BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HỒ CHÍ MINH
CHƢƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT
---o0o---
LÊ THỊ NGỌC ÁNH
PHÂN TÍCH SỰ ẢNH HƢỞNG CỦA CÁC YẾU TỐ ĐẾN
TÍNH TUÂN THỦ THUẾ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG
Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 08 năm 2016
BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ HỒ CHÍ MINH
CHƢƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT
---o0o---
LÊ THỊ NGỌC ÁNH
PHÂN TÍCH SỰ ẢNH HƢỞNG CỦA CÁC YẾU TỐ ĐẾN
TÍNH TUÂN THỦ THUẾ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
Chuyên ngành Chính sách công
Mã ngành: 60340402
LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC
TS. HUỲNH THẾ DU
Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 08 năm 2016
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn này do tôi thực hiện. Các trích dẫn và nguồn số liệu sử dụng
trong luận văn đều đƣợc dẫn nguồn và có độ chính xác cao nhất trong khả năng hiểu biết
của tôi. Những phần trao đổi ghi rõ tên, đơn vị công tác của chuyên gia đều nhận đƣợc sự
đồng ý của ngƣời trả lời về mặt nội dung. Đây là nghiên cứu của cá nhân. Do vậy, luận văn
này không nhất thiết phản ánh quan điểm của Trƣờng Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí
Minh, của Chƣơng trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright và của các cơ quan thuế tại tỉnh Thừa
Thiên Huế, cũng nhƣ của những đơn vị mà các chuyên gia đang công tác.
Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2016
Tác giả
Lê Thị Ngọc Ánh
ii
LỜI CẢM ƠN
Đầu tiên, tôi chân thành cảm ơn thầy cô tại Chƣơng trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright đã
tâm huyết, tận tình truyền đạt những kiến thức hay, bổ ích cho tôi trong quá trình học tập.
Chân thành cảm ơn sự hƣớng dẫn nhiệt tình và ân cần của thầy Huỳnh Thế Du.
Chân thành cảm ơn Lãnh đạo Cục thuế và các Chi cục thuế trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên
Huế đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi tiếp cận thông tin và số liệu. Cảm ơn các cô, chú,
anh, chị đồng nghiệp ở Cục thuế và các Chi cục thuế trên địa bàn Thừa Thiên Huế đã động
viên, hỗ trợ tối đa để tôi có điều kiện tốt thực hiện đề tài này. Lời cảm ơn sâu sắc xin gửi
tới ông Phạm Minh Kiên, phó Cục trƣởng Cục thuế Thừa Thiên Huế; ông Ngô Cẩm,
trƣởng phòng thanh tra; ông Nguyễn Cáp, Chi cục trƣởng Chi cục thuế Phú Lộc; ông Trần
Minh Đức, giám đốc Công ty cổ phần Hồng Đức vì những góp ý, bình luận, định hƣớng
quý giá trong quá trình thực hiện đề tài. Cảm ơn những câu nói “Chú sẵn sàng hỗ trợ nhé”,
“Thiếu gì thì nói chị, chị giúp em vì muốn em làm tốt bài” hay “Con cần gì thì mail chú
nhé, chú cung cấp cho viết” là những câu nói truyền thêm năng lƣợng cho tôi mỗi lúc tôi đi
thu thập thông tin. Chân thành cảm ơn Cục thuế thành phố Chí Minh đã hỗ trợ trao đổi tìm
hiểu thêm về vấn đề tuân thủ thuế và các chƣơng trình của Tổng cục thuế.
Cảm ơn các chuyên gia về lĩnh vực kế toán, thuế, luật ở Thừa Thiên Huế đã dành thời gian
quý báu để chia sẻ những thông tin hữu ích, tình hình thực tế hiện nay. Cảm ơn Hội doanh
nhân trẻ Thừa Thiên Huế đã tạo điều kiện tiếp xúc với các doanh nghiệp. Đặc biệt, cảm ơn
149 doanh nghiệp đã dành thời gian giúp đỡ tôi hoàn thành phiếu khảo sát trong thời điểm
Tết nguyên đán và giai đoạn quyết toán bận rộn.
