1
B GIÁO DC VÀ ĐÀO TO
ĐI HC ĐÀ NNG
QUÀNG HÒA AN
NGHIÊN CU MT S ĐC ĐIM SINH THÁI HC CA
CH NAM M (Rana catesbeiana) TRONG ĐIU KIN NUÔI
TI HÒA KHƯƠNG, HÒA VANG, ĐÀ NNG
Chuyên ngành: SINH THÁI HC
Mã s: 60.42.60
TÓM TT LUN VĂN THC SĨ KHOA HC
Ngưi hưng dn khoa hc: PGS.TS Đinh Th Phương Anh
Đà Nng – Năm 2011
2
Công trình ñưc hoàn ti
ĐI HC ĐÀ NNG
Ngưi hưng dn khoa hc: PGS.TS Đinh Th Phương Anh
Phn bin 1: PGS.TS. Võ Văn Phú
Phn bin 2: TS. Vũ Th Phương Anh
Lun văn ñưc bo v trưc Hi ñng chm Lun văn tt nghip
thc sĩ Sinh thái hc hp ti Đi hc Đà nng vào ngày 26 tháng 11
năm 2011
Có th tìm hiu lun văn ti:
- Trung tâm Thông tin – Hc liu, Đi hc Đà Nng
- Thư viên trưng Đi hc Sư phm, Đi hc Đà Nng
3
M Đ!U
1. Lý do chn ñ# tài
ch thuc nhóm ñng vt lưng cư, thưng sng b rung,
b sông, ao, ven sui… Thc ăn ca chúng thưng nhng loài sâu
b phá hoi mùa màng như: cào cào, u trùng thân mm, sâu b….
Vì vy, ch ñưc coi là ñng có ích trong nông nghip.
Bên cnh các li ích nêu trên, ch còn ngun th c ph!m
quý giá ñi vi con ngưi. Đ ñáp ng nhu c"u th#t ch ca con
ngưi, nhiu nưc trên th gii ñã phát trin ngh nuôi ch. Đa s các
nưc ñu chn các ging ch thuc h Rana, trong ñó ch Nam
M$ (Rana catesbeiana), ñ nuôi th#t do ch thuc h này cht
lưng th#t rt ngon, nht ch ñng ñưc mnh danh “gà ñng”,
ñưc th# trưng kh%p nơi ưa chung. Hin nay, ging ch Nam M$
ñã ñưc nuôi nhiu nưc Châu Âu; Châu Á, ch Nam M$ ñã
m't Thái Lan, Philippin, Nht Bn, Trung Quc…
Trong nhng năm qua, nhiu loài ch ñã ñưc du nhp vào
nưc ta t( nhiu ngun khác nhau (Cuba, Nam M$, Nht…) nhưng
kh năng thích ng vi ñiu kin sng ca các loài này kém nên chưa
phát trin ñưc rng rãi.
Ti Đà Nng, ngh nui ch cũng b%t ñ"u ñưc quan tâm,
ñ'c bit trong nhng năm g"n ñây, vi ñ#a bàn phân b* ch yu
huyn Hòa Vang. Tuy nhiên, vic nghiên cu v ging ch, trong ñó
ging ch Nam M$ chưa ñưc chú ý. Trong chin lưc phát trin
ngh thy sn ñn năm 2020 ca Huyn Hoà Vang, ñã kh+ng ñ#nh
nuôi ch là mt trong nhng ngành ngh c"n phát trin.
Vic hiu bit mt cách ñ"y ñ và khoa hc v ñ'c ñim sinh
thái, tp tính hot ñng, thành ph"n thc ăn, tc ñ sinh trưng, kh
năng sinh sn …ca ch Nam M$rt c"n thit ñk$ thut nuôi
phù hp nh,m nâng cao hiu qu kinh t trong vic nuôi ch hin
nay.
4
Vi mong mun góp ph"n nâng cao hiu qu trong vic nuôi
ch Nam M$ chúng tôi ñã tin hành th c hin ñ tài:
“Nghiên cu mt s ñc ñim sinh thái hc ca ch Nam
M (Rana catesbeiana) trong ñiu kin nuôi ti Hoà Khương, Hòa
Vang, Đà Nng”.
