Ph n 22ầ
Ð i Namạ
H Thành Li t là m t sĩ nhân Thành Ðô. Có m t v và m t thi p. ạ ệ ộ ở ộ ợ ộ ế
Ng i thi p h Hà, ti u t là Chiêu Dung. ườ ế ọ ể ự
Ng i v ch t s m, bèn l y v k h Thân, tính đ k nhau, ng c đãi . ườ ợ ế ớ ấ ợ ế ọ ố ỵ ượ
Ng i thi p h Hà sinh đ c m t con trai đ t tên là Ð i Nam. ườ ế ọ ượ ộ ặ ạ
H lâu nay không tr v , Thân g t Hà ra, không th i c m chung, c ngày ngày đongạ ở ề ạ ổ ơ ứ
ph n thóc c p cho. ầ ấ
Ð i Nam l n d n, thóc ăn không đ n a. ạ ớ ầ ủ ữ
Hà ph i d t v i đ ph vào ph n ăn, không dám xin thêm. ả ệ ả ể ụ ầ
Ð i Nam th y tr ng h c, tr con ngâm nga đ c sách, cũng mu n đi h c. ạ ấ ở ườ ọ ẻ ọ ố ọ
M cho là hãy còn bé quá, nh ng cũng d t đ n tr ng cho h c th , đ con chán ph iẹ ư ắ ắ ườ ọ ử ể ả
b . ỏ
Ð i Nam sáng d , s c h c g p đôi các tr khác. ạ ạ ứ ọ ấ ẻ
Th y làm l , tình nguy n không đòi ti n h c. ầ ạ ệ ề ọ
Hà bèn cho con theo h c th y, bi u l chút đ nh. ọ ầ ế ễ ỉ
Ð c hai, ba năm đã h c thông kinh sách. M t hôm, đi h c v nói v i m r ng: ượ ọ ộ ọ ề ớ ẹ ằ
- Trong tr ng có năm sáu đ a đeo l y cha xin ti n mua quà bánh, sao con l i không cóườ ứ ấ ề ạ
cha?
M nói: ẹ
- Ch lúc nào con l n lên, m s cho con bi t. ờ ớ ẹ ẽ ế
Ð i Nam h i: ạ ỏ
- Con nay đã b y, tám tu i, bao gi m i là l n? ả ổ ờ ớ ớ
M b o: ẹ ả
- Con đ n tr ng đi qua mi u đ c quan Thánh thì nên vào l y, ngài s phù h choế ườ ế ứ ạ ẽ ộ
chóng l n. ớ
Ð i Nam tin l m, ngày hai bu i đi qua đ u vào l y. ạ ắ ổ ề ạ
M bi t th , h i: ẹ ế ế ỏ
- Con kh n đi u gì? ấ ề
C i đáp: ườ
- Ch xin sang năm ngài cho con l n b ng đ a m i lăm, m i sáu tu i. ỉ ớ ằ ứ ườ ườ ổ
M c i. ẹ ườ
Song Ð i Nam s c h c và hình vóc đ u l n nh nhau, m i m i tu i mà nh m i baạ ứ ọ ề ớ ư ớ ườ ổ ư ườ
m i b n tu i; nh ng văn bài c u làm, bài nào văn ch ng cũng trôi ch y. ườ ố ổ ữ ậ ươ ả
M t hôm, nói v i m r ng: ộ ớ ẹ ằ
- Tr c kia m nói, con l n lên m s cho bi t cha đâu, bây gi đã đ n lúc r i đ y! ướ ẹ ớ ẹ ẽ ế ở ờ ế ồ ấ
M b o: ẹ ả
- Ch a đâu, ch a đâu! ư ư
L i h n m t năm n a, đã nh ng i l n h n hoi, càng g n h i luôn luôn. ạ ơ ộ ữ ư ườ ớ ẳ ạ ỏ
M bèn thu t l i ngành ng n. ẹ ậ ạ ọ
Ð i Nam nghe nói, th ng c m khôn xi t, mu n đi tìm cha. ạ ươ ả ế ố
M nói: ẹ
- Con hãy còn non tr quá, cha còn hay m t ch a bi t, làm sao tìm đ c ngay? ẻ ấ ư ế ượ
Ð i Nam không nói gì mà b đi, đ n gi a tr a không v , bàn đ n h i tr ng, thìạ ỏ ế ữ ư ề ế ỏ ở ườ
th y nói sau gi c m s m ch a tr l i tr ng. ầ ờ ơ ớ ư ở ạ ườ
M c kinh cho là Ð i Nam b h c, b ti n ăn ra thuê ng i đi tìm ki m kh p n i màẹ ả ạ ỏ ọ ỏ ề ườ ế ắ ơ
không có tung tích gì.
