ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
---------------------------------------
PHAN TRẮC THÚC ĐỊNH
CÁI TÔI TRỮ TÌNH THƠ TRẺ ĐƯƠNG ĐẠI
(QUA VI THÙY LINH, PHAN HUYỀN THƯ, VĂN CẦM HẢI)
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Văn học Việt Nam
Mã số: 60.22.34
Hà Nội – 2012
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
--------------------------------------
PHAN TRẮC THÚC ĐỊNH
CÁI TÔI TRỮ TÌNH THƠ TRẺ ĐƯƠNG ĐẠI
(QUA VI THÙY LINH, PHAN HUYỀN THƯ, VĂN CẦM HẢI)
Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành: Văn học Việt Nam
Mã số: 60.22.34
Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS Đoàn Đức Phương
Hà Nội - 2012
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................................
1. Lí do chọn đề tài ...........................................................................................................
2. Lịch sử vấn đề ...............................................................................................................
3. Mục đích, đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu ...................................................................
4. Phƣơng pháp nghiên cứu .............................................................................................
5. Cấu trúc luận văn .........................................................................................................
NỘI DUNG ...................................................................................................................
Chƣơng 1. KHÁI LƢỢC VỀ CÁI TÔI TRỮ TÌNH VÀ THƠ TRẺ ĐƢƠNG ĐẠI ..
1.1. Khái lƣợc về cái tôi trữ tình .............................................................................
1.1.1. Cái tôi từ goc đô triêt hoc va
tâm li hoc...........................................................
1.1.2. Khái niệm cái tôi trữ tình ................................................................................
1.1.3. Nh thơ v cái tôi trữ tình trong thơ ................................................................
1. 2. Thơ trẻ đƣơng đại Việt Nam...........................................................................
1.2.1. Bối cảnh thời đại v sự xuất hiện các nh thơ trẻ ...........................................
1.2.2. Khái lược về thơ trẻ.........................................................................................
1.2.3. Giới thiệu về Văn Cầm Hải, Vi Thùy Linh, Phan Huyền Thư ...........................
Chƣơng 2. CÁI TÔI TRỮ TÌNH THƠ TRẺ ĐƢƠNG ĐẠI .......................................
2.1. Cái tôi cá nhân ..................................................................................................
2.1.1. Cái tôi chủ quan trỗi dậy mạnh mẽ, luôn muốn được đề cao với những nét
độc đáo riêng biệt ....................................................................................................
2.1.2. Cái tôi nghệ sỹ khao khát sáng tạo v khẳng định mình...................................
2.1.3. Cái tôi phái tính với những thiên tính vĩnh cửu ................................................
2.1.3.1. Người nữ với ý thức thiên sứ tình yêu v những cung bậc cảm xúc ...............
2.1.3.2. Người nữ với khát khao thiên bẩm lm Mẹ ...................................................
2.1.3.3. Người nữ với ý niệm về sự tạo sinh trong nghệ thuật ....................................
2.1.3.4. Người nam với bản lĩnh, điểm tựa cho người nữ trong tình yêu ....................
2.1.4. Cái tôi bản thể v những khát vọng tự do, giải phóng tính dục ........................
2.2. Cái tôi nội cảm và hòa đồng .............................................................................
2.2.1. Cái tôi đi sâu khai thác thế giới vô thức tâm linh.............................................
2.2.1.1. Đề cao tiềm thức, vô thức, linh giác, trực giác, bản năng tự nhiên của
con người ..................................................................................................................
2.2.1.2. Hòa hợp giữa đời sống tâm linh v tôn giáo .................................................
2.2.2. Cái tôi với nỗi buồn v sự cô đơn ....................................................................
2.2.3. Cái tôi trực cảm về những vấn đề xã hội hiện đại ............................................
2.2.4. Cái tôi hướng về quá khứ để trăn trở, suy tư v triết lí cuộc sống ....................
Chƣơng 3. MỘT SỐ HÌNH THỨC NGHỆ THUẬT BIỂU ĐẠT CÁI TÔI
TRỮ TÌNH ...................................................................................................................
3.1. Sự mở rộng của biên độ thể loại ......................................................................
3.1.1. Thơ tự do được ưa chuộng ..............................................................................
3.1.2. Thơ văn xuôi ...................................................................................................
3.1.3. Một số hình thức biểu đạt khác ........................................................................
3.2. Hình ảnh: cực thực và siêu thực, ẩn dụ và biểu tƣợng
3.2.1 Hình ảnh cực thực v siêu thực ........................................................................
3.2.2. Hình ảnh biểu tượng, ẩn dụ .............................................................................
3.3. Giọng điệu: tạo giọng và xóa giọng .................................................................
3.3.1. Tạo giọng ........................................................................................................