2. M$c ñích nghiên c%u
B* sung nhng dn liu cơ bn v ñ'c ñim sinh thái hc ca
ch Nam M$ (Rana catesbeian) trong ñiu kin nuôi; ñóng góp cơ s
khoa hc cho vic xây d ng quy trình chăn nuôi ch Nam M$ ti Hòa
Khương, Hòa Vang, TP Đà Nng.
3. Đi tư&ng nghiên c%u
- ch Nam M$ (Rana catesbeiana) các giai ñon tu*i khác nhau.
4. Ph'm vi nghiên c%u
- Đ'c ñim sinh thái ca ch Nam M$ (Rana catesbeiana):
ch con 2 tháng tu*i ch bán trưng thành 5 tháng tu*i trong ñiu
kin nuôi ti xã Hoà Khương, Hoà Vang, TP Đà Nng.
5. N(i dung nghiên c%u
- Đ'c ñim hot ñng theo ngày ñêm theo mùa ca ch
Nam M$ trong ñiu kin nuôi
- Đ'c ñim dinh dưng ca ch Nam M$
- Đ'c ñim tăng trưng ca ch Nam M$
- Mt s tp tính ca ch Nam M$.
6. Ý nghĩa khoa hc và th*c ti+n c,a ñ# tài
6.1. Ý nghĩa khoa hc
- Kt qu nghiên cu góp ph"n b* sung d liu v ñ'c ñim
sinh thái ca ch Nam M$ trong ñiu kin nuôi.
6.2. Ý nghĩa thc tin
- Đóng góp cơ s khoa hc cho vic xây d ng quy trình k$
thut nuôi ch Nam M$ ti ñ#a phương.
5
7. C-u trúc c,a lu.n văn:
Lun văn gm: ph"n m ñ"u; Chương 1: T*ng quan tài liu;
Chương 2: Đi tưng, ñ#a ñim, thi gian phương pháp
nghiên cu; Chương 3: Kt qu bàn lun; ph"n kt lun kin
ngh#; danh m-c tài liu tham kho và ph- l-c.
Chương 1: T/NG QUAN TÀI LIU
1.1. T/NG QUAN NGHIÊN CU V CH
1.1.1. M(t s k0t qu1 nghiên c%u v# ch
ch loài lưng cư chúng kh năng sng dưi nưc
ln trên cn, v(a th b,ng ph*i, v(a th b,ng da, nh ñó kh
năng sng ca chúng rt cao trưc các ñiu lin bt li ca môi
trưng.
Ph*i ch cu to ñơn gin, ngoài th b,ng ph*i, ch còn th
b,ng da (da ch khă năng vn chuyn 51% ôxy 86% CO
2
). Da
ca lưng cưcơ quan hô hp vô cùng quan trng.
ch ñ"u to, ming rng, ñôi m%t li to, mí m%t. Tuy
ngi dương m%t, nhưng th c t ch li kém tinh, ch. nhìn nhng
vt di ñng, phn ng b%t mi rt nhy bén. Còn nhng vt tĩnh ch
li kém nhy bén, chúng b%t mi b,ng lưi.
ch có 4 chân: 2 chân trưc ng%n, nh/ ñ gi ñưc th thăng
b,ng khi di chuyn trong sinh hot hàng ngày gi ñưc con mi.
Hai chân sau khá dài cơ b%p to kh/e, bàn chân màng như
chân v#t giúp ch phóng xa, bơi li
ch thưng ít vn ñng, nht là vào ban ngày, ban ñêm thì
hot ñng nhiu hơn chúng ch yu kim ăn vào ban ñêm (pha
hot ñng b%t ñ"u t( khong 19h ti hôm trưc ñn 5h sáng hôm sau.
Đi vi ch ngoài t nhiên, cưng ñ hot ñng cao nht thưng vào
khong thi gian t( 20h ñn 23h và gim d"n cho ñn sáng .
