Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp
Page i
BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN
HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VN
VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VN
-----------------*-------------------
NGUYỄN THỊ BÌNH
BƯỚC ĐẦU NGHIÊN CỨU DI THỰC SÂM NGỌC LINH
Ở VIỆT NAM
Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
Mã số: 60.62.01.10
LUẬN VĂN THẠC SĨ NÔNG NGHIỆP
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS.NGUYỄN VĂN BỘ
HÀ NỘI, 2015
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp
Page ii
LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành luận văn này, ngoài sự nỗ lực của bản thân tôi đã nhận
được sự giúp đỡ về mọi mặt của các thầy cô giáo, tập thể và cá nhân.
Trước hết tôi xin được trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắctới
PGS.TS. Nguyễn Văn Bộ, thầy hướng dẫn đã tận tình giúp đỡ và có những ý
kiến, góp ý vô cùng quý báu để tôi thực hiện và hoàn thiện tốt luận văn của
mình.
Tôi xin trân trọng cảm ơn ý kiến đóng góp, định hướng quý báu của các
thầy cô trong Ban Đào tạo – Viện Khoa học nông nghiệp Việt Nam trong quá
trình học tập, thực hiện đề tài, hoàn thiện luận văn.
Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành tới TS. Phan Thúy Hiền, chủ
nhiệm đề tài “Nghiên cứu phát triển trồng sâm Ngọc Linh tại một số khu vực
có điều kiện sinh thái tương tự núi Ngọc Linh” đã tạo mọi điều kiện cho tôi
thực hiện tốt các nội dung nghiên cứu của mình.
Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn lãnh đạo cơ quan, đồng nghiệp đã tạo
mọi điều kiện thuận lợi trong suốt quá trình tôi tham gia khóa học và hoàn
thành khóa luận.
Cuối cùng, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn của mình tới người thân
trong gia đình, những người đã luôn động viên tôi trong suốt quá trình tôi học
tập và thực hiện luận văn.
Hà Nội, ngày 30 tháng 12 năm 2015
Tác giả
Nguyễn Thị Bình
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp
Page iii
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu, kết
quả nêu trong luận văn này là trung thực và chưa từng được sử dụng, công bố
trong các luận văn, luận án và các công trình khoa học nào trước đây.
Tôi xin cam đoan rằng các thông tin trích dẫn được sử dụng trong luận
văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc, đảm bảo trích dẫn theo đúng quy định.
Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan này!
Hà Nội, ngày 30 tháng 12 năm 2015
Tác giả
Nguyễn Thị Bình
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp
Page iv
MỤC LỤC
TRANG PHỤ BÌA ...................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................ ii
LỜI CAM ĐOAN ..................................................................................................... iii
MỤC LỤC ................................................................................................................. iv
DANH MỤC BẢNG ............................................................................................... viii
DANH MỤC HÌNH VẼ VÀ ĐỒ THỊ ...................................................................... ix
DANH MỤC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT .............................................................. xi
MỞ ĐẦU ..................................................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của đề tài ................................................................................................. 1
2. Mục tiêu của đề tài ........................................................................................................ 2
2.1.
Mục tiêu chung ......................................................................................................... 2
2.2.
Mục tiêu cụ thể ......................................................................................................... 2
3.
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài ..................................................................... 2
3.1.
Ý nghĩa khoa học ...................................................................................................... 2
3.2.
Ý nghĩa thực tiễn ...................................................................................................... 3
4.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài ............................................................... 3
4.1.
Đối tượng ................................................................................................................. 3
4.2.
Phạm vi nghiên cứu của đề tài .................................................................................. 3
Chương I. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ............................................ 4
1.1. Thành phần loài của chi nhân sâm (Panax L.), họ Araliaceae...................................... 4
1.2. Hình thái thực vật của sâm Ngọc Linh ........................................................................ 5
1.3. Đặc điểm sinh học của sâm Ngọc Linh ....................................................................... 5
1.4. Phân bố của sâm Ngọc Linh ....................................................................................... 6
1.5. Đặc điểm tự nhiên của vùng trồng sâm Ngọc Linh ...................................................... 7
1.5.1. Đặc điểm về địa hình ............................................................................................. 7
1.5.2. Đặc điểm về khí hậu ............................................................................................... 7
1.5.3. Đặc điểm về thổ nhưỡng ........................................................................................ 8
1.5.4. Đặc điểm về hệ thực vật ......................................................................................... 8
1.6.
Kết quả nghiên cứu về kỹ thuật trồng sâm Ngọc Linh ................................................ 9
1.6.1. Kết quả nghiên cứu trong nước .............................................................................. 9
Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp
Page v
1.6.2. Kết quả nghiên cứu ngoài nước ............................................................................ 11
1.7. Kết quả nghiên cứu về tình hình sâu bệnh hại trên sâm Ngọc Linh............................ 16
1.8. Kết quả nghiên cứu về hoạt chất trong sâm Ngọc Linh ............................................. 17
1.9. Nghiên cứu về di thực sâm Ngọc Linh và các loài khác trong chi Panax .................. 21
1.9.1. Những nghiên cứu về di thực các loài trong chi Panax .......................................... 21
1.9.2. Những nghiên cứu di thực về cây sâm Ngọc Linh tại Việt Nam ............................. 23
1.10. Cơ sở thực tiễn của việc thực hiện đề tài .............................................................. 25
CHƯƠNG II. VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ......... 27
2.1.
Vật liệu và địa điểm nghiên cứu ............................................................................. 27
2.2.
Nội dung nghiên cứu và các vấn đề cần giải quyết................................................ 27
2.2.1.
Nội dung 1: Thu thập số liệu về điều kiện tự nhiên và tính chất đất tại các điểm
nghiên cứu ...................................................................................................................... 27
2.2.2.
Nội dung 2: Đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển và sâu bệnh hại chính ..... 27
2.3.
Phương pháp nghiên cứu ...................................................................................... 28
2.3.1.
Thu thập số liệu về điều kiện tự nhiên và tính chất đất tại các điểm nghiên cứu .... 28
i)
Điều kiện tự nhiên, vị trí địa lý ................................................................................. 28
ii)
Tính chất đất ............................................................................................................. 28
2.3.2.
Đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển của sâm Ngọc Linh tại các điểm di thực
và nguyên vị .................................................................................................................... 29
i)
Bố trí thí nghiệm ...................................................................................................... 29
ii)
Chỉ tiêu theo dõi ....................................................................................................... 29
iii)
Điều tra sâu bệnh hại ................................................................................................ 30
2.3.3. Đánh giá khả năng tích lũy hoạt chất của sâm Ngọc Linh tại các điểm nghiên cứu 31
i)
Định lượng saponin tổng số ...................................................................................... 31
ii)
Định lượng đồng thời 3 hoạt chất MR2, Rg1, Rb1: ................................................... 32
2.3.4. Xử lý số liệu ......................................................................................................... 32
Chương III. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN .............................................................. 33
3.1. Điều kiện tự nhiên và thổ nhưỡng của các điểm nghiên cứu .................................... 33
3.1.1. Điều kiện tự nhiên .................................................................................................. 33
i)
Đặc điểm về vị trí địa lý và hệ thực vật ..................................................................... 33
ii)
Đặc điểm về khí tượng, thủy văn tại các điểm nghiên cứu ......................................... 34