- 1 -
B GIÁO DC VÀ ĐÀO TO
ĐI HC ĐÀ NNG
BÙI VĂN VĨ
NGHIÊN CU H THNG ĐIU KHIN
MÁY PHÁT ĐIN GIÓ CM NG KÍCH T KÉP
Chuyên ngành: T ñng hóa
Mã s: 60.52.60
TÓM TT LUN VĂN THC SĨ K THUT
Đà Nng, Năm 2012
- 2 -
Công trình ñưc hoàn thành ti
ĐI HC ĐÀ NNG
Ngưi hưng dn khoa hc: TS. NGUYN ĐC THÀNH
Phn bin 1: PGS.TS. NGUYN HNG ANH
Phn bin 2: TS. TRN ĐÌNH KHÔI QUC
Lun văn ñưc bo v ti Hi ñng chm Lun văn tt
nghip thc sĩ k thut hp ti Đi hc Đà Nng vào ngày 9 tháng
6 năm 2012
Có th tìm hiu lun văn ti:
- Trung tâm Thông tin - Hc liu, Đi hc Đà Nng
- Trung tâm Hc liu, Đi hc Đà Nng.
- 3 -
M ĐU
1) Lý do chn ñ tài:
- Năng lưng là mt trong nhng nhu cu thit yu ca con ngưi
và là mt yu t ñu vào không th thiu ñưc ca hot ñng kinh t.
- Ngày nay, tr lưng than, du, khí ñang ngày càng cn kit.
- Hin nay Vit Nam có nhiu thun li phát trin ñin
gió.Cùng vi s phát trin ca công ngh sn xut, l!p ñ"t r# hơn cũng
như vic ñiu khin các máy phát ñin gió ñưc d dàng.
- Qua ñây chúng ta nhn thy r&ng tình hình khai thác năng lưng
gió chưa x'ng tm vi tim năng hin có, và vic khai thác tt tim
năng này ñ ph(c v( cho nhu cu năng lưng là vic làm cp thit.
- Vi các lý do trên, tác gi ñã l a chn tài “Nghiên c!u h
thng ñi u khi"n máy phát ñin gió cm !ng kích t# kép’’ làm ñ tài
nghiên c'u vi mong mun th)a mãn các yêu cu ñã ñ ra.
2) M$c tiêu c%a ñ tài:
- Nghiên c'u thut toán ñiu khin và mô ph)ng máy phát ñin
gió cm 'ng trên Matlab.
3) Đi tư'ng và ph(m vi nghiên c!u:
- Phân tích hot ñng, ñiu khin máy phát ñin gió cm 'ng kích
t* kép DFIG (Doubly Fed Induction Generator).
- Mô hình hóa ca các thành phn trong h thng năng lưng gió.
- S+ d(ng Matlab mô ph)ng máy phát ñin gió cm 'ng kích t*
kép DFIG vi s thay ñ,i vn tc gió.
4) Phương pháp nghiên c!u:
- Nghiên c'u lý thuyt và tìm hiu cu to và cu trúc truyn
ñng ca turbine gió .
- S+ d(ng phn mm Matlab ñ tính toán và mô ph)ng.
- Đánh giá kt qu và ñ xut hưng phát trin ca ñ tài.
- 4 -
5) Ý nghĩa khoa hc và thc ti+n c%a ñ tài:
Hin nay trên th gii trong ñó có Vit nam vic phát trin và
trin khai d án năng lưng gió ñ ñáp 'ng s+ d(ng ñin hin nay cũng
như trong tương lai là nhu cu cp thit.
Vic nghiên c'u thut ñiu “khin máy phát ñin gió cm 'ng
kích t* kép” góp phn kh-n ñ.nh vn ñ phát trin và kh năng trin
khai 'ng d(ng lý thuyt ñiu khin cho máy phát ñin gió.
