Luận văn
Nghiên Cứu Phát Triển Một Số
Dịch Vụ Sản Xuất –
Xuất Khẩu Hàng Hóa Trái Cây
Đồng Bằng Sông Cửu Long
- 1 -
MÔÛ ÑAÀU
yù nghóa vaø tính caáp thieát cuûa luaän aùn
Kinh teá Vieät Nam ñang treân con ñöôøng hoaø nhaäp vôùi neàn kinh teá theá
giôùi, nôi maø moïi hoaït ñoäng ñeàu vaän haønh theo nhöõng qui öôùc, ñieàu leä, nhöõng
thoâng leä mang taàm voùc toaøn caàu chöù khoâng chæ ñôn thuaàn laø ñòa phöông cuïc
boä. Gia nhaäp Toå chöùc thöông maïi toaøn caàu – WTO laø söï löïa choïn ñuùng vaø
thích hôïp trong giai ñoaïn hieän nay cho taát caû caùc quoác gia khi muoán hoaø nhaäp
vôùi neàn kinh teá theá giôùi. Tröôùc nhöõng thaùch thöùc cuûa quaù trình hoäi nhaäp, ñeå coù
theå truï vöõng khi gia nhaäp toå chöùc naøy, ñaõ thuùc ñaåy moïi thaønh phaàn kinh teá,
moïi ngaønh ngheà … ñeàu phaûi töï chuyeån mình vaø phaùt trieån nhanh veà moïi maët,
cho ñeán khi Vieät Nam chính thöùc ñöôïc coâng nhaän trôû thaønh thaønh vieân cuûa
WTO thì caùc doanh nghieäp Vieät Nam coù theå caïnh tranh ñöôïc ôû möùc cô baûn
tröôùc caùc doanh nghieäp nöôùc ngoaøi coù nhieàu öu theá vöôït troäi.
Cuõng nhöõng moïi ngaønh ngheà khaùc, ngaønh noâng nghieäp Vieät Nam noùi
chung, ngaønh traùi caây Ñoàng Baèøng Soâng Cöûu Long, ñang ñöùng tröôùc thaùch thöùc
laø vöøa phaûi cuøng hoaø mình vôùi tieán trình hoäi nhaäp kinh teá quoác teá, laïi vöøa phaûi
ñaûm baûo söï taêng tröôûng veà chaát löôïng nhaèm naâng cao tính caïnh tranh tröôùc
nhöõng haøng hoùa cuøng loaïi cuûa caùc quoác gia khaùc treân theá giôùi. Vôùi söï hieåu
bieát ngaøy caøng nhieàu veà taùc duïng tích cöïc cuûa haøng hoùa traùi caây, rau cuû ñoái
vôùi söùc khoûe con ngöôøi, nhu caàu tieâu thuï nhöõng maët haøng naøy ngaøy caøng taêng,
nhaát laø taïi caùc thò tröôøng phaùt trieån treân theá giôùi. Tröôùc cô hoäi ñoù, cuøng vôùi
naêng löïc saûn xuaát raát coù tieàm naêng cuûa ngaønh traùi caây Vieät Nam, “ Ñeà aùn
chieán löôïc xuaát khaåu rau quaû ñeán naêm 2010” cuûa Boä thöông maïi ñöôïc xaây
döïng vôùi muïc tieâu ñaït giaù trò xuaát khaåu 1.000 trieäu USD vaøo moät soá thò tröôøng
coù chuû ñích ñeán naêm 2010 coù theå ñöôïc xem laø moät noå löïc cuûa ngaønh rau quaû
Vieät Nam nhaèm thuùc ñaåy löôïng rau quaû xuaát khaåu. Tuy nhieân, thöïc traïng veà
ngaønh rau quaû cuûa Vieät Nam noùi chung, chaát löôïng cuûa haøng hoùa traùi caây
- 2 -
Ñoàng Baèøng Soâng Cöûu Long vaãn coøn ñang trong tình traïng coøn raát thaáp chöa
theå ñaùp öùng ñöôïc yeâu caàu cuûa ngöôøi tieâu duøng. Neáu khoâng coù söï tích cöïc
chuyeån bieán naøo keå töø thôøi ñieåm Vieät Nam gia nhaäp WTO, thì raát khoù ñeå toaøn
ngaønh noâng nghieäp Vieät Nam ñaït ñöôïc muïc tieâu taêng tröôûng naøy.
