VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
VŨ BÌNH MINH
CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA LIÊN MINH CHÂU ÂU
ĐỐI VỚI KHU VỰC CHÂU Á - THÁI BÌNH DƯƠNG
TRONG BỐI CẢNH MỚI
LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÂU ÂU HỌC
Hà Nội, 2018
VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
VŨ BÌNH MINH
CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA LIÊN MINH CHÂU ÂU
ĐỐI VỚI KHU VỰC CHÂU Á - THÁI BÌNH DƯƠNG
TRONG BỐI CẢNH MỚI
Ngành: Châu Âu học
Mã số:
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. ĐỖ TÁ KHÁNH
Hà Nội, 2018
1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Liên minh châu Âu(EU) là một chủ thể quốc tế có vai trò rất quan trọng
trên bàn cờ chính trị thế giới. EU cũng là một trụ cột lớn mạnh của nền kinh tế
thế giới. Trong tiến trình phát triển, hội nhập và liên kết sâu, rộng của EU,
nhiều thành tựu, chính sách chung có hiệu lực thực thi, góp phần quan trọng
vào sự phát triển của thế giới nói chung cũng như các lĩnh vực cự thể như:
hòa bình, ổn định, chính trị đối ngoại, hợp tác phát triển, kinh tế thương mại,
đầu tư, tài chính, phát triển xã hội, quyền con người, giáo dục đào tạo…nói
riêng. Một điểm nổi bật của EU là đóng góp vào sự phát triển của hoạt động
chính trị ngoại giao, hợp tác phát triển cùng các chủ thể quốc tế khác. Chính
sách đối ngoại chung của EU ra đời, phát triển góp phần quan trọng cho tiến
trình thúc đẩy hòa bình, ổn định, hợp tác phát triển với các đối tác trên thế
giới. Quan hệ hợp tác phát triển của EU và khu vực châu Á- Thái Bình Dương
có bề dày truyền thống với từng đối tác riêng cũng như với cả khu vực, đạt
nhiều thành tựu lớn giúp cho các chủ thể cùng có lợi, cùng phát triển hài hòa
với lợi ích của chính mình.
Châu Á-Thái Bình Dương là khu vực phát triển năng động với nhiều quốc
gia, chủ thể lớn có tiếng nói quan trọng trên bàn cờ chính trị thế giới. Khu vực
này gồm có các nước lớn: Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, ASEAN, Hàn
Quốc,Austraylia, Liên bang Nga,…, đóng góp lớn vào sự phát triển chung của
thế giới. Nền kinh tế khu vực cũng có vai trò to lớn trong nền kinh tế thế giới.
Hợp tác phát triển của khu vực châu Á-Thái Bình Dương với thế giới góp
phần quan trọng vào sự phát triển của thế giới và khu vực. Quan hệ hợp tác
của châu Á-Thái Bình Dương và Liên minh châu Âu có vai trò rất quan trọng
2
với sự phát triển của chính các chủ thể cũng như góp phần thúc đẩy sự ổn
định, phát triển chung của thế giới.
Xu hướng chủ đạo của nền chính trị thế giới là hòa bình, hợp tác phát triển
mạnh giữa các chủ thể quốc tế. Quan hệ hợp tác giữa các quốc gia, chủ thể
góp phần quan trọng vào thành tựu chung của thế giới duy trì, phát triển hòa
bình, phát triển kinh tế, xã hội, các lĩnh vực khác của nhân loại. Tuy nhiên,
bối cảnh quốc tế và các khu vực có nhiều thay đổi. Các cuộc bầu cử ở các
quốc gia lớn trên thế giới có ảnh hưởng nhất định đến dường lối đối ngoại và
hợp tác của quốc tế cả trên bình diện song phương và đa phương. Mỗi chủ
thể, quốc gia có những đổi thay về chính trị nội bộ dẫn đến sự hợp tác phát
triển giữa các quốc gia có những điều chỉnh khác nhau cho phù hợp điều kiện
thức tế mới.
Liên minh Châu Âu có những điều chỉnh ở mỗi cấp độ, lĩnh vực khác
nhau các chính sách chung của liên minh cũng như của các nước thành viên.
Chính sách đối ngoại chung của EU hình thành và phát triển cùng sự lớn
mạnh, liên kết sâu rộng của Liên minh EU. Thông qua các Hiệp ước khác
nhau của EU, chính sách đối ngoại của EU đã có những thành công và triển
khai mạnh mẽ trong quan hệ hợp tác quốc tế của EU. Năm 2009, Hiệp ước
Lisbon có hiệu lực, việc liên kết, hội nhập của Liên minh châu Âu mạnh mẽ
hơn, sâu sắc hơn. Hiệp ước này đồng thời là cơ sở rất quan trọng cho việc
thực thi chính sách đối ngoại của EU với các đối tác quốc tế của liên minh.
Trong sự điều chỉnh chung của chính sách đối ngoại của EU trong bối cảnh
quốc tế mới như thế nào và cụ thể với khu vực châu Á-Thái Bình Dương như
thế nào có tầm quan trọng lớn đối với việc hợp tác phát triển giữa hai chủ thể
cũng như góp phần vào sự phát triển chung của hòa bình, ổn định của thế giới.
Việc tìm hiểu về chính sách đối ngoại của EU nói chung và chính sách đối
ngoại của EU đối với khu vực châu Á-Thái Bình Dương nói riêng trong giai
3
đoạn hiện nay có ý nghĩa thực tiễn và lí luận lớn đối với Việt Nam. Việc hội
nhập ngày càng chủ động, sâu, mạnh của Việt Nam vào nền kinh tế khu vực
và thế giới cũng cần có những điều chỉnh hợp lý, hài hòa lợi ích quốc gia
cũng như các đối tác cụ thể trong bối cảnh quốc tế mới. Do vậy, đề tài tìm
hiểu sâu về chính sách đối ngoại chung của EU giai đoạn sau năm 2009 đến
nay đối với khu vực châu Á-Thái Bình Dương nhằm có cái nhìn toàn diện về
Liên minh châu Âu, quan hệ hợp tác giữa EU và châu Á – Thái Bình Dương
trong một giai đoạn có nhiều thay đổi lớn hiện nay. Đề tài cũng cố gắng tìm
hiểu, đưa ra khuyến nghị có thể đối với Việt Nam trong tiến trình hội nhập
quốc tế mạnh mẽ, quan hệ hợp tác phát triển sậu rộng với các chủ thể quốc tế
cũng như với liên minh châu Âu, góp phần vào sự phát triển chung của đất
nước hài hòa cùng sự phát triển của khu vực và thế giới.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
a) Tình hình nghiên cứu trong nước:
Có nhiều công trình nghiên cứu, tài liệu phong phú về lý luận quan hệ
quốc tế như: Học Viện Quan hệ Quốc tế (2007), “Lý luận quan hệ quốc tế”,
Sách tham khảo nội bộ, Quyển 1, Hà Nội 2007. Tác phẩm đề cập đến nhiều
luận điểm, học thuyết nổi tiếng của các học giả có tiếng trên thế giới về quan
hệ quốc tế. Sách là tập hợp các tri thức sâu, rộng để nghiên cứu về quan hệ
quốc tế. Đây cũng là một cuốn sách rất hữu ích cho những ai quan tâm,
nghiên cứu về lĩnh vực quan hệ quốc tế. Paul R. Viotti, Mark V. Kauppi
(2003), “Lý luận quan hệ quốc tế”, Sách tham khảo, NXB Lao động, Hà Nội
2003. Cuốn sách đề cập sâu rộng các vấn đề lý luận hữu ích cho độc giả quan
tâm lĩnh vực nghiên cứu quan hệ quốc tế. Nhiều lý thuyết, lý luận sâu sắc của
các học giả nổi tiếng thế giới được đề cập đến trong tác phẩm. Đây là một
cuốn sách rất có ý nghĩa trong việc tiềm hiểu, nghiên cứu, nâng cao kiến thức
về lĩnh vực quan hệ quốc tế. Nguyễn Thu Mỹ(2006), “Bài giảng: Vấn đề An