6
Đi vi ch, ñiu kin cơ bn quyt ñ#nh s sng là: khí hu
nóng, nhit ñ thích hp 25 28oC; ñ !m không khí cao, thích hp
nht là 80%, có v c nưc ngt
V hình thái: ch ñ c thưng ñ"u nh/, b-ng thon, chai
tay ngón tay th nht bàn tay trưc như giác bám ñ ôm ch cái khi
sinh sn. ch ñ c 1 túi kêu dưi má, ch cái không có; trng
lưng kích thưc nh/ hơn ch cái; riêng loài ch Nam M$
(Rana catesbeiana) ch ñ c ln hơn ch cái
1.1.2. Tình hình nghiên c%u 0ch trên th0 gii
Các tài liu nghiên cu cho thy, ñã nhiu chuyn kho
sát v thành ph"n loài sát, ch, nhái ca Guibe J. (1962), Bellaire
A. (1971), Daniet J.D. (1989), Adler. K. (1994), Corkran, Charlotte ,
Chris Thoms (1996), Obst F.J., K. Richter, U.Jacob. (1998),
Stebbins, Robert C. (2003). Bourret (1942), Smith (1945), Manthey
U. Gossmann (1997) nhng công trình n*i ting t*ng hp kt
qu nghiên cu sát ch nhái khu v c Đông Nam Á, trong ñó
có mô t mt s loài khu v c Trung Trưng Sơn Vit Nam
0 khu v c Châu M$, t( rt sm ñã nhng cuc nghiên
cu kho t, xác ñ#nh thành ph"n loài ch, nhái. th k ñn các
công trình tiêu biu như: “Danh sách ñng vt B%c M$: Lưng cư
sát” ca Leonhard Stejneger Thomas Babour thuc Đi hc
Harvard (1923); “Danh sách loài sát lưng cư California”,
Đng vt hoang dã Florida” ca Barbuor, RW, Đi hc Kentucky
(1971). Sau này, các nhà khoa hc ñã m rng nghiên cu ch, nhái
trên nhiu lĩnh v c khác nhau, như: Phân loi hc, H thng hc, Di
truyn tin hoá, Sinh hc, Sinh thái, Tài nguyên Đa dng sinh
hc, sinh trùng Bnh hc, K$ thut chăn nuôi, Bo tn ñng
vt hoang dã. Tiêu biu Bury, RB và Whelan, JA (1984) vi công
trình “Sinh thái hc và Qun lý ch nhái”.
V ngh nuôi ch: Sau Chin tranh Th gii th 2, ngh nuôi
ch công nghip ñã phát trin mnh m1 vi nhng trang tri ln
7
Canada, Hoa k, Ai Cp mt s nưc khác. 0 Châu Á, nưc tiên
phong phát trin ngh nuôi ch công nghip là 3n Đ, sau ñó là Nht
Bn, Đài Loan, Thái Lan …Riêng khu v c Đông Nam Á, ngành công
nghip nuôi ch ñã phát trin t( cui thp k. 80 ca th k. XX
Đã nhiu công trình nghiên cu v sinh hc, sinh thái hc ca ch
Nam M$ ca nhiu c gi, như: Ryan (1980), Bury & Whelan
(1984), Stinner, Zarlinga & Orcutt (1994), Lopez-Fores et all (2003):
Yanping Wang, Yihua Wang (2008) ... (R. Nguy4n Kim Tin).