Theo nhaän ñònh cuûa caùc chuyeân gia thì haøng hoùa traùi caây Vieät Nam coù
nhöõng loaïi ñöôïc xem laø ngon, tuy nhieân thöïc teá laø saûn löôïng haøng hoùa traùi caây
Vieät Nam xuaát khaåu laïi coù chieàu höôùng giaûm daàn. Vì sao laïi coù hieän töôïng
naøy? Theo nghieân cöùu cuûa taùc giaû vaø thoâng qua moät soá coâng trình nghieân cöùu
khaùc veà traùi caây thì söï giaûm suùt naøy laø do yeáu toá coâng ngheä laïc haäu, yeáu toá
khoa hoïc kyõ thuaät keùm phaùt trieån, chöa hình thaønh ñöôïc nhöõng vuøng nguyeân
lieäu roäng lôùn, vuøng chuyeân canh caây aên traùi chieán löôïc… ñeå coù theå ñuû söùc ñaùp
öùng yeâu caàu xuaát khaåu vôùi khoái löôïng lôùn, chaát löôïng oån ñònh, maët haøng ña
daïng…
Cho ñeán hieän taïi, duø ñaõ coù nhieàu ñeà taøi nghieân cöùu, caùc hoäi thaûo chuyeân
ñeà… nhaèm ñöa ra caùc giaûi phaùp naâng cao saûn löôïng, chaát löôïng cho haøng hoùa
traùi caây xuaát khaåu, nhöng vaãn chöa coù nghieân cöùu naøo nhìn nhaän vaán ñeà naøy ôû
goùc ñoä dòch vuï. Trong khi ôû caùc nöôùc phaùt trieån, lónh vöïc dòch vuï cung öùng cho
ngaønh traùi caây ñoùng vai troø heát söùc quan troïng ñeå taïo ñöôïc söùc caïnh tranh cho
haøng hoùa traùi caây treân thò tröôøng. Haøm löôïng giaù trò cuûa dòch vuï luoân ñoùng goùp
tæ troïng lôùn trong toång giaù trò haøng hoùa traùi caây xuaát khaåu. Ñoàng thôøi moät
trong nhöõng ñieàu kieän khi ñaøm phaùn vôùi caùc nöôùc thaønh vieân ñeå gia nhaäp toå
chöùc WTO, Vieät Nam Cam keát seõ phaûi môû roäng cöûa ngaønh dòch vuï ñeå thu huùt
voán ñaàu tö nöôùc ngoaøi sau ba naêm töø khi gia nhaäp.
Taäp trung phaùt trieån caùc hoaït ñoäng dòch vuï phuïc vuï cho haøng hoùa traùi
caây xuaát khaåu laø höôùng ñi ñuùng caáp baùch vaø caàn thieát trong giai ñoaïn hoäi
nhaäp nhö hieän nay nhaèm naâng cao söùc caïnh tranh cuûa haøng hoùa traùi caây treân
thò tröôøng xuaát khaåu. Ngaønh traùi caây Vieät Nam noùi chung, ngaønh traùi caây
- 3 -
Ñoàng Baèøng Soâng Cöûu Long noùi rieâng ñang ñöùng tröôùc moät thôøi cô, nhöng
cuõng laø moät thöû thaùch laø laøm theá naøo ñeå coù theå hoaøn thieän vaø phaùt trieån maïnh
heä thoáng nhöõng dòch vuï ñaàu vaøo vaø dòch vuï ñaàu ra coù lieân quan ñeán haøng hoùa
traùi caây xuaát khaåu vôùi chaát löôïng cao, ñeå haøng hoùa traùi caây xuaát khaåu ñaùp öùng
ñöôïc nhöõng ñieàu kieän khaéc khe cuûa thò tröôøng xuaát khaåu.
Vì vaäy luaän aùn “Nghieân Cöùu Phaùt Trieån Moät Soá Dòch Vuï Saûn Xuaát –
Xuaát Khaåu Haøng Hoùa Traùi Caây Ñoàng Baèøng Soâng Cöûu Long” maø toâi choïn laø
nghieân cöùu caàn thieát vaø caáp baùch trong giai ñoaïn hieän nay cuûa ngaønh traùi caây
Ñoàng Baèøng Soâng Cöûu Long tröôùc thôøi cô vaø thöû thaùch môùi.
CAÙC COÂNG TRÌNH NGHIEÂN CÖÙU
COÙ LIEÂN QUAN ÑEÁN LUAÄN AÙN
Coù nhieàu coâng trình khoa hoïc cuûa caùc taùc giaû veà vaán ñeà traùi caây Ñoàng
Baèøng Soâng Cöûu Long vaø caùc vaán ñeà veà dòch vuï:
Ñeà taøi “Nhöõng giaûi phaùp ñaàu ra cho saûn phaåm traùi caây töôi cuûa Ñoàng
Baèøng Soâng Cöûu Long” do PGS.TS Voõ Thanh Thu laø chuû nhieäm ñeà taøi (naêm
2001) ñaõ ñeà caäp ñeán nhöõng taùc nhaân taùc ñoäng ñeán khaû naêng tieâu thuï traùi caây
töôi Ñoàng Baèøng Soâng Cöûu Long ñoái vôùi thò tröôøng trong vaø ngoaøi nöôùc, thöïc
traïng caùc keânh phaân phoái truyeàn thoáng. Qua ñoù ñeà xuaát caùc giaûi phaùp nhaèm
ñaåy maïnh saûn löôïng tieâu thuï traùi caây töôi. Ñeà taøi khoâng ñeà caäp vaán ñeà döôùi
goùc ñoä dòch vuï.