Ð i Nam ra kh i c a, mù m ch ng bi t nên đi đâu, c th ng đ ng mà đi mi t. ạ ỏ ử ờ ẳ ế ứ ẳ ườ ế
G p m t ng i đang đ nh đi Quỳ Châu, nói mình h Ti n. Ð i Nam ăn xin và đi theo. ặ ộ ườ ị ọ ể ạ
Ti n b c đi ch m quá, thuê cho m t con l a, ti n l ng c n h t. ể ự ậ ộ ừ ề ư ạ ế
Ð n Quỳ, cùng nhau ng i ăn, Ti n lén b thu c vào th c ăn, Ð i Nam mê man b tế ồ ể ỏ ố ứ ạ ấ
t nh. ỉ
Ti n ch đ n m t ngôi chùa l n, gi thác là con mình, không may b m gi a đ ng,ể ở ế ộ ớ ả ị ố ữ ườ
h t ti n ăn, mu n đem bán cho nhà chùa. ế ề ố
Tăng đ th y m t mũi khôi ngô khác th ng, tranh nhau mua. ồ ấ ặ ườ
H Ti n l y đ c vàng r i ra đi. ọ ể ấ ượ ồ
Tăng chúng đ thu c cho Ð i Nam, d n d n t nh. ổ ố ạ ầ ầ ỉ
S c tr trì bi t tin đ n xem, th y t ng m o r t l , g n h i ng n ngành, l i càngư ụ ụ ế ế ấ ướ ạ ấ ạ ạ ỏ ọ ạ
th ng, b o các tăng giúp ti n b c r i cho đi. ươ ả ề ạ ồ
Có th sinh h T ng Lô Châu, đi thi tr t tr v , trên đ ng g p h i bi t duyênư ọ ưở ở ượ ở ề ườ ặ ỏ ế
c , khen là hi u, k t làm b n đ ng hành. ớ ế ế ạ ồ
Ð n Lô Châu, cho trong nhà mình h n m t tháng, g p ai cũng h i. ế ở ơ ộ ặ ỏ
Có ng i mách r ng trong đám th ng nhân đi Mân có ng i h H , bèn t bi t hườ ằ ươ ườ ọ ạ ừ ệ ọ
T ng đ đi Mân. ườ ể
T ng giúp cho áo qu n giày dép, xóm làng cũng góp nhau giúp ti n ăn. ưở ầ ề
Trên đ ng g p hai khách buôn v i đi Phúc Thanh, m i cùng k t b n đ ng. ườ ặ ả ờ ế ạ ườ
Ð c vài ngày, khách dòm đ c ti n trong đãy c a Ð i Nam, bàn đem đ n ch v ng,ượ ượ ề ủ ạ ế ỗ ắ
trói tay trói chân, c p h t mà đi. ướ ế
V a có ông c h Tr n ng i Vĩnh Phúc đi qua đ y, c i trói, dìu lên xe, ch v nhàừ ụ ọ ầ ườ ấ ở ở ề
mình.
Ông c là m t nhà c phú, th ng nhân các tr n ph n l n đ u t c a nhà c mà ra. ụ ộ ự ươ ấ ầ ớ ề ừ ử ụ
C d n các khách buôn Nam B c h i dùm tin t c c a H , và gi Ð i Nam l i làmụ ặ ắ ỏ ứ ủ ạ ữ ạ ở ạ
b n đ c sách v i các con mình. Ð i Nam bèn l i, không đi đây đi đó n a, t đó nhàạ ọ ớ ạ ở ạ ữ ừ
càng xa, tin t c càng ngh n. ứ ẽ
Hà Chiêu Dung s ng cô qu nh ba b n năm, Thân th xén b t ph n ăn, đè nén đũ đi u,ố ạ ố ị ớ ầ ề
b t ph i tái giá. ắ ả
Hà t làm l y mà ăn, chí không lung lay. ự ấ
Thân ép bán cho m t lái buôn Trùng Khánh. ộ
Lái buôn b t cóc đem đi. ắ
Ð n đêm, Hà l y dao c a c . ế ấ ứ ổ
Lái buôn không dám b c, ch cho v t th ng lành l n, đem bán l i cho m t kháchứ ờ ế ươ ặ ạ ộ
buôn Diêm Ðình. ở
Ð n Diêm Ðình, Hà t x l ng ng c, l rõ ph t ng. ế ự ẻ ồ ự ộ ủ ạ
Ng i khách buôn h t quá, l y thu c ra bu c v t th ng; kh i r i, ch mu n làm vãi. ườ ố ấ ố ộ ế ươ ỏ ồ ỉ ố
Ng i khách buôn nói : ườ
- Tôi có ng i b n buôn, không có b ph n c a đàn ông, ch mu n tìm ng i may váườ ạ ộ ậ ủ ỉ ố ườ
trong nhà, v i ng i y cũng không khác gì làm bà vãi, mà l i cũng có th bù l iở ớ ườ ấ ạ ể ạ
chút v n tôi b ra. ố ỏ
Hà nghe theo.
