CƠ KHÍ, ĐIỆN - ĐIỆN TỬ - TỰ ĐỘNG HÓA
64 SỐ 5 - 2024
CÔNG NGHIỆP MỎ
Website: https://tapchi.hoimovietnam.vn
N
N
G
G
H
H
I
I
Ê
Ê
N
N
C
C
U
U
X
X
Â
Â
Y
Y
D
D
N
N
G
G
T
T
H
H
P
P
T
T
I
I
G
G
I
I
K
K
H
H
T
T
R
R
Ì
Ì
N
N
H
H
P
P
H
H
C
C
V
V
K
K
I
I
M
M
T
T
R
R
A
A
Đ
Đ
I
I
N
N
T
T
R
R
C
C
Á
Á
C
C
H
H
Đ
Đ
I
I
N
N
C
C
A
A
M
M
N
N
G
G
Đ
Đ
I
I
N
N
M
M
C
C
Ó
Ó
T
T
R
R
U
U
N
N
G
G
T
T
Í
Í
N
N
H
H
C
C
Á
Á
C
C
H
H
L
L
Y
Y
Hà Th Chúc
*
, Nguyn Tiến S, Kim Th Cm Ánh, Tng Ngc Anh
Trưng Đi hc M - Đa cht, 18 Ph Viên, Ni, Vit Nam
THÔNG TIN BÀI BÁO
CHUYÊN MC: Công trình khoa hc
Ngày nhn bài: 28/7/2024
Ngày nhn bài sa: 30/8/2024
Ngày chp nhn đăng: 10/9/2024
*
Tác gi liên h:
Email: hathichuc@humg.edu.vn
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
TÓM TT
Các thiết b bo v s dng trong mng đin h áp 3 pha trung tính cách ly s dng trong ngành
m bt buc phi th nghim kim đnh trưc khi đưa vào vn hành. Đ th nghim cn có t hp
ti gi có cu hình thay đổi đưc đ mô phng các điu kin vn hành khác nhau. Hin nay tic
đơn v kim đnh cũng như các cơ s sn xut đang s dng ph biếnc loi ti gi s dng chuyn
mch bng tay ơng đi cng knh phc tp trong quá tnh đấu ni..
i báo trình bày kết qu nghiên cu, thiết kế và chế to mt t hp ti gi kh trình phc v thí
nghim kim tra đin tr cách đin ca mng đin trung nh cách ly
T khóa: t hp ti gi kh trình, kim tra đin tr cách đin, lưi đin trung tính cách ly.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
@ Hi Khoa hc và Công ngh M Vit Nam
1. ĐẶT VN Đ
T hp ti gi đưc s dng rng rãi trong
vic th nghim, kim đnh các đi ng v đin
như dòng đin, đin áp, công sut, tn s v.v.
trong thiết b đin, đin t, nhm mc đích: kết
ni vi ngun và đưc thay đi theo các yêu cu
c th để đo lưng và phân tích hiu sut, đ n
đnh kh năng cung cp đin áp, dòng đin và
công sut ca ngun đin; kim tra và đánh giá
linh kin đin t: transistor, đi t, đin tr, t
đin, đin cm vàc mch tích hp thông qua
các phn ng đc tính đin hc (V-A, tn-
biên, tn-pha …) theo t hp ti gi lp trình
đưc; kim bn, hiu sut, kh năng chu ti
i các điu kin khác nhau ca các t hp
đin t; phát trin và th nghim thiết b đin t
mi. Chính vì vy, vic nghiên cu y hp t
hp ti gi, trong đó t hp ti gi để kim tra
đin tr cách đin ca mng đin m có trung
nh cách ly là rt cn thiết.
2. D LIU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CU
2.1. Tình hình nghiên cu
Trên thế gii, t hp ti gi đã đưc nghiên
cu t u đ phc v các mc đích kể trên. Mt
s nghiên cu v ti gi kh trình đã đưc công
b bao gm:
Nghiên cu ca N. Kiyoumarsi và P. Mirnia
[2] tp trung vào vic phát trin mch analog có
th sao chép bt k hàm chuyn đi nào, bao
gm vic điu khin giá tr đin tr. K. Giler và
đồng nghip [3] trình bày mt phương pháp điu
CƠ KHÍ, ĐIỆN - ĐIỆN TỬ - TỰ ĐỘNG HÓA
65
SỐ 5 - 2024
CÔNG NGHIỆP MỎ
Website: https://tapchi.hoimovietnam.vn
khin giá tr đin tr da trên k thut PWM
(Pulse Width Modulation) đ đạt đ phân gii
độ tin cy cao; Z. Yao và đng nghip [4] đ xut
mt phương pháp s dng k thut t chuyn đi
để to ra mch mô phng giá tr đin tr độ
phân gii cao kh năng điu khin linh hot;
J. Heemels [5] đ xut mt phn cng điu khin
tương t da trên vi điu khin PIC đ thay đi
giá tr đin tr theo yêu cu; J. Eriksson đng
nghip [6] trình bày mt mch mô phng giá tr
đin tr có th đưc điu khin thông qua vi điu
khin; L. Shao đng nghip [7] tnh bày mt
gii pháp k thut s s dng đin áp reset đ
thay đi giá tr đin tr trong khong rng.