Ñeà taøi nhaùnh naêm 2001 cuûa Tieán só Nguyeãn Vaên Lòch veà “ Thò tröôøng
traùi caây theá giôùi vaø trieån voïng xuaát khaåu cuûa Vieät Nam ñeán naêm 2010” ñaõ ñeà
caäp ñeán khaû naêng tieâu thuï 6 loaïi traùi caây tieàm naêng chuû yeáu cuûa Vieät Nam.
Qua ñeà taøi naøy ñaõ cuûng coá theâm cô sôû veà söï thaønh coâng cuûa ngaønh saûn xuaát
traùi caây Vieät Nam neáu choïn höôùng ñi ñuùng ñaén.
Ñeà taøi “Moät soá giaûi phaùp naâng cao söùc caïnh tranh cho haøng hoùa traùi caây
xuaát khaåu cuûa Ñoàng Baèøng Soâng Cöûu Long trong ñieàu kieän hoäi nhaäp kinh teá
- 4 -
quoác teá” – do nghieân cöùu sinh Haø Thò Ngoïc Oanh (naêm 2004) ñaõ ñeà caäp ñeán
yeáu toá söùc caïnh tranh cuûa saûn phaåm traùi caây Ñoàng Baèøng Soâng Cöûu Long.
Trong ñoù taùc giaû ñaõ ñöa ra coâng thöùc tính söùc caïnh tranh cuûa saûn phaåm traùi
caây giöõa caùc Vuøng vaø caùc quoác gia. Ngoaøi ra luaän aùn coøn ñeà caäp ñeán caùc chæ
tieâu veà maët ñònh tính vaø ñònh löôïng nhaèm ñaùnh giaù söùc caïnh tranh. Ñeà taøi
chöa nghieân cöùu toaøn dieän caùc dòch vuï coù lieân quan ñeán haøng hoùa traùi caây
Ñoàng Baèøng Soâng Cöûu Long theo trình töï heä thoáng.
Ñeà taøi “ÖÙng duïng lyù thuyeát caàu, cung trong vieäc löïa choïn giaûi phaùp phaùt
trieån vuøng caây aên traùi Ñoàng Baèøng Soâng Cöûu Long“ cuûa Ñoaøn Thò Myõ Haïnh,
naêm 2004 ñaõ vaän duïng lyù thuyeát cung caàu nhaèm ñaåy maïnh cung caàu veà traùi
caây Ñoàng Baèøng Soâng Cöûu Long.
Ñeà taøi “Ñònh höôùng phaùt trieån ngaønh cheá bieán traùi caây tænh vónh long
ñeán naêm 2010” cuûa Tröông Thò Beù Hai, naêm 2004 ñaõ ñeà caäp ñeán tình hình
cheá bieán, vuøng nguyeân lieäu tænh Vónh Long, treân cô sôû ñoù ñeà xuaát giaûi phaùp
phaùt trieån ngaønh cheá bieán ñeán naêm 2010.
Ñeà taøi “Nhöõng giaûi phaùp phaùt trieån caùc hoaït ñoäng dòch vuï nhaèm hoã trôï
cho ñaåy maïnh xuaát khaåu treân ñòa baøn Thaønh phoá Hoà Chí Minh” cuûa GSTS Voõ
Thanh Thu, naêm 2004 ñaõ ñeà caäp ñeán vaán ñeà dòch vuï. Lyù thuyeát veà dòch vuï taäp
trung saâu vaøo hoaït ñoäng ngoaïi thöông. Caùc giaûi phaùp phaùt trieån hoaït ñoäng
dòch vuï ngoaïi thöông nhö veà kho baõi, thanh toaùn, thuû tuïc haûi quan… coù giaù trò
tham khaûo cao. Tuy nhieân ñeà taøi cuõng chöa ñeà caäp ñeán nhöõng dòch vuï coù lieân
quan ñeán haøng hoùa traùi caây xuaát khaåu.
Ñeà taøi “Ñònh höôùng vaø giaûi phaùp phaùt trieån caùc ngaønh dòch vuï treân ñòa
baøn TP.HCM ñaùp öùng yeâu caàu Hieäp ñònh thöông maïi Vieät Myõ” cuûa GS.TS
Hoaøng Vaên Chaâu ñaõ cung caáp töông ñoái ñaày ñuû veà cô sôû lyù luaän veà dòch vuï
theo Hieäp ñònh thöông maïi Vieät Myõ. Caùc giaûi phaùp cuûa ñeà taøi taäp trung vaøo
caùc giaûi phaùp chung cho caùc loaïi hình dòch vuï taïi Tp.HCM.