1.1.3. Tình hình nghiên c%u 0ch 2 Vi3t Nam
Đ"u nhng năm 60 ca th k5 XX, mt s công trình ca
Duyên (1963) v sinh sn ca ch ñng ngoài t nhiên; Đào Văn
Tin Vũ Khôi (1965) v sinh thái hc ca ch ñng ngoài t
nhiên; Tr"n Kiên, Nguy4n Văn Sáng, Nguy4n Quc Th%ng H
Thu Cúc (1981 - 1985) xác ñ#nh s phân b ca ch ñng các t.nh
phía B%c: Qung Ninh, B%c, Lng Sơn, Ni, Vĩnh Phúc, B%c
Thái
G"n ñây, ñã mt s nghiên cu v sinh hc, sinh thái hc
k$ thut nuôi mt s loài ch giá tr# như: Nghiên cu mt s
ñc ñim sinh thái hc ca ch ñng (Rana rugulosa Wiegmann,
1835) trong ñiu kin nuôi ca Nguy4n Kim Tin, 1999; Mt s
ñc ñim sinh thái hc ca ch Nam M (Rana catebeiana Shaw,
1802) trong ñiu kin nuôi tnh Thanh Hoá” ca Nguy4n Kim
Tin, 2008; “Nghiên cu mt s ñc ñim sinh hc, sinh thái hc ca
ch gai sn (Quasipaa verrucospinosa Bourret, 1937) vùng A Lưi
- tnh Tha Thiên Huca Ngô Đ%c Chng, Ngô Văn Bình, 2009;
Nhng dn liu v s sinh trưng phát trin ca Chàng xanh
ñm(Polypedates dennysi, Blanford, 1881) trong ñiu kin nuôi nht
ca” Lê Vũ Khôi, Đ'ng Tt Th, Hà Th# Tuyt Nga (2009) [5].
8
1.1.4. Tình hình nghiên c%u 0ch 2 Đà Nng
Cho ñn nay, Đà Nng, vic nghiên cu v lưng cư ñã
ñưc chú ý hơn nhưng ph"n ln tp trung vào nghiên cu phân b,
phân loi; rt ít tài liu lên quan ñn sinh hc, sinh thái hc ca
ch nói chungch Nam M$ nói riêng.
0 Đà Nng, chưa các công trình nghiên cu v ñ'c ñim
sinh hc ca ch Nam M$.
1.2. T/NG QUAN V ĐIU KIN T4 NHIÊN, KINH T -
HI HUYN HÒA VANG, TP ĐÀ NNG
1.2.1. Đi#u ki3n t* nhiên
1.2.1.1. V trí ña lý
Hòa Vang là huyn nông thôn duy nht ca thành ph Đà
Nng, bao bc quanh phía Tây khu v c ni thành Thành ph Đà
Nng, huyn có to ñ t( 15
o
55’ ñn 16
o
13’ vĩ ñ B%c và 107
o
49’ ñn
108
o
13’ kinh ñ Đông. Huyn có xã, 118 thôn, trong ñó có 4 min
núi: Hòa B%c, Hòa Ninh, Hòa Phú, Hòa Liên; 4 trung du: Hòa
Phong, Hòa Khương, Hòa Sơn, Hòa Nhơn; 3 ñng b,ng: Hòa
Châu, Hòa Tin, Hòa Phưc.
1.2.1.2. Din tích
T*ng din tích ñt t nhiên ca huyn 73.691ha; trong ñó:
ñt nông lâm nghip 61.923,8ha, chim 84,0% din tích t nhiên; ñt
phi nông nghip 6.201,1ha chim 8,4%; ñt chưa s6 d-ng 5.566,1ha
chim 7,6% . Hiu qu s6 d-ng ñt cho phát trin nông nghip tương
ñi cao.
1.2.1.3. Đa hình, ñt ñai
Trên ñ#a bàn huyn 3 loi ñ#a hình: ñi núi, trung du
ñng b,ng h7p thích hp cho vic phát trin lâm nghip, nông nghip
và du l#ch.
1.2.1.4. Khí hu, thy văn
Hoà Vang n,m trong vùng khí hu nhit ñi gió mùa ñin
hình, nhit ñ cao ít bin ñng; hai mùa rt: mùa mưa t(
9
tháng 8 ñn tháng 12 mùa khô t( tháng 01 ñn tháng 7, th.nh
thong nhng ñt rét mùa Đông nhưng không ñm không kéo
dài
Nhit ñ trung bình năm là 25,8
0
C, cao nht vào các tháng 6,
7, 8, vi nhit ñ trung bình 28-30°C; thp nht vào các tháng 12, 1,
2 vi nhit ñ trung bình 18-23°C.
Lưng mưa trung bình năm khong 1.800 mm, mưa ln
thưng tp trung vào các tháng 10 11, gây lũ l-t, ngp úng cho
vùng ñt thp.
Các hưng gió th#nh hành gió mùa Đông B%c, Đông Nam
và Tây Nam.
