Nhân giống bưởi da xanh bằng kỹ
thuật giâm cành
Giâm cành là kỹ thuật nhân giống vô tính có hệ số nhân giống
tương đối cao so với kỹ thuật chiết cành, cây con mau
cho trái, đồng nhất về đặc tính giống và quần thể
trồng tương đối đồng đều.
Bưởi da xanh (BDX) là một trong những cây có giá trị kinh tế cao
nhưng là loại cây rất khó ra rễ khi giâm cành. Tuy nhiên, nếu áp dụng đúng
kỹ thuật, cây BDX vẫn có thể được nhân giống bằng cách giâm cành. Để đạt
kết quả tốt khi giâm cành BDX, cần tuân thủ nghiêm ngặt quy trình nhân
giống, bao gồm từ khâu chọn cây đầu dòng, chọn cành giâm, sử dụng hóa
chất kích thích ra rễ, giá thể giâm cành đến các yếu tố ngoại cảnh như nhiệt
độ, ẩm độ, ánh sáng. Tổng hợp các yếu tố này quyết định thành công của kỹ
thuật giâm cành BDX.
1. Chọn cây BDX đầu dòng để nhân giống:
Cây đầu dòng sử dụng nhân giống phải khỏe mạnh, không mang mầm
bệnh và côn trùng nguy hiểm. Cây đầu dòng dùng để lấy cành không nên sử
dụng để khai thác trái, vì làm như vậy cây sẽ kiệt sức rất mau.
2. Chuẩn bị cành giâm:
Cành BDX được sử dụng để giâm có thể lấy ở hai dạng cành là cành
ngang (mang trái) và cành đứng (cành vượt). Cành ngang chỉ lấy từ ngọn
vào bên trong khoảng 20 - 25 cm ở giai đoạn cây không ra hoa. Cành vượt
có thể lấy từ ngọn vào trong 40 - 50 cm, cây con từ cành này có sức sống
mạnh. Cành giâm nên được thu lúc sáng sớm, trong tình trạng trương nước.
Có thể trữ cành trong các bao plastic lớn, phun nước bên trong và cột miệng
bao để tránh mất nước. Để bao trong mát, tránh ánh sáng làm nhiệt độ bên
trong bao tăng cao. Chiều dài cành giâm khoảng 15 - 20 cm. Tỉa bớt lá dưới
đáy cành, giữ lại 5 - 7 lá. Cắt bớt 1/2 chiều dài lá để giảm thoát hơi nước.
Vạt xéo đáy cành 1 góc 45 độ, dùng dao rạch vài đường ở đáy cành để tạo
mô sẹo, kích thích sự ra rễ.
3. Chuẩn bị hóa chất:
Hóa chất được sử dụng để giâm cành BDX là các auxin tổng hợp, bao
gồm NAA và 2,4-D. Nồng độ sử dụng: 4.000 ppm NAA + 500 ppm 2,4-D
để kích thích ra rễ cành giâm BDX. Các hóa chất này có thể mua ở các cửa
hàng bán hóa chất tinh khiết và thường được hướng dẫn cách pha trong cồn.
4. Giá thể giâm cành:
Giá thể giâm cành có 4 chức năng: cố định cành giâm, giữ ẩm tốt,
thoáng khí và che tối cho đáy cành. Có thể dùng mụn xơ dừa hoặc trấu để
làm giá thể giâm cành. Dụng cụ giâm cành có thể là rổ nhựa, khay hay bồn
chứa, bên trong chứa giá thể giâm cành. Đặt dụng cụ giâm cành trong nhà
giâm cành hoặc đơn giản hơn là trùm lại bằng tấm nhựa kín, khoảng trống
phía trên càng cao càng tốt, vì nó sẽ tăng khả năng giữ ẩm độ và giảm được
nhiệt độ bên trong.
5.Giâm cành:
Lấy các cành giâm đã được chuẩn bị sẵn, nhúng đáy cành giâm vào
hóa chất trong thời gian 3 - 4 giây. Cành sau khi xử lý xong để cho hóa chất
thấm vào đáy cành. Khi chất thấm khô, cắm cành giâm vào giá thể giâm.
6. Chăm sóc sau khi giâm:
Điều kiện ngoại cảnh ảnh hưởng nhiều đến tỷ lệ ra rễ, sức sống và tỷ
lệ chết của cành giâm. Nhiệt độ trong môi trường tốt nhất khoảng 30 + 2 độ
C. Nhiệt độ cao làm cho lá cành giâm trở nên vàng và rụng. Sự hiện diện của
lá còn trên cành ảnh hưởng lớn đến tỷ lệ ra rễ của cành giâm. Ẩm độ của nơi
giâm cành phải được duy trì ở mức 85 - 90% trong suốt thời gian giâm cành.
Ánh sáng không quá cao, nên sử dụng ánh sáng khuếch tán trong khoảng
1.000 - 2.000 lux. Tốt nhất, là để trong nhà có mái che bằng lá, không có ánh
sáng trực tiếp chiếu vào. Ba yếu tố ngoại cảnh trên ảnh hưởng đến 50% sự
thành công. Trong suốt quá trình giâm cành, nếu thấy lá trên cành giâm còn
xanh, không rụng, không vàng thì mức độ thành công sẽ trên 50%. Nên theo
dõi ẩm độ và nhiệt độ thường xuyên, phải bảo đảm các yếu tố này trong
khoảng tối hảo thì tỉ lệ thành công mới cao.
7. Chăm sóc cây con:
Thời gian ra rễ của cành giâm tùy vào sức sống của cành. Nếu chọn
cành khỏe mạnh và đồng nhất về kiểu cành thì thời gian ra rễ khoảng 45 - 50
ngày và tỷ lệ ra rễ đạt khoảng 60 - 65%. Sử dụng cành trung bình thì thời
gian ra rễ dài hơn (60 - 85 ngày) và tỷ lệ ra rễ chỉ khoảng 50%. Cành giâm
sau khi ra rễ được vô trong các bầu plastic có chứa thành phần đất, mụn xơ
dừa và phân chuồng hoai.
Cây con vô bầu được để nơi thoáng mát và tưới nước thường xuyên.
Mỗi ngày tưới 4 lần, sáng 2 lần, chiều 2 lần. Sau 1 tuần bắt đầu tưới thêm
phân DAP. Ngâm phân DAP vào thùng nước lượng 2 g/lít, tưới vào bầu đất
mỗi tuần một lần cho đến khi cành giâm ra lá mới.