Những chuyện đời thường quanh ta
9
Tiếng đàn không vang xa...
Chàng trai 25 tuổi vừa tốt nghiệp xuất sắc khoa đàn nguyệt Nhạc viện Hà Nội đã
quyết chí nuôi mẹ cha mù lòa và đứa em gái đang học đại học bằng cây đàn organ,
để lại phía sau một sự nuối tiếc cho âm nhạc dân tộc...
Nặng lòng tiếng bước chân mẹ cha trên phố
Đó là câu đầu tiên mà Minh Quân nói với tôi trong căn nhà nhỏ hẹp chưa đầy
10m2 nằm sâu hút trong con ngõ nhỏ phố Khâm Thiên, Hà Nội. Nhà Minh Quân
không có gì quí giá ngoài cây organ đặt ngay đầu giường. Mái nhà đã có nhiều chỗ
lấp vá nhưng bên trong tươm tất, sạch sẽ. Cây đàn organ Yamaha 740 do một bác
Việt kiều tặng, vừa là “cần câu cơm” vừa là “ân nhân” giúp một gia đình bốn
người mà có tới ba người khiếm thị vượt qua cơn cùng cực nhất...
Đó là năm 1999, xí nghiệp cao su của Hội Người mù Hà Nội giải thể, bố mẹ
Minh Quân thất nghiệp, gia đình rơi vào cảnh “đói sáng chưa xong đã đói chiều”.
Ba người mù trong một gia đình và cô gái út - người duy nhất sáng mắt - chỉ mới
học lớp 9 thì biết phải làm gì để sống? Hai ông bà già bước vào tuổi 60, 70 đành
phải xoay qua nghề bán chổi dạo - những cây chổi cũng do những người đồng
cảnh trong hội người mù làm ra.
Sáng sáng, bà con ngõ Khâm Thiên đã quen dần với cảnh hai vợ chồng mù, bà
đi trước dò gậy lọc cọc trên đường, ông một tay bám vai, một tay ôm bó chổi lầm
lũi bước theo... Cậu con trai mù ngồi bậc cửa nghe tiếng gậy, tiếng lê bước của mẹ
cha mà nước mắt cứ rơi lã chã...
Mùa hè hàng bán chạy, ra đi từ mờ sáng đến 7g tối thì hết hàng, kiếm được
10.000 -20.000 đồng cho cả bốn miệng ăn. Mùa đông lạnh lẽo lê bước khắp Hà
Nội đến 8, 9g tối mà đôi khi bó chổi trên tay vẫn còn quá nửa, thậm chí có hôm
không bán được chiếc nào, cả bốn con người khốn khổ đành nhịn ăn, lấy giấc mơ
đêm đông bù lấp để quên đi cái đói cồn cào... Minh Quân đang học trung cấp nhạc
viện, xin vào ở hẳn trong ký túc xá, cố xoay xở trong số tiền học bổng 200.000
đồng/tháng cho nhẹ gánh mẹ cha.
Minh Quân kể: “Có nhiều lúc tôi định bỏ học ôm chổi đi bán dạo để cha mẹ bớt
nhọc nhằn, nhưng ông bà cương quyết không cho, mẹ cứ bảo “con mà bán được
gì, để đó cha mẹ tính...”. Nhiều đêm đông nghe mẹ cha lê bước trở về, tôi mò mẫm
bó chổi thấy còn y nguyên mà lòng như xát muối và tự nhủ chỉ có con đường học
thành tài mới mong vượt qua nỗi khốn cùng này...”.
Với nhiều người sống trong bóng tối, âm thanh là kim chỉ nam và là con đường
tìm ra ánh sáng. Minh Quân là một trong những người như vậy, học rất giỏi môn
đàn nguyệt nhưng organ, trống... cũng không kém cạnh.
Tham gia đánh đàn với các bạn khuyết tật trong hội từ thiện, những chương
trình văn nghệ gây quĩ của nghệ sĩ Tôn Thất Triêm, NSND Tường Vi... cũng
không khi nào thiếu mặt Minh Quân. Nhiều tổ chức, đoàn hội, trường học biết
tiếng cũng mời Minh Quân đến biểu diễn. Minh Quân được tuyển chọn vào nhóm
nhạc của Trường Nguyễn Đình Chiểu đi lưu diễn một số nước.
Trong một chuyến lưu diễn, bác Hùng - một Việt kiều - tình cờ nghe được câu
chuyện đau lòng của gia đình Minh Quân, đã tặng Minh Quân một suất học bổng
200.000 đồng/tháng và đặc biệt hơn là một cây đàn organ trị giá gần 2.000 USD.
Cuộc đời Minh Quân thay đổi từ khi có cây đàn này...
Nghịch lý tiếng đàn...
Chạy sô quán bar, nhà hàng , ngay cả người sáng mắt còn phải cạnh tranh với
nhau huống chi là người khiếm thị. Cứ chiều tối sau khi từ trường về là Minh
Quân vác đàn trên vai và ra đầu ngõ nhờ bác xe ôm tốt bụng chở đi tìm các quán
bar, nhà hàng... để tự tiếp thị mình. Nhìn thấy anh chàng mù, nhiều người ái ngại
hẹn hôm khác cho qua chuyện, vậy mà Minh Quân vẫn “uy tín” hôm sau, hôm sau
nữa lại đến xin thử việc, có nơi đến năm, sáu lần người ta mới cho đàn thử.
Minh Quân tâm sự một cách lạc quan: “Có tuần đi 10 nơi, nhưng chỉ cần có một
nơi nhận vào thử việc là vui lắm rồi, nhạc công Hà Nội bây giờ nhiều lắm, mấy
anh sáng mắt còn tìm đỏ mắt chỗ làm nói chi đến tôi mù lòa...”. Bài toán thu nhập,
chi tiêu cho cha mẹ, rồi cho đứa em gái vào đại học được Minh Quân tính toán rất
chi li: “Nếu mỗi tháng mà không kiếm được 1 triệu trong việc đi đánh đàn thuê thì
coi như hỏng việc”. Không còn đói ăn, đói mặc, ngôi nhà nhỏ bé vẫn thế nhưng
tươm tất hơn nhiều từ tiền đánh đàn thuê. Minh Quân vừa mua tặng cha mẹ chiếc
đài để nghe nhạc, tin tức, sửa lại nhà tắm cho sạch sẽ hơn.
Câu chuyện ngày đông kéo dài suốt buổi sáng cứ xoay quanh cây đàn organ -
loại nhạc cụ đã làm thay đổi phần nào cuộc sống gia đình này. Vậy mà bỗng dưng
Minh Quân nói: “Tôi đàn cho chị nghe nhé