H thng sông ngòi ca Hoà Vang gm các sông chính: sông
Cu Đê, sông Yên, sông Túy Loan, sông Vĩnh Đin.
1.2.1.5. Tài nguyên
Ngun tài nguyên r(ng phong phú là mt trong các th mnh
ca huyn Hoà Vang. Din tích ñt lâm nghip hin 53.306,1ha
chim 89,3%; trong ñó, ñt r(ng sn xut chim 42,1%; r(ng phòng
h - 17,9%; r(ng ñ'c d-ng - 10.852ha. Vùng r(ng ñ'c d-ng r(ng
nguyên sinh vi h sinh thái ña dng tài nguyên ñng, th c vt
phong phú; ñ'c bit, có nhiu loi g8 quý, nhiu cnh quan thiên
nhiên ñ7p rt hp dn vi du khách như khu v c Bà Nà - Núi Chúa
1.2.2. Đi#u ki3n kinh t0 - xã h(i
1.2.2.1. Dân s, lao ñng
Theo s liu thng kê, dân s năm 2010 ca huyn Hòa Vang
là 120.698 ngưi, mt ñ dân s trung bình là 1.63,79 ngưi/km
2
Tuy
nhiên, dân cư tp trung ch yu c ñng b,ng trung du,
các xã min núi, dân cư khá thưa tht
Phát trin kinh t g%n vi gii quyt vic làm các vn ñ
hi luôn luôn ñưc chú trng. Bình quân, m8i năm gii quyt vic
làm cho hơn 2500 ngưi. T( năm 2002 ñn nay, trung tâm ñào to
10
ngh Hoà Vang ñã ñào to ngh cho hơn 4000 nghìn hc viên vi các
ngành ngh khác nhau cung cp cho th# trưng lao ñng.
1.2.2.2.Tình hình sn xut các ngành kinh t
Trong nhng năm qua, kinh t a Vang liên t-c s tăng
trưng ñáng k. Tc ñ tăng trưng t*ng sn ph!m quc ni (GDP)
giai ñon 2001- 2010 ñt 8,51%; giai ñon 2006 - 2007: 9,81% ñn
năm 2010 GDP ñt 12,4%
Cơ cu ngành kinh t ñã có s chuyn d#ch mnh theo hưng
“Công nghip - D#ch v- - Nông nghip; tăng d"n t. trng các ngành
công nghip - xây d ng thương mi - d#ch v-, gim d"n t. trong
ngành nông, lâm nghip
1.2.2.3. Cơ s h tng – Y t - giáo dc
H thng ñưng giao thông trên ñ#a bàn huyn tương ñi
thun tin, bao gm: Quc l 1A, Quc l 14B, các tuyn ñưng ĐT
601, 602, 604, 605 do thành ph qun h thng các tuyn
ñưng giao thông liên huyn và liên xã.
Cht lưng khám cha bnh ph-c v- nhân dân cùng vi y ñc
trình ñ chuyên môn nghip v- ca nhân viên y t ngày mt nâng
caoHin nay, ñã 100% ñưc công nhn ñt Chu!n quc gia v
y t giai ñon 2001-2010.
Huyn ñã hoàn thành m-c tiêu xóa ch trong ñ tu*i 15-
45; Ph* cp giáo d-c tiu hc ph* cp giáo d-c trung hc cơ s
ñúng ñ tu*i. Có 29/41 Trưng hc ñt chu!n văn hóa ñt t. l 70,3%
1.2.3. Đnh hưng phát tri5n ñ0n năm 2020
- Duy ttc ñ tăng trưng kinh t 12 - 13%/năm. Cơ cu
kinh t chuyn ñ*i theo hưng d#ch v- - công nghip, xây d ng -
nông nghip. D kin cơ cu kinh t thành ph ñn năm 2020 là: d#ch
v- - 55,6%, công nghip và xây d ng - 42,8%, nông nghip - 1,6%.
- Hưng phân b* sn xut nông, lâm, ngư nghip: tp trung
sn xut nông nghip ti huyn Hòa Vang; nuôi trng thy sn ti