Hu hết các nghiên cu và thiết b thương
mi v ti gi kh trình đều chưa đáp ng đưc
nhu cu kim tra đin tr cách đin ca mng
đin 3 pha trungnh cách ly vi đin áp
660/1140 V đin tr cách đin ph thuc
nhiu vào điu kin môi trưng m m, nhit
độ, khí bi n) và điu kinm vic (ng sut
động cơ, chiu dài cáp).
c nghiên cu ngoàic là cơ s để c
hãng chế to thiết b ti gi kh trình vi đ cnh
c cao phc v các mc đích kim chun và to
ti gi cho thiết b đin t. Các thiết b đang đưc
thương mi hoá vi giá thành t 3000 10000
USD/b.
Mt s hãng cũng đã phát trin các t hp
thiết b nh gn phc v mô phng ti, thiết b
thương mi có tính năng thay đi đin tr ca
các hãng ni tiếng có th k đến như mô đun [8]
đin tr PXIe-2727 ca NI (nh 1).
(a) Nguyên kết ni 16 kênh đin tr; (b) Module thc tế
Hình 1. Mô đun NI PXIe-2727 đin tr 16-Bit ca National Instruments
Thiết b R-L-C kh trình [9] ca IET Labs có
khong thay đi đin tr t 1 mđến 10 M
(xem Hình 2)
Hình 2. Mô đun R-L-C ca IET Labs
Mô hình th nghim đã gii quyết đưc vn
đề to ra các thông s đin tr đin dung ca
mng đin 3 pha trung tính cách ly ging vi
thông s thc tế, t đó d dàng điu chnh các
thông s cho phù hp vi điu kin làm vic ca
mng đin trong các m Vit Nam.
Đ đáp ng nhu cu thí nghim và kim đnh
các thiết b đin Vit Nam đã có nhiu thiết b
đưc phát trin và ng dng trong thc tế (Hình
3).
Các thiết b thí nghim và t hp th nghim
trong thc tế đang đưc s dng có mt s
nhưc đim như: T hp kích tc ln,
thưng đt c đnh ti mt khu vc; Cài đt các
tham s th ng, có nguy cơ sai s ln; Nguy
s c trong quá trình s dng cao khi hot
động vi đin áp th nghim ln
CƠ KHÍ, ĐIỆN - ĐIỆN TỬ - TỰ ĐỘNG HÓA
66 SỐ 5 - 2024
CÔNG NGHIỆP MỎ
Website: https://tapchi.hoimovietnam.vn
a) Ti gi đin tr dây
qun công sut ln trong
phòng thí nghim
c) T hp th nghim
thiết b đin gia dng TCVN
5699/ IEC 60335
b) Ti gi đin tr dng
dây qun th nghim máy
phát đin;
Hình 3. Các thiết b ti gi thc tế
Đ tiến ti quy chun hóa s dng mt s ưu
đim cũng như khc phc các nhưc đim trên,
trong nưc cũng đã có không ít các nghiên cu
cũng như gii pháp như nghiên cu [1] thuc đ
tài cp Nhà nưc KC.05.24/16-20 đã y dng
mô hình mng đin tr và t đinc trưng cho
ti) th cu hình đưc bao gm các đin tr
và t đin mc ni tiếp. Bng thí nghim (Hình 4)
ưu đim thc hin đưc các chc năng
như: kim tra đin tr ct khi rò ba pha đối xng;
kim tra đin tr ct khi rò mt pha; xác đnh
dòng rò khonh khc khi rò mt pha qua đin tr
1kΩ; xác đnh tng thi gian tác đng ca thiết
b; xác đnh sc đin đng nc ca đng cơ.
Hình 4. Thiết b th nghim rơ le rò ca mng đin 3 pha trung tính cách ly
Nhưc đim ca mô hình thí nghim là kh
năng thay đi giá tr đin tr và t đin th công,
c thay đi còn ln, d nhm ln trong quá
trình thao tác, kích thước cng knh, k
mang đi th nghim các rơ le rò ti các công
trưng m.
CƠ KHÍ, ĐIỆN - ĐIỆN TỬ - TỰ ĐỘNG HÓA
67
SỐ 5 - 2024
CÔNG NGHIỆP MỎ
Website: https://tapchi.hoimovietnam.vn
2.2. Xây dng t hp ti gi trên mô hình
mng đin 3 pha trung tính
T hp ti gi kh trình thc hin hot đng
da trên mô hình mng đin 3 pha trung tính
cách ly (Hình 5), t hp thc hin hai nhim v
chính là to ti gi t động và đo ng dòng
đin rò. Nguyên lý hot đng ca t hp ti gi
đưc th hin trong Hình 6.
Hình 5. Mô hình t hp ti gi kh trình
Xoay
Rotary Encoder
Lập trình điều khiển ON/OFF các Relay t
RL1 đến RL12 để chọn được giá trị điện tr
Đồng thời hiển thị LCD giá trị điện trở
VD: R = 30K thì ON S2,6,7,8,9,10,11,12
Xuất hiện ng điện I
Ro
, qua biến dòng
đin t rở 100R thành giá trị điện áp
Đo giá trị điện áp sử dụng VĐK
Quy đổi giá trị thu được t Encoder thành
1110 mứcơng ứng với 1110 giá trị điện
tr từ R1 ÷ R1110
Nhấn SW trên
Encoder
Hiển thị lên LCD giá trị
+ ng điện I
Ro
+ Th i gian xuất hiện
ng I
Ro
Nhấn t bấm BT
TIME
I
Ro
Ban đầu
dòng qua
Ro bằng 0
S0 đóng,
Nhấn BT S0 nhả
Nếu I
Ro
> I
se t
thì mạch ngoài
điều khin K0 c ó điện, ti ếp điểm
S0 nhả khiến hở mạch; I
Ro
= 0
Nếu I
Ro
< I
se t
thì S0 không tác động
Đã có mach thực
hiện chức năngy
Hình 6. Nguyên lý làm vic ca t hp ti kh trình
Da tn mô hình và nguyên lý làm vic ca
t hp ti gi kh trình, nhóm đ tài đã xây dng
đưc đ nguyên lý ca t hp và trình bày
trong Hình 7.
Phn cng ca t hp đưc thiết kế theo mô
đun vi kết ni thông qua các gic cm đm bo
các điu kin phù hp vi mng đin ba pha
trung tính cách ly đin áp 660/1140V điu kin
i trưng trong các m Vit Nam.
T hp gm 3 mô đun chính: Mô đun mch
điu khin trung tâm s dng vi điu khin
ESP32 32-bit, mô-đun này thc hin 2 chc
ng cnh: Điu khin-đun rơ le đo dòng
đin rò; Mô đun đin tr ti gm 30 đin tr: 10
đin tr 100 đ to ra di đin tr t 100
đến 1 k, 10 đin tr 1 k đ to ra di đin tr
t 1 kđến 10 k, 10 đin tr 10 kđ to ra
di đin tr t 10 kđến 100 kΩ; Mô đun rơ le
bao gm 12 rơle t S1 đến S12 làm nhim v ni
tt đ la chn các đin tr ti t giá tr nh nht
100 đến giá tr ln nht 111 kΩ;
CƠ KHÍ, ĐIỆN - ĐIỆN TỬ - TỰ ĐỘNG HÓA
68 SỐ 5 - 2024
CÔNG NGHIỆP MỎ
Website: https://tapchi.hoimovietnam.vn
Hình 7. Sơ đ nguyên lý t hp ti gi kh trình
Đin tr la chn loi đin tr s vi công
sut tương ng: loi 100 ng sut 20 W, loi
1 kcông sut 10 W, loi 10 k công sut 5 W.
Mô đun đin tr đưc tri đu trên bo mch
c chân hàn linh kin cách xa nhau trên toàn b
bo mch đm bo không có kh năng phóng đin
khi có đin áp 1.140 V đt vào. Đin tr s loi
đin tr sai s nh không quá 5%.
a) đun điu khin; b) Mô đun đin tr c) đun rơle
Hình 8. Hình nh 3D ca các mô đun
Hình 9. T hp ti gi kh
trình xách tay
Tt c các mô đun hoàn thin đưc ghép ni
đt va vào trong mt va li có th ch tay,
thun tin đ mang đi công trưng (Hình 9).
Chương trình điu khin cho t hp bao gm
04 chương trình con để to ra 1100 tng hp
la chn giá tr đin tr t 100 đến 110 k
- Thông s đin tr đin dung cách đin
ca mng đưc thiết lp qua các gic cm R
A
, R
B
,
R
C
, C
A
, C
B
, C
C
;
- Đin tr R
ơng ng vi biến tr Rset
trong lưu đ thut toán. Giá tr đin tr đưc lp
trình thông qua Rotary Encoder có bước nhy là
100 Ω;
- le rò cn th nghim được đấu vào vali
th nghim thông qua cu đu A
1
, B
1
, C
1
và N;
- Trưng hp dòng đin qua rơ le rò
ln hơn
dòng đin an toàn khonh khc trong thi gian ct
(Tc) được quy định bi tiêu chun an toàn cho
mng đin m hm lò thì tín hiu logic đưc gi
đến rơle rò để đánh giá kh năng tác đng bo v
ca rơle rò cn kim tra và th nghim.