3.3.2. Xóa giọng, tẩy giọng (hay l giọng khách quan, vô âm sắc) ............................
3.4. Kết cấu linh hoạt và đa dạng ...........................................................................
3.4.1. Kết cấu theo kiểu phân tán, gián đoạn .............................................................
3.4.2. Kết cấu theo kiểu cắt dán, lắp ghép .................................................................
3.4.3. Kết cấu theo kiểu sắp đặt tạo hình ...................................................................
3.4.4. Kết cấu theo mạch tư duy ngẫu nhiên, đứt đoạn ..............................................
3.5. Ngôn ngữ ..........................................................................................................
KẾT LUẬN .............................................................................................................
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Trong bối cảnh giao lưu văn hóa toàn cầu, sự bộn bề đa tạp của đời sống hiện đại, sự
thay đổi của các thang bậc giá trị, sự xâm lấn ồ ạt của nhiều hình thức giải trí hấp dẫn, thơ
đang đứng trước nguy cơ mờ nhạt so với các thể loại khác, nhu cầu của độc giả thưởng
thức thơ bị giảm sút rõ rệt. Thơ đương đại đang có những chuyển động đáng chú ý, đặc biệt
là sự xuất hiện của nhiều phong cách thơ trẻ. Do vậy nhu cầu nghiên cứu thơ hôm nay bắt
nguồn từ thực trạng quá phong phú, bề bộn và phức tạp của chính nó. Nghiên cứu thơ trẻ là
vô cùng cần thiết trong quá trình chuyển động của thơ ca đƣơng đại hiện nay.
Cũng như nhiều loại hình nghệ thuật, sự chuyển mình của thơ bắt đầu từ ý thức nghệ
thuật, bởi trữ tình là một thể loại từ lâu đã được khẳng định là “vƣơng quốc chủ quan”
(Belinsky), là “sự biểu hiện và cảm thụ của chủ thể” (G.W.F. Hegel), trong đó tính chủ
quan vừa là nguyên tắc tiếp cận đời sống, vừa là nguyên tắc xây dựng thế giới nghệ thuật.
Ý thức trữ tình và ý thức chủ quan ấy được thể hiện trong một khái niệm mang nội dung
xác định bản chất thể loại trữ tình: cái tôi trữ tình. Cái tôi trữ tình là hình thức tự ý thức của
tác phẩm trữ tình. Nó là tiền đề tạo nên phong cách nhà thơ. Trong nghiên cứu thơ ca hiện
nay, cái tôi trữ tình được khai thác như một phạm trù mang tính cá nhân, phạm trù phong
cách, phạm trù cá nhân, chứ chưa được chú ý tiếp cận như các kiểu cái tôi trữ tình có ý
nghĩa như hệ quy chiếu chủ quan mang ý thức trữ tình của thời đại. Nhà thơ với những ấn
tượng, độc đáo trong phong cách cũng sẽ tạo nên diện mạo phong cách thơ ca cho cả một
giai đoạn văn học. Vì thế nghiên cứu cái tôi trữ tình là tìm hiểu một phƣơng diện chủ yếu
của thơ, có khả năng khái quát đƣợc mối quan hệ giữa thơ và đời sống, bao quát đƣợc
toàn bộ thế giới tinh thần của chủ thể, khái quát đƣợc kiểu cái tôi trữ tình của thời đại.
Trong sáng tạo nghệ thuật nói chung và thơ ca nói riêng, lớp trẻ sáng tác luôn mang đến
tiếng nói mới mẻ, sức trẻ, nhiệt huyết và đam mê. Như một quy luật, họ mang đến tiếng nói
của thời đại, của những khát vọng đổi mới. Trong đội ngũ các nhà thơ hôm nay, các nhà
thơ trẻ chiếm hơn một nửa. Họ chính là nguồn sinh lực dồi dào báo hiệu tiềm năng mới cho
thơ ca Việt. Hàng loạt các cây bút trẻ đã và đang khẳng định mình trên con đường đến với
địa hạt văn chương. Đó là những cố gắng không ngừng tạo thêm phẩm chất mới, diện mạo
mới cho thơ Việt. Trong thời gian qua, đáng chú ý là sự xuất hiện của ba cây bút Vi Thùy