khác cũng góp ph n làm tăng nguy c m c b nh.ệ ầ ơ ắ ệ
Đi u tr thoái hoá kh pề ị ớ
N u th y đau nh c các kh p và khó di chuy n trong 2 tu n,ế ấ ứ ở ớ ể ầ
b n nên đi khám bác sĩ đ xác đ nh lo i thoái hoá kh p. Vi cạ ể ị ạ ớ ệ
ch n đoán và đi u tr s m s giúp gi m thi u đáng k c n đauẩ ề ị ớ ẽ ả ể ể ơ
và nguy c tàn ph . Hi n có 2 ph ng pháp đi u tr : dùng thu cơ ế ệ ươ ề ị ố
và không dùng thu c. Tùy theo th tr ng b nh mà bác sĩ s cóố ể ạ ệ ẽ
ph ng pháp áp d ng thích h p.ươ ụ ợ
Nh ng kh p d b thoái hóa.ữ ớ ễ ị
Làm gì đ phòng ng a thoái hoá kh p?ể ừ ớ
Đ phòng ng a và h n ch các c n đau do thoái hoá kh p trongể ừ ạ ế ơ ớ
sinh ho t cũng nh ăn u ng, b n nên l u ý nh ng đi u sau đây: ạ ư ố ạ ư ữ ề
Gi m cân: hãy gi m cân n u cân n ng c a b n v t chu n. Đâyả ả ế ặ ủ ạ ượ ẩ
là y u t quan tr ng hàng đ u, b i nó s giúp gi m áp l c choế ố ọ ầ ở ẽ ả ự
kh p.ớ
T p luy n: t p luy n s đem l i nh ng ích l i nh t đ nh đ i v iậ ệ ậ ệ ẽ ạ ữ ợ ấ ị ố ớ
ng i m c ch ng viêm kh p. S là sai l m n u cho r ng, khiườ ắ ứ ớ ẽ ầ ế ằ
các c n đau hoành hành thì càng ít ho t đ ng càng t t, b i đi uơ ạ ộ ố ở ề
đó s ch làm c m giác đau đ n kéo dài thêm. Tuy nhiên, b n nênẽ ỉ ả ớ ạ
l a ch n hình th c luy n t p phù h p v i s c kh e b n thân. Víự ọ ứ ệ ậ ợ ớ ứ ỏ ả
nh các đ ng tác nh nhàng có tác d ng th giãn các kh p, tránhư ộ ẹ ụ ư ớ
tình tr ng đ cho các kh p b “ỳ”, ít ho t đ ng.ạ ể ớ ị ạ ộ
Ngoài ra, b n cũng có th nh đ n s giúp đ t phía các nhàạ ể ờ ế ự ỡ ừ
v t lý tr li u, đ th c hi n các bài t p “ch ng l i” các c n đauậ ị ệ ể ự ệ ậ ố ạ ơ
kh p. Ho c áp d ng các bi n pháp châm c u.ớ ặ ụ ệ ứ
Ch đ ăn u ng: trong ch đ ăn cũng nên l u ý nh ng đi mế ộ ố ế ộ ư ữ ể
sau:
- H n ch đ u ng có c n. B n c n tránh s d ng nh ng lo iạ ế ồ ố ồ ạ ầ ử ụ ữ ạ
đ u ng nh r u, bia và các đ u ng có ch a nhi u c n khác.ồ ố ư ượ ồ ố ứ ề ồ
- Tránh ăn nh ng th c ph m có hàm l ng purin và fructozo caoữ ự ẩ ượ
nh : cá trích, th t gia súc, gan và th t l n mu i.ư ị ị ợ ố
- C n tránh t t c món ăn làm tăng m trong máu nh : th t m ,ầ ấ ả ỡ ư ị ỡ
b , xúc xích, dăm bông và ngay c bánh k o cũng nên h n ch ,ơ ả ẹ ạ ế
vì s làm gia tăng tình tr ng viêm t y. Nên ăn b sung thêm th cẽ ạ ấ ổ ự
ph m có ch a acid omega -3, tăng c ng vitamin D qua ch đẩ ứ ườ ế ộ
ăn u ng và u ng viên nén s có tác d ng gi m đau lâu dài.ố ố ẽ ụ ả
- Tăng c ng các lo i trái cây nh : đu đ , d a, chanh, b i vìườ ạ ư ủ ứ ưở
các lo i trái này là ngu n cung ng men kháng viêm và sinh t C,ạ ồ ứ ố
2 ho t ch t có tác d ng kháng viêm.ạ ấ ụ
BS. Tr ng Nghĩaọ
Kho 24 - Ch t L ng Cu c S ng ẻ ấ ượ ộ ố
www.khoe24.vn
Ngu n: SKDSồ
TR M C M NG I CAO TU IẦ Ả Ở ƯỜ Ổ
Tr m c m ng i cao tu i th ng bi u hi n b ng s lo l ngầ ả ở ườ ổ ườ ể ệ ằ ự ắ
thái quá v s c kh e. Nó có th di n ti n thành b nh Alzheimerề ứ ỏ ể ễ ế ệ
và các hình th c khác c a ch ng m t trí. B nh th ng khó ch nứ ủ ứ ấ ệ ườ ẩ
đoán và đi u tr vì b nh nhân không th a nh n là mình b tr mề ị ệ ừ ậ ị ầ
