SÓNG NGẦM
Có thể nói nghệ thuật hiện đại từ lâu đã mở ra cánh cửa tự do cho nghệ thuật điêu
khắc, nó đã không còn trói buộc các nghệ sĩ vào các khối cơ bản và khối cơ thể
người nữa, không phụ thuộc vào vật thể và không gian cũng như mọi quan niệm có
trước về điêu khắc. Vật liệu cũng không giới hạn và càng ngày càng trở nên phong
phú hơn. Do đó các đề tài của điêu khắc dường như cũng trở nên rộng mở. Triển
lãm Sóng ngầm đã phản ánh một khía cạnh nào đó của sự đổi thay này. Đồng thời
ít nhiều nó còn cho thấy sự chuyển mình của điêu khắc hiện đại Việt Nam. Những
tác phẩm ở đây đã quan tâm đến một chiều sâu khác và được thể hiện ra như sự
chuyển giao của hai thế hệ thầy và trò trong những mối quan tâm khắt khao hơn về
bản chất hiện thực và tâm trạng. Năm tác giả là năm tâm trạng khác nhau trong bối
cảnh xã hội đương đại rất cụ thể của mỗi cá nhân. Những điều ẩn tàng trong cuộc
sống và những cảm nhận về xã hội đã được họ bộc lộ ra bằng những ngôn ngữ rất
cụ thể của điêu khắc.
Từ những khối sắt hàn xù xì thô mộc, “nhà” của Khổng Đỗ Tuyền, cho thấy cái
cảm giác rất thực về cuộc sống đang đè nặng lên mỗi con người đương đại, cho dù
những tổ ấm mơ ước ấy được dựng nên bên trong những tòa nhà cao ốc. Bên cạnh
tính chất diễn tả biểu tượng đặc trưng cho điêu khắc, thì cái cảm giác nặng và lạnh
do chính chất liệu sắt hàn đem đến cũng đã tạo ra những tác động thị giác khá
mạnh. Loạt tác phẩm này có lẽ đã được anh đẩy xa hơn từ những ý tưởng trước đây
về con người, về sự tù túng muốn bươn ra muốn bứt phá nhưng đã bị nhấn chìm
bởi hoàn cảnh sống, nay chúng được lặp lại ở nơi sâu thẳm nhất của mỗi con
người, từ chính những ngôi nhà của mình. ở đó, những cái ngõ đỏ dẫn vào con
đường cụt không thông nhau và những cửa sắt được lặp lại.
Không chỉ vậy, mối liên qua chặt chẽ giữa ý tưởng và chất liệu sử dụng ở đây đã
cho thấy tính chất chuyên nghiệp của các tác phẩm. Chúng đồng thời cũng thể hiện
ra tính bền chặt giữa chất liệu và tư duy điêu khắc hiện đại mà không coi chất liệu
là phương tiện thuần túy. Có lẽ đây là bài học anh đã học được từ người thầy của
mình là Đào Châu Hải.
Đào Châu Hải được xem là thế hệ đầu tiên của điêu khắc hiện đại Việt Nam và
cũng là một trong số ít tác giả sáng tác bền bỉ. Ba tác phẩm trong triển lãm lần này
của ông dường như là một dấu lặng cho sự chiêm nghiệm khi đã bước sang tuổi
ngũ thập. Những cái bệ đỡ, những cái chân tảng vững chãi vốn vô nghĩa đã trở
thành điêu khắc theo đúng nghĩa của nó trong sự biểu hiện thống nhất với chất liệu.
Nghệ thuật là cuộc đời và việc tạo dựng được một nền móng cho mình và cho thế
hệ tương lai có lẽ cũng là điều có ý nghĩa nhất trong các tác phẩm và công việc
điêu khắc hiện tai của ông.