Cảm ơn các anh, chị học viên lớp MPP7 vì những thảo luận, góp ý và động viên tinh thần
trong suốt quá trình lên ý tƣởng, thực hiện và hoàn thiện đề tài. Chính sự đồng hành của
tập thể MPP7 là nguồn động lực vô cùng lớn lao. Cảm ơn các anh chị cựu học viên đã
động viên tinh thần và chia sẻ kinh nghiệm trong học tập và làm Luận văn. Cảm ơn mái
nhà FETP đã cho tôi mang đến những tri thức, tình bạn hơn cả tình thân và những ngƣời
anh, ngƣời chị, ngƣời em tuyệt vời.
Cuối cùng, cảm ơn gia đình, cảm ơn vì tất cả những gì cả nhà mang đến cho con trong suốt
thời gian vừa qua đặc biệt là hai năm này. Gia đình vẫn luôn là điều tuyệt vời nhất của con.
iii
TÓM TẮT
Trốn thuế, tránh thuế dẫn đến thất thoát nguồn thu là vấn đề chung của các cơ quan thuế
(CQT). Thừa Thiên Huế (T.T.Huế) cũng không phải ngoại lệ với 88% doanh nghiệp (DN)
không tuân thủ trong kê khai theo kết quả thanh tra, kiểm tra và 34% DN không nộp thuế
đúng hạn. Nâng cao tính tuân thủ thuế là giải pháp chế ngự các hành vi trốn thuế, tránh
thuế. Mục tiêu của nghiên cứu là xác định sự tác động của chính sách thuế, quản lý thuế và
chi phí tuân thủ (CPTT) đến tính tuân thủ thuế của các DN trên địa bàn tỉnh T.T.Huế.
Dựa vào khung phân tích của Shukla và cộng sự (2011), kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng
chính sách thuế hiện nay có nhiều điểm bất cập. Các văn bản thuế thay đổi liên tục, trung
bình 20,8 ngày một văn bản pháp quy về thuế sẽ đƣợc ban hành mới, sửa đổi hoặc bổ sung.
DN sai sót là điều tất yếu khi chính sách thuế (i) tồn tại nhiều cách hiểu khác nhau; (ii)
không có sự nhất quán; (iii) phức tạp; (iv) thời gian ban hành, thời gian có hiệu lực không
hợp lý. Bên cạnh đó, quản lý thuế không hiệu quả, chƣa tạo đƣợc môi trƣờng tuân thủ cũng
nhƣ hỗ trợ DN tuân thủ thuế tự nguyện. Ƣu điểm của quản lý thuế hiện nay là (i) DN kê
khai và nộp thuế đơn giản, tiện lợi với các chƣơng trình kê khai và nộp thuế điện tử; (ii)
CQT có nhiều hình thức và kênh hỗ trợ, tuyên truyền chính sách thuế cho DN; (iii) CQT có
thể theo dõi chính xác tình trạng nộp tờ khai và nộp thuế các DN. Tuy nhiên, nhƣợc điểm
của quản lý thuế là (i) các kênh tuyên truyền, hỗ trợ DN không hiệu quả; (iii) thực thi các
chính sách, quản lý thuế còn hạn chế; (iv) cách thức lựa chọn các đối tƣợng thanh kiểm tra
không nhất quán và còn cảm tính, chƣa chuẩn xác; (v) Các mức phạt cao nhƣng tính khả
thi của việc thi hành các chế tài về thuế thấp; (vi) Hệ thống xem lại hồ sơ lƣu trữ của DN
tại cơ quan thuế chƣa đầy đủ. Cuối cùng, CPTT thuế hiện nay tƣơng đối cao. Phân loại
theo loại hình DN, CPTT thuế đang là gánh nặng cho các DNTN.
Từ đó, đề tài đề xuất năm giải pháp (i) hợp nhất các văn bản thuế; (ii) tạo tính ổn định cho
các chính sách thuế; (iii) đẩy mạnh các chƣơng trình truyền thông, hỗ trợ DN, chú trọng
hiệu quả của các chƣơng trình triển khai, thiết kế chƣơng trình hỗ trợ riêng nhóm đối tƣợng
DNTN; (iv) hoàn thiện hệ thống thông tin, dữ liệu nội bộ ngành để quản lý DN, đánh giá
rủi ro, tính tuân thủ thuế và (v) tăng xác suất phát hiện các hành vi không tuân thủ bằng
cách nâng cao tính khả thi của cơ chế giám sát, hiệu quả thực thi và năng lực cán bộ thuế.
Từ khóa: tuân thủ thuế, chính sách thuế, quản lý thuế, chi phí tuân thủ.