c m. ả
Tri u ch ng ph bi n: Ng i b nhệ ứ ổ ế ườ ệ
th ng th y chán n n ho c d cáu,ườ ấ ả ặ ễ
c m th y b n thân s ng không có ýả ấ ả ố
nghĩa, không tham gia ho c khôngặ
m n mà v i nh ng ho t đ ng h ngặ ớ ữ ạ ộ ằ
ngày, d t c gi n, d b kích đ ng.ễ ứ ậ ễ ị ộ
B nh nhân thay đ i kh u v ,ệ ổ ẩ ị
th ng ăn không ngon mi ng, tr ng l ng c th thay đ i (sútườ ệ ọ ượ ơ ể ổ
ho c tăng cân), khó ng , th c gi c nhi u l n trong đêm, t nhặ ủ ứ ấ ề ầ ỉ
gi c s m, thèm ng ngày... M t s bi u hi n khác là m t m i,ấ ớ ủ ộ ố ể ệ ệ ỏ
m t t p trung, gi m trí nh , t duy khác th ng, có ý nghĩ ph mấ ậ ả ớ ư ườ ạ
l i và ý đ nh t v n, th m chí có k ho ch ho c đã th t v n.ỗ ị ự ẫ ậ ế ạ ặ ử ự ẫ
N u nh ng tri u ch ng trên xu t hi n liên t c h n 2 tu n nghĩaế ữ ệ ứ ấ ệ ụ ơ ầ
là ng i cao tu i đã m c ch ng tr m c m. ườ ổ ắ ứ ầ ả
Nh ng bi u hi n tr m c m ng i cao tu i t ng đ i ph cữ ể ệ ầ ả ở ườ ổ ươ ố ứ
t p, th ng th y nh t là m t m i, chán ăn, khó ng đi kèm v iạ ườ ấ ấ ệ ỏ ủ ớ
quá trình lão hóa. Ngoài ra, h còn có các bi u hi n khác nh xaọ ể ệ ư
lánh ng i thân trong gia đình, b n bè, đau m liên miên, khôngườ ạ ố
ho t bát, hay th t v ng, gi m trí nh , khó thích nghi v i nh ngạ ấ ọ ả ớ ớ ữ
thay đ i nh vi c chuy n ch ho c nh ng thay đ i trong n iổ ư ệ ể ỗ ở ặ ữ ổ ộ
b gia đình. Tr m c m ng i cao tu i còn bi u hi n b i sộ ầ ả ở ườ ổ ể ệ ở ự
r i lo n ch c năng não đi kèm v i quá trình lão hóa mà ng i taố ạ ứ ớ ườ
th ng g i là b nh Alzheimer.ườ ọ ệ
Đ c i thi n ch ng b nh này, ng i cao tu i c n đ c giúp để ả ệ ứ ệ ườ ổ ầ ượ ỡ
đ thoát kh i tình tr ng b cách ly ho c cô đ n. Đ làm đ cể ỏ ạ ị ặ ơ ể ượ
đi u này, nên t ch c các cu c dã ngo i, h ng ng i cao tu iề ổ ứ ộ ạ ướ ườ ổ
t rèn luy n s c kh e ho c th ng xuyên đ a h đi thăm h iự ệ ứ ỏ ặ ườ ư ọ ỏ
b n bè, ng i thân. N u có th , nên t o hoàn c nh ti p t c ho tạ ườ ế ể ạ ả ế ụ ạ
đ ng ngh nghi p cho h , ho c t ch c h c thêm đ b sungộ ề ệ ọ ặ ổ ứ ọ ể ổ
ki n th c, tăng kh năng giúp đ con cháu.ế ứ ả ỡ
Đi u tr b ng thu c ch ng suy nh c cũng góp ph n mang l iề ị ằ ố ố ượ ầ ạ
hi u qu tuy nhiên c n l u ý đ n tác d ng ph và nên dùng v iệ ả ầ ư ế ụ ụ ớ
li u l ng th p. Các lo i thu c an th n cũng giúp ng i giàề ượ ấ ạ ố ầ ườ
gi m nguy c b kích đ ng. N u chúng không mang l i hi u quả ơ ị ộ ế ạ ệ ả
thì li u pháp s c đi n có th đ c áp d ng. Nh ng bi n phápệ ố ệ ể ượ ụ ữ ệ
này c n đ c th c hi n theo h ng d n c a th y thu c.ầ ượ ự ệ ướ ẫ ủ ầ ố
Bác sĩ H nh Trinhạ
Kh e 24 (ngu n: SKDS) ỏ ồ
Đ I PHÓ V I SA SÚT TRÍ TU NG I CAOỐ Ớ Ệ Ở ƯỜ
TU IỔ
Sa sút trí tuệ đ c xác đ nh b ng suy gi m trí nh , m t khượ ị ằ ả ớ ấ ả
năng phán đoán, r i lo n đ nh h ng và r i lo n nh n th c.ố ạ ị ướ ố ạ ậ ứ
SSTT có th g p l a tu i trung niên ho c s m h n do h u quể ặ ở ứ ổ ặ ớ ơ ậ ả
c a thi u ôxy, ch n th ng, nhi m khu n, kh i u và các b nhủ ế ấ ươ ễ ẩ ố ệ
th n kinhầ nh Parkinson. SSTT không ch là v n đ c a cácư ỉ ấ ề ủ
th y thu c mà còn là v n đ c a toàn xã h i. ầ ố ấ ề ủ ộ