6) C,u trúc lu-n văn:
Ngoài phn m ñu, phn kt thúc và ph( l(c. Lun văn gm có 4
chương. C( th như sau:
Chương 1: T,ng quan v năng lưng gió th gii và Vit Nam
Chương 2: Nguyên lý máy phát ñin gió.
Chương 3: Mô hình thut toán máy phát ñin gió cm 'ng kích
t* kép.
Chương 4: Thut toán ñiu khin và mô ph)ng h thng máy
phát ñin gió cm 'ng kích t* kép.
- 5 -
CHƯƠNG 1
T0NG QUAN V NĂNG LƯ1NG GIÓ
1.1 Thc tr(ng năng lư'ng và môi trư2ng
Năng lưng là mt trong các ñiu kin thit yu trong ñi sng
con ngưi và là mt yu t ñu vào không th thiu ñưc ca mi hot
ñng kinh t.
Ngày nay, tr lưng than, du, khí ñang ngày càng cn kit. M"t
khác, khi dùng chúng ñ phát ñin s/ phát thi khí nhà kính vào khí
quyn, trái ñt ngày càng nóng lên, gây bin ñ,i khí hu toàn cu. Các
tai ha như hn hán, bão l(t xy ra trên toàn th gii ngày càng trm
trng.
1.2 Tình hình s3 d$ng ñin gió hin nay và nh4ng tri"n vng
trong tương lai
Trong gn 10 năm tr li ñây nó mi kh-ng ñ.nh ñưc v. trí trên
th. trưng năng lưng th gii khi sn lưng ñin gió tăng trưng mt
cách ngon m(c vi tc ñ 28%/năm, cao nht trong tt c các ngun
năng lưng hin có.
Tin b v công ngh có tính ñt phá ñã giúp gim giá thành ñin
gió xung nhiu ln, ñng thi tăng công sut, hiu qu và ñ tin cy
ca các trm ñin gió.
1.3 Ti m năng và tình hình khai thác ñin gió t(i Vit Nam
1.3.1. Kh năng khai thác năng lưng gió ti Vit Nam
- Theo bn ñ phân b các cp tc ñ gió ca t, ch'c Khí tưng
th gii và bn ñ phân b các cp tc ñ gió ca khu v c Đông Nam
Á, do t, ch'c True Wind Solutions LLC (M) lp theo yêu cu ca
Ngân hàng Th gii, xut bn năm 2001, cho thy: Khu v(c ven bin t
Bình Đ.nh ñn Bình Thun, Tây Nguyên, dãy Trưng Sơn phía b!c
trung b, nhiu nơi có tc ñ gió ñt t* 7.0; 8.0 và 9.0 m/giây, có th
phát ñin vi công sut ln (ni lưi ñin quc gia), hu ht ven bin
- 6 -
còn li trên lãnh th,, mt s nơi, vùng núi trong ñt lin... tc ñ gió ñt
t* 5.0 ñn 6.0 m/giây, có th khai thác gió kt hp ñiêden ñ to ngun
ñin ñc lp cung cp cho hi ño, vùng sâu, vùng xa.
1.3.2 Kh năng khai thác năng lưng gió Vit Nam ti các ñ cao
khác nhau
1.3.2.1 Ti ñ cao 10m trên mt ñt
1.3.2.2 Ti ñ cao 20m trên mt ñt
1.3.2.3 Ti ñ cao 40m trên mt ñt
1.3.2.4 Ti ñ cao 60m trên mt ñt
1.3.3. Bn ñ phân b năng lưng gió Vit Nam
Bn ñ phân b năng lưng gió Vit Nam trên ñt lin và trên
bin.
Hình 1.3 Ti m năng gió trong ñ,t li n 5 ñ cao 65m.