Ng i khách buôn cho xe đ a đi. ườ ư
Ð n c a, ch nhân ch y ra, thì là chàng H . ế ử ủ ạ ạ
S là H đã b nghi p nho mà đi buôn. ố ạ ỏ ệ
Ng i b n buôn th y không có v bèn đem Hà th t ng cho. G ườ ạ ấ ợ ị ặ
p nhau kinh ng c, bu n th ng, k l i nh ng n i kh s . ặ ạ ồ ươ ể ạ ữ ỗ ổ ở
H m i bi t là mình đã có con, đi tìm cha ch a v . ạ ớ ế ư ề
H bàn d n các quán tr , dò h i tin t c Ð i Nam, mà Chiêu Dung t ph n thi p nayạ ặ ọ ỏ ứ ạ ự ậ ế
tr thành chính th t. ở ấ
Nh ng tr i qua nhi u b c gian truân, y u đau l m b nh, không th gánh vác đ cư ả ẳ ướ ế ắ ệ ể ượ
m i vi c, bèn khuyên ch ng l y v l , H trông g ng tai ho lúc tr c, không ch uọ ệ ồ ấ ợ ẽ ạ ươ ạ ướ ị
nghe theo. Hà nói:
- N u thi p là k tranh giành ngôi th n i gi ng chi u, thì trong m y năm nay đãế ế ẻ ứ ở ơ ườ ế ấ
theo ng i ta mà đ con r i, có còn đ c đoàn t v i nhau nh ngày nay n a đâu! Vườ ẻ ồ ượ ụ ớ ư ữ ả
chăng cái ách mà ng i ta đ t lên c mình, còn đau đ n âm trong lòng, l nào t iườ ặ ổ ớ ỷ ở ẽ ớ
phiên mình mình l i đem đ t lên c ng i khác! ạ ặ ổ ườ
H bèn d n b n khách buôn mua cho m t cô ng i thi p già, tu i h n ba m i. ạ ặ ạ ộ ườ ế ổ ơ ươ
Qua n a năm, khách qu mua đ c thi p đem v . ử ả ượ ế ề
Khi vào c a, thì l i chính là ng i v h Thân. ử ạ ườ ợ ọ
Ng i nào ng i n y nhìn nhau l lùng, kinh hãi. ườ ườ ấ ạ
Tr c đó, Thân th m t mình đ c m t năm, ng i anh tên là Bao khuyên tái giá. ướ ị ở ộ ượ ộ ườ
Thân nghe theo, duy ru ng n ng thì b con cháu trong h ngăn không cho bán. ộ ươ ị ọ
Ch bán các v t s h u, tích cóp đ c m y trăm đ ng vàng, đem v nhà anh. ỉ ậ ở ữ ượ ấ ồ ề
Có ng i lái buôn B o Ninh, nghe nói th giàu, có c m t hòm t trang, bèn lót nhi uườ ở ả ị ả ộ ư ề
ti n cho Bao đ l a ph nh th mà c i làm v . ề ể ừ ỉ ị ướ ợ
Nh ng ng i lái buôn thì già kh và tàn ph , ch ng còn s c làm đàn ông n a. ư ườ ụ ế ẳ ứ ữ
Thân oán gi n anh mình, không yên ph n làm v , h t do th t c trên gi ng, l i đeậ ậ ợ ế ạ ắ ổ ườ ạ
gieo mình xu ng gi ng, qu y nhi u không ch u n i. ố ế ấ ễ ị ổ
Lái buôn gi n, l c soát ti n b c l y h t, đ nh đem bán làm thi p, nh ng ai cũng chê đãậ ụ ề ạ ấ ế ị ế ư
l thì r i. ỡ ồ
Lái buôn ta đi Quỳ Châu, đem th đi cùng, g p ng i khách buôn cùng m t c a hi uị ặ ườ ộ ử ệ
v i H , v a may l i trúng ý đ nh, bèn mua mà mang đi. ớ ạ ừ ạ ị
Ð n khi g p H thì v a th n, v a s , nói không ra m t ti ng. ế ặ ạ ừ ẹ ừ ợ ộ ế
H h i l i ng i khách buôn cùng c a hi u cũng bi t đ i khái, bàn nói : ạ ỏ ạ ườ ử ệ ế ạ
- N u g p ng i đàn ông kho m nh, thì đã l i B o Ninh, đâu có g p nhau đâyế ặ ườ ẻ ạ ở ạ ả ặ ở
n a! Âu cũng là s c ! Nh ng nay ta mua thi p ch không ph i c i v , vì th , tr cữ ố ả ư ế ứ ả ướ ợ ế ướ
h t hãy vào l y Chiêu Dung đ đúng l v c v bé đã! ế ạ ể ễ ợ ả ợ
Thân l y làm x u h , H nói: ấ ấ ổ ạ
- X a kia còn làm v c thì nh th nào? ư ợ ả ư ế
Hà khuyên nên mi n cho th , nh ng H không ch u, c m g y đ ng tr c m t c ngễ ị ư ạ ị ầ ậ ứ ướ ặ ưỡ
ép.
Thân b t đ c dĩ cũng ph i l y, nh ng tr c sau v n không ch u h u h , ch làm l ngấ ắ ả ạ ư ướ ẫ ị ầ ạ ỉ ụ
phòng khác. ở
Hà đ u khoan dung cho h t, cũng ch ng n xét nét siêng năng hay l i bi ng. ề ế ẳ ỡ ườ ế
M i khi chuy n trò y n m cùng Chiêu Dung, H c g i Thân th đ n h u h bênỗ ệ ế ẩ ạ ứ ọ ị ế ầ ạ
c nh. ạ
Hà mu n thay th b ng m t con h u, H không nghe. ố ế ằ ộ ầ ạ
G p lúc quan huy n l nh h Tr n tên T Tông, đ n nh m ch c Diêm Ð nh. ặ ệ ệ ọ ầ ự ế ậ ứ ở ị
H có vi c tranh ch p nh v i ng i làng, h bèn ki n H t i c ng b c v c làmạ ệ ấ ỏ ớ ườ ọ ệ ạ ộ ưỡ ứ ợ ả
v l . ợ ẽ
Tr n Công không xét, quát m ng đu i ra. ầ ắ ổ
H m ng l m, nói riêng v i Hà, ca ng i ông huy n nhân đ c. ạ ừ ắ ớ ợ ệ ứ
M t đêm, canh đã khuya, ti u đ ng gõ c a vào báo quan huy n l nh đ n. ộ ể ồ ử ệ ệ ế
H h t quá, v i vàng m c áo x giày, thì quan đã vào nhà trong, l i càng ho ng, khôngạ ố ộ ặ ỏ ạ ả
bi t làm th nào. ế ế
Hà nhìn k , v i vàng đi ra, nói r ng: Con ta đây mà! R i khóc lên. ỹ ộ ằ ồ
Tr n Công bàn s p xu ng đ t, n c n ngh n ngào. ầ ụ ố ấ ứ ở ẹ
S là Ð i Nam t khi theo h c a c Tr n đ n nay đã nên quan. ố ạ ừ ọ ủ ụ ầ ế
Lúc ông m i t kinh đô chuy n đ n, có vòng đ ng đi qua c h ng, m i bi t hai mớ ừ ể ế ườ ố ươ ớ ế ẹ
đ u đã c i giá, g c đ u th ng c m. ề ả ụ ầ ươ ả
Ng i trong h bi t Ð i Nam đã là quan sang, đem nhà ru ng tr l i c . ườ ọ ế ạ ộ ả ạ ả
Ông cho đ y t l i đ s a sang, xây c t, mong có ngày cha l i tr v . ầ ớ ở ạ ể ử ấ ạ ở ề
R i đ c b nhi m Diêm Ðình, l i mu n b quan đ tìm cha. ồ ượ ổ ệ ở ạ ố ỏ ể
C Tr n ra s c khuyên can. V a g p lúc có ng i th y bói bàn xin m t qu . ụ ầ ứ ừ ặ ườ ầ ộ ẻ
Th y bói nói: ầ
- Nh thành l n, thi u thành tr ng, tìm tr ng đ c mái, tìm m t đ c hai; qu này điỏ ớ ế ưở ố ượ ộ ượ ẻ
làm quan thì t t. ố
Tr n Công bàn đi nh m ch c. ầ ậ ứ