i
LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành chương trình đào tạo cao học tại trường Đại học Lâm
nghiệp, nhằm vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn, làm quen với công tác
nghiên cứu khoa học và khả năng tổng hợp phân tích vấn đề, tác giả tiến hành
thực hiện Luận văn tốt nghiệp cao học.
Trong quá trình thực hiện và hoàn thiện luận văn, tác giả đã nhận được
nhiều sự quan tâm, giúp đỡ và đóng góp của cán bộ Phòng nghiên cứu Bảo vệ
Thực vật rừng – Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam, Khoa đào tạo sau Đại
học - Trường Đại học Lâm nghiệp, từ gia đình và bạn bè đồng nghiệp. Tác giả
xin chân thành cảm ơn sự ủng hộ, giúp đỡ đó. Đặc biệt tác giả muốn gửi lời
cảm ơn sâu sắc tới PGS. TS. Phạm Quang Thu, người thầy trực tiếp hướng
dẫn khoa học đã tận tình quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi và truyền đạt
những kiến thức quý báu trong suốt quá trình thực hiện.
Luận văn được hoàn thiện trên cơ sở tham khảo nhiều tài liệu có liên
quan và ý kiến đóng góp của nhiều nhà chuyên môn và sự nỗ lực của tác giả.
Tuy nhiên do khả năng, điều kiện và thời gian còn hạn chế, chủ đề nghiên cứu
hoàn toàn mới nên luận văn không tránh khỏi những thiếu sót. Tác giả rất
mong nhận được ý kiến đóng góp, xây dựng của các nhà khoa học cũng như
của bạn bè đồng nghiệp để Luận văn được hoàn thiện.
Xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, tháng 3 năm 2013
Tác giả
ii
MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa
Lời cảm ơn ...................................................................................................... ..i
Mục lục ............................................................................................................ .ii
Danh mục các bảng .......................................................................................... iv
Danh mục các hình .......................................................................................... ..v
ĐẶT VẤN ĐỀ ................................................................................................. ..1
Chương 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU ..................................... ..2
1.1. Nghiên cứu ở ngoài nước ........................................................................... 2
1.1.1. Nghiên cứu về phân loại nhóm nấm Đông trùng hạ thảo và nấm Đông
trùng hạ thảo tuyết (Isaria tenuipes) ................................................................. 2
1.1.2. Nghiên cứu về thành phần hóa học của I. tenuipes ................................ 2
1.1.3. Nghiên cứu về giá trị dược liệu của nấm Đông trùng hạ thảo ............... 4
1.1.4. Nghiên cứu về nuôi trồng thể quả trên giá thể và nuôi cấy sinh khối hệ
sợi ...................................................................................................................... 6
1.2. Nghiên cứu ở trong nước ........................................................................... 7
1.2.1. Nghiên cứu về thành phần loài các loài nấm ký sinh côn trùng và nấm
đông trùng hạ thảo ............................................................................................ 7
1.2.2. Nghiên cứu về giá trị dược liệu ............................................................... 8
1.2.3. Nghiên cứu về nuôi trồng thể quả trên giá thể và nuôi cấy sinh khối hệ
sợi ...................................................................................................................... 9
Chương 2 MỤC TIÊU - ĐỐI TƯỢNG - NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU ................................................................................................ 11
2.1. Mục tiêu nghiên cứu. ................................................................................ 11
2.2. Đối tượng nghiên cứu............................................................................... 11
2.3. Nội dung nghiên cứu. ............................................................................... 11
2.3.1. Phân lập các chủng nấm Isaria tenuipes ở Việt Nam ........................... 11
2.3.2. Đặc điểm sinh học của hệ sợi trong nuôi cấy thuần khiết .................... 11
2.3.3. Nghiên cứu hoạt tính của các chủng nấm ............................................. 11
iii
2.3.4. Nghiên cứu khả năng hình thành thể quả trên giá thể nhân tạo .......... 11
2.4. Phương pháp nghiên cứu. ......................................................................... 12
2.4.1. Phương pháp phân lập .......................................................................... 12
2.4.2. Đặc điểm sinh học của hệ sợi trong nuôi cấy thuần khiết .................... 12
2.4.3. Phương pháp nghiên cứu hoạt tính kháng khuẩn, kháng nấm bê nh của
chủng nấm Isaria tenuipes. ............................................................................. 14
2.4.4. Phương pháp nghiên cứu kha năng hinh tha
nh thê qua trên gia
thê
nhân tao ........................................................................................................... 15
Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ........................................................... 16
3.1. Nghiên cứu đặc điểm hinh thai, giải phẫu va đặc điểm sinh trưởng của
chủng nâ m Isaria tenuipes .............................................................................. 16
3.1.1. Kê t qua điê u tra, phân lâp va
nghiên cư
u đăc điêm sinh trương ca
c
chung nâ m Isaria tenuipes tai vươ
n Quô c gia Ba Vi ...................................... 16
3.1.2. Nghiên cứu đặc điểm hình thái, giải phẫu nâ m Isaria tenuipes ........... 19
3.2. Nghiên cứu đặc điểm sinh học của hệ sợi nấm trong điều kiện nuôi cấy
thuần khiết ....................................................................................................... 20
3.2.1. Nghiên cứu xác định môi trường dinh dưỡng tối ưu cho nhân sinh khối
hệ sợi ............................................................................................................... 20
3.2.2. Nghiên cứu xác định nhiêt độ không khí tối ưu cho quá trình nhân sinh
khối hệ sợi. ...................................................................................................... 25
3.2.3. Nghiên cứu ảnh hưởng của pH môi trường đến sinh trưởng của hệ sợi .. 29
3.3. Phương pháp nghiên cứu hoạt tính kháng khuẩn, kháng nấm bê
nh của
chủng nấm Isaria tenuipes. ............................................................................. 33
3.3.1. Bước đầu đánh giá hoạt tính kháng khuẩn của nấm Isaria tenuipes ... 33
3.3.2. Bước đầu đánh giá hoạt tính kháng nấm của nấm Isaria tenuipes ...... 36
3.4. Nghiên cứu đánh giá khả năng hình thành thể quả trên gia thê nhân ta
o .... 40
3.4.1. Nghiên cứu đánh giá khả năng hình thành thể quả trên gia
thê lỏng . 40
3.4.2. Nghiên cứu nuôi trồng thể quả nấm Isaria tenuipes trên nhộng tằm .. 50
KẾT LUẬN - TỒN TẠI - KIẾN NGHỊ .......................................................... 54
TÀI LIỆU THAM KHẢO
iv
DANH MỤC CÁC BẢNG
TT
Tên bảng
Trang
1.1
Thành phần sinh hoá và nguyên tố khoáng trong nấm I.
tenuipes
3
1.2
Thành phần acid amin trong nấm đông trùng hạ thảo I.
tenuipes
4
1.3
Thành phần vitamin trong nấm Đông trùng hạ thảo I.
tenuipes
4
3.1
Đặc điểm và kết quả phân lập các chủng nấm ở Ba Vì
16
3.2
Kết quả xác định môi trường dinh dưỡng nhân sinh khối hệ
sợi nấm Isaria tenuipes
21
3.3
Xác định nhiệt độ không khi tô i ưu cho sinh trưởng của
nấm
26
3.4
Sinh trương cua nâ m I. tenuipes ơ cac pH môi trương khac
nhau
29
3.5
Đường kính vòng ức chế khuẩn B. subtilis của nấm I.
tenuipes
33
3.6
Đường kính vòng ức chế nấm F. oxysporum của nấm I.
tenuipes
37
3.7
Xác định môi trường dinh dưỡng tối ưu nuôi trồng thể quả
nấm Isaria tenuipes
40
3.8
Kết quả xác định nhiệt độ không khi tô i ưu cho nuôi trồng
thể quả
43
3.9
Kết quả xác định nhiệt độ không khi tô i ưu cho nuôi trồng
thể quả
46
3.10
Kết quả nghiên cứu khả năng hình thành thể quả của nấm
Isaria tenuipes trên giá thể nhộng tằm
51
v
DANH MỤC CÁC HÌNH
TT
Tên hình
Trang
3.1
Hệ sợi nấm BV2
18
3.2
Hệ sợi nấm BV4
18
3.3
Hệ sợi nấm BV5
18
3.4
Hệ sợi nấm BV6
18
3.5
Hệ sợi nấm BV11
19
3.6
Hệ sợi nấm BV16
19
3.7
Hệ sợi nấm BV17
19
3.8
Thể quả nấm
20
3.9
Bào tử vô tính
20
3.10
Sinh trương hê
sơi nâ m ơ cac môi trương dinh dương khac
nhau
22
3.11
Sư khac nhau vê đô dâ y hê
sơi nâ m
22
3.12
Trọng lương tươi hê
sơi ơ cac môi trương dinh dương khac
nhau
23
3.13
Trong lương khô hê
sơi ơ cac môi trương dinh dương khac
nhau
24
3.14
Sinh trương cua nâ m ơ thang nhiê
t đô không khi khac nhau
27
3.15
Trong lương tươi hệ sơi ơ cac nhiệt độ không khí khác nhau
28
3.16
Trong lương khô hệ sợi ơ cac nhiệt độ không khí khác nhau
28
3.17
Hê
sơi nấm nuôi cấy trên môi trường CT5 ở các pH khác
nhau
30
3.18
Hê
sơi nấm nuôi cấy trên môi trường CT7 ở các pH khác
nhau
30
3.19
Trọng lượng tươi hệ sợi ơ pH môi trường khác nhau
32
3.20
Trọng lượng khô hệ sợi ơ pH môi trường khác nhau
32
3.21
Đường kính vòng ức chế khuẩn B. subtilis của nấm I.
tenuipes
34