Ngu6n : Ngân hàng th7 gi8i
1.4 Tình hình khai thác ñin gió t(i Vit Nam
Cũng ngay t* ñu thp k0 90 ca th k0 trưc, mt s nhà ñu tư
và chuyên gia v năng lưng gió ca Đ'c, Tây Ban Nha, B1, Italia,
M... ñã tip xúc và tìm hiu v ngun năng lưng gió Vit Nam,
cũng ñã ñ xut hp tác ho"c tài tr, xây d ng các trm phát ñin s'c
gió ti Viêt Nam như: Nhà máy ñin gió ti huyn ño Bch Long Vĩ,
- 7 -
TP. Hi Phòng. Công sut 800kW, Phú Quý vi công sut thit k (giai
ñon 1) là 3MW, công trình Nhà máy phong ñin Phương Mai 3 chính
th'c ñưc khi công xây d ng ti ñ.a bàn hai xã Cát Chánh và Cát
Tin, bán ño Phương Mai (huyn Phù Cát, t1nh Bình Đ.nh), D án ñin
gió ti huyn Tuy Phong-Bình Thun…
1.5 Các d án phát tri"n ñin gió ñang thc hin
Hai d án ñin gió ti Quy Nhơn: Công sut d kin là 51MW và
84MW do công ty Gravbovski ca Đ'c th c hin.
D án ñin gió ti huyn Tuy Phong-Bình Thun công ty c, phn Năng
lưng tái to Vit Nam (REVN) vi t,ng công sut d án là 120 MW.
Nhà máy ñin gió vi công sut 50MW, ti xã Phưc Minh, huyn Ninh
Phưc.
- 8 -
CHƯƠNG 2
C9U TO VÀ NGUYÊN LÝ C:A H THNG
NĂNG LƯ1NG GIÓ
2.1 Năng lư'ng gió
Xét mt khi không khí có khi lưng m chuyn ñng vi vn
tc v. Đng năng ca nó E ñưc cho bi.
2.2 Đư2ng cong công su,t c%a turbine gió
Hình 2.1. Đ6 th; mi tương quan gi4a công su,t và v-n tc gió
v
m
A
] [J
2
1
2
ν
mE =
WINDSPEED
(m/s)
- 9 -
2.3 C,u t(o c%a turbine gió.
2.3.1 Các b phn chính trong turbine gió (Trc ngang)
2.3.2 Các dng turbine gió
2.3.2.1 Turbine gió trc ñng.
2.3.2.2 Turbine gió trc ngang.
2.4 Máy phát trong h thng turbine gió
2.4.1 Máy phát ñng b.
2.4.2 Máy phát không ñng b:
2.5 H thng ñi u khi"n turbine gió
2.5.1 H thng ñiu khin góc pitch và ñiu chnh hưng turbine
Vi các turbine gió góc pitch thay ñ,i, các cánh qut có kh năng
xoay quanh ñu tr(c ñ2, ñiu ch1nh din tích b m"t h'ng gió ca cánh
turbine ñ ,n ñ.nh tc ñ.
2.5.2 Công sut thu ñưc ca turbine gió
p
32
p
3
C
1
C
2
1
νρπνρ
RP
m
=Α=
[W]
Đưng cong hiu sut turbine
Hình 2.17. Đư2ng cong hiu su,t turbine
Cp
0
1
/3
1
0.6
ν
ν
d
- 10 -
Vy công sut ln nht mà turbine gió có th thu ñưc :
P
m max
=
3
2
1
27
16 vΑ
ρ
2.5.3 Tương quan gia tc ñ và công sut ngõ ra ca turbine gió
Hình 2.18. Quan h công su,t ngõ ra v8i v-n tc gió và tc ñ
T* ñ th. nhn thy r&ng 'ng vi m3i vn tc gió, tn ti mt tc
ñ ca turbine cho công sut ngõ ra c c ñi.
2.5.4 B phn chuyn ñi công sut.
Hin nay trong các turbine gió thưng s+ d(ng b chuyn ñ,i
ngun ñin áp back-to-back.
Đưng cong công sut
t
i
ưu
Tc ñ turbine ωwtr (pu)
Công su
t ngõ ra
DC
Hình 2.21. C,u trúc c%a b chuy"n ñ<i ngu6n ñin áp back-to-back