NGUYỄN KHOA ĐIỀM VÀ ĐOẠN
TRÍCH “ ĐẤT NƯỚC”
Nguyễn Khoa Điềm là một nhà thơ Việt Nam, Trưởng ban Tư tưởng Văn hóa
Trung ương, uỷ viênBộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt
Nam khoá 9, nguyên Bộ trưởng Bộ Văn hoá - Thông tin Việt Nam.
Tiểu sử
Nguyễn Khoa Điềm sinh ngày 15 tháng 4 năm 1943, tại thôn Ưu Điềm,
xã Phong Hoà, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên - Huế, con của nhà cách mạng Hải
Triều Nguyễn Khoa Văn(Nguyễn Khoa Hải Triều), dòng dõi quan Nội tán Nguyễn
Khoa Đăng, gốc An Dương (Hải Dương cũ)[
Quê gốc: làng An Cựu, xã Thuỷ An, thành phố Huế[
Hiện ông đã nghỉ hưu và sống tại Huế.
Tốt nghiệp Đại học Sư phạm Hà Nội năm 1964, Đảng viên Đảng Cộng
sản Việt Nam. Hội viênHội Nhà văn Việt Nam (1975)
Lúc nhỏ đi học ở quê, năm 1955 ra miền Bắc học tại trường học sinh
miền Nam. Sau khi tốt nghiệp Đại học Sư phạm năm 1964, vào miền Nam hoạt động
trong phong trào học sinh, sinh viên Huế; tham gia quân đội, xây dựng cơ sở cách
mạng, viết báo, làm thơ... cho đến năm 1975.
Sau giải phóng tham gia công tác Đoàn Thanh niên Cộng sản; Chủ
tịch Hội Văn nghệ Bình Trị Thiên, Phó bí thư thường trực tỉnh uỷ Thửa Thiên - Huế.
Đã tham gia Ban chấp hành Hội Nhà văn khoá 3. Năm 1994 ra Hà Nội, làm thứ
trưởng Bô Văn hoá - Thông tin. Năm 1995, được bầu làm Tổng Thư ký Hội Nhà văn
Việt Nam khóa 5
Năm 1996, được Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 8 bầu vào Ban chấp
hành Trung ương Đảng. Đại biểu Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
(khoá X), Bộ trưởng Bộ Văn hóa Thông tin
Ông đã được giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam với tập thơ Ngôi nhà
có ngọn lửa ấm
Tác phẩm
1. Báo động
2. Bếp lửa rừng
3. Bước chân - Ngọn đèn
4. Cái nền căm hờn
5. Cát trắng Phú Vang
6. Chiều Hương Giang
7. Con chim thời gian
8. Con gà đất, cây kèn và khẩu súng
9. Đất ngoại ô
10. Đất nước
11. Giặc Mỹ
12. Gửi anh Tường
13. Hình dung về Chê Ghêvara
14. Hồi kết cuộc
15. Khoảng trời yêu dấu
16. Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ
17. Lau
18. Lời chào
19. Màu xanh lên đường
20. Mùa Xuân ở A Đời
21. Ngày vui
22. Nghĩ về một nhãn hiệu
23. Người con gái chằm nón bài thơ
24. Nơi Bác từng qua
25. Nỗi nhớ
26. Tháng chạp ở Hồng Trường
27. Thưa mẹ con đi
28. Tiễn bạn cuối mùa đông
29. Tình Ca
30. Tôi lại đi đường này
31. Trên núi sông
32. Từ những gì các anh trao?
33. Tuổi trẻ không yên
34. Vỗ Hờn
35. Xanh xanh bóng núi
36. Xuống đường
37. Mặt đường khát vọng ( trường ca)
Đề 1: Phân tích hai bài thơ Đất nước của Nguyễn Đình Thi và Đất nước
của Nguyễn Khoa Điềm để làm nổi rõ những cảm hứng về đất nước
Bài làm
“Đất nước tôi thon thả giọt đàn bầu. Nghe dịu nỗi đau của mẹ. Ba lần tiễn con
đi, hai lần khóc thầm lặng lẽ. Các anh không về mình mẹ lặng im...(Tạ Hữu Yên). Cứ
mỗi lần nghe lại bài hát này lòng ta xốn xanh da diết ! Nhớ những ngày bé thơ đến
lớp, cô giáo dạy tôi viết hai chữ “Việt Nam” và gọi đó là Đất Nước. Tôi mơ hồ chả
hiểu, chỉ biết rằng đó là cái gì lớn lao và thật quý báu lắm ! Thời gian trôi qua nhanh,
mang tuổi thơ bé bỏng của tôi đi xa. Cho đến hôm nay, qua bao nhiêu vần thơ đọc
được tôi đã thấm thía hai tiếng thiêng liêng “Đất Nước”. Nhưng rất buồn là tôi không
thể viết thành thơ. Trong những vần thơ “ Đất nước” mến yêu dạt dào cảm hứng ấy,
có tác phẩm của Nguyễn Đình Thi và Nguyễn Khoa Điềm.
Hai nhà thơ đã truyền cho tôi cảm xúc mạnh mẽ. Những vần thơ giúp tôi nhìn
ra chân dung của đất nước. Bình dị và trong sách, hồn hậu và nhân ái, nghèo khổ
nhưng oai hùng. Có lẽ chính những điều ấy đã khơi gợi cảm hứng cho các bài thơ, đã
gieo vào lòng từng nhà thơ bao suy tư và trăn trở. Từ cảm xúc của những ngày sống
hết mình với chiến đấu, từ vốn tri thức khá phong phú của mình, qua chương “Đất
nước” Nguyễn Khoa Điềm đã cắt nghĩa sâu xa cho tuổi trẻ thành thị miền Nam lúc
này. Những hiểu biết về lịch sử dân tộc như sống dậy, lay động tâm hồn tác giả. Mỗi
câu chuyện cổ tích, những thời khắc lịch sử của những cuộc đấu tranh giữ nước và
dựng nước ngày càng thiêng liêng, tha thiết hơn bao giờ ....
Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi
Đất Nước có trong những cái “ngày xửa ngày xưa”...mẹ thường hay kể
Đất Nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn
Đất Nước lớn lên khi dân ta biết trồng tre và đánh giặc
Tóc mẹ thì bới sau đầu
Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn
Cái kèo, cái cột thành tên
Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng
Đất Nước có từ ngày đó.
Trong hai câu thơ của Nguyễn Khoa Điềm man mác âm hưởng sử thi. Yếu tố
cổ điển và hiện đại hoà quỵên vào nhau tạo thành một cấu trúc hai cực. Đất nước mình
chân thật như cuộc sống. Những câu thơ dài tuôn chảy êm dịu như dòng sông. Một
dòng cảm xúc dào dạt âm thầm nhưng mãnh liệt. Cảm hứng về đất nước của Nguyễn
Khoa Điềm bắt nguồn từ những huyền thoại : “Ngày xửa ngày xưa mẹ thường hay
kể”. Dường như nhà thơ đã huy động vào đây nhiều vốn liếng, trí tuệ, sự từng trải, gửi