BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC
VÀ CÔNG NGHỆ VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
-----------------------------
HOÀNG VĂN HIỀN
THÀNH PHẦN LOÀI GIUN TRÒN (NEMATODA)
KÝ SINH Ở MỘT SỐ LOÀI CÁ THUỘC BỘ CÁ VƯỢC
(PERCIFORMES) Ở BIỂN VEN BỜ VIỆT NAM
Chuyên ngành: Ký sinh trùng học
Mã số: 9 42 01 05
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ SINH HỌC
HÀ NỘI – 2019
Công trình được hoàn thành tại:
HỌC VIỆN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ VIỆT NAM
Người hướng dẫn khoa học:
1. PGS. TS. Hà Duy Ngọ
2. TS. Nguyễn Văn Đức
Người nhận xét 1: ....................................................................
................................................................................
Người nhận xét 2: ....................................................................
................................................................................
Người nhận xét 3: ....................................................................
................................................................................
Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Viện họp tại:
HỌC VIỆN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
Vào hồi ......... giờ ........ ngày ....... tháng ....... năm 2019
Có thể tìm hiểu luận án tại:
- Thư viện Quốc gia
- Thư viện Học viện Khoa học và Công nghệ
1
MỞ ĐẦU
1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Nghiên cứu ký sinh trùng, bệnh do chúng gây ra ở các loài
cá và người sử dụng sản phẩm cá là hết sức cần thiết, cấp bách
trong điều kiện hiện nay khi các sản phẩm thủy hải sản Việt
Nam đang có mặt ở nhiều thị trường trong nước và trên thế giới.
Bên cạnh các thiệt hại do ký sinh trùng gây ra đối với ngành
thủy sản thì các bệnh ký sinh trùng ở người có nguồn gốc thủy
sản cũng là mối quan tâm lớn. Kết quả của việc nghiên cứu về
thành phần loài, sinh học, sinh thái học, dịch tễ học... ký sinh
trùng trên cá là tiền đề cho việc phòng chống các bệnh ký sinh
trùng trong thủy sản và y học.
Vì vậy, nghiên cứu thành phần loài giun tròn ký sinh ở cá
biển nói chung, bộ cá Vược nói riêng không chỉ có ý nghĩa khoa
học mà còn có ý nghĩa thực tiễn cao, góp phần vào việc phòng
chống bệnh giun tròn ký sinh ở các loài cá biển kinh tế sau này.
2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
* Mục tiêu chung của luận án
Hệ thống học khu hệ giun tròn ký sinh ở các loài cá thuộc bộ
cá Vược tại các vùng biển ven bờ Việt Nam.
* Mục tiêu cụ thể của luận án
Xác định được thành phần loài giun tròn ký sinh ở các loài
cá thuộc bộ cá Vược tại các vùng biển ven bờ Việt Nam.
Xác định được tình hình nhiễm giun tròn ký sinh ở cá biển
thuộc bộ cá Vược tại một số vùng biển ven bờ Việt Nam.
3.NỘI DUNG NGHIÊN CỨU:
2
Mô tả các loài giun tròn ký sinh ở các loài cá thuộc họ cá
Vược thu thập được ở vùng biển ven bờ Việt Nam bằng hình
thái học và sinh học phân tử . Trên cơ sở đó để xác định loài,
thành phần loài giun tròn ký sinh trong cá.
Xác định tỷ lệ nhiễm, cường độ nhiễm giun tròn ở một sô
loài cá biển thuộc bộ cá Vược ở một số vùng biển ven bờ Việt
Nam.
4. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
- Đã đưa ra được thành phần loài, tình nhiễm giun tròn ký sinh
cụ thể của một số loài cá thuộc bộ cá Vược ở biển ven bờ Việt
Nam.
- Đã đánh giá được mức độ đa dạng thành phần loài giun tròn
ký sinh của một số loài cá thuộc bộ cá Vược ở biển ven bờ Việt
Nam và mối quan hệ giữa các quần thể ở các khu vực khác nhau
cũng như vùng phân bố của loài.
- Bổ sung mẫu vật và tư liệu cho việc biên soạn tập sách về giun
tròn ký sinh ở cá biển Việt Nam. Phát hiện thêm 19 loài giun
tròn cho khu hệ Việt Nam, trong đó có loài Cucullanus
(Cucullanus)sp. Có thể là loài mới cho khoa học, đồng thời bổ
sung 26 loài cá biển là vật chủ mới cho các loài giun tròn.
- Góp phần định hướng cho một số nghiên cứu tiếp về giun tròn
ký sinh ở các bộ cá khác ở biển Việt Nam.
5. BỐ CỤC CỦA LUẬN ÁN
Luận án gồm 150 trang, trong đó: Mở đầu 2 trang. Tổng
quan tài liệu 20 trang. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu 13
trang. Kết quả nghiên cứu 104 trang. Kết luận và đề xuất ý kiến
1 trang. Các công trình công bố có liên quan đến luận án 1
3
trang. Tài liệu tham khảo 9 trang. Luận án gồm 11 bảng số liệu,
47 hình vẽ và ảnh minh họa, sơ đồ và 16 trang phụ lục.
Chương 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
1.1. Những đặc điểm cơ bản về giun tròn ký sinh: Đã nêu sơ
lược về đặc điểm hình thái cấu tạo giun tròn, đặc điểm sinh học
và vòng đời phát triển của giun tròn, đặc trưng phân bố của giun
tròn và tác hại của giun tròn.
1.2. Sơ lược về hệ thống phân loại giun tròn ký sinh: Đã nêu
sơ lược về hệ thống phân loại giun tròn trên thế giới và Việt
Nam.
1.3. Một số đặc điểm cơ bản của khu hệ cá biển Việt nam và
bộ Cá vược: Đã nêu được một số đặc điểm về khu hệ cá biển
cũng như một số đặc điểm cơ bản của bộ cá Vược.
1.4. Tình hình nghiên cứu giun tròn ký sinh ký sinh ở cá
biển
1.4.1.Tình hình nghiên cứu giun tròn ký sinh ở cá biển khu
vực Tây Thái Bình Dương
Nghiên cứu giun sán ký sinh ở động vật biển được tiến hành
từ cuối thể kỷ 19, nhưng phải đến khoảng giữa thế kỷ 20 mới
được nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu.
Wu, 1927 đã có mô tả đầu tiên loài giun tròn Paraleptus
scyllii ký sinh trên cá nhám Chiloscyllium plagiosum trên vùng
biển Đài Loan, khi đó chưa có tác giả nào nghiên cứu về giun
tròn ký sinh ở cá biển ở vùng biển lục địa Trung Quốc. Đến
những năm 1965 các nhà khoa học Trung Quốc mới bắt đầu
điều tra và công bố về khu hệ này. Đến 2011, tổng cộng 90 loài
giun tròn thuộc 31 giống, 13 họ, 9 liên họ, 3 bộ và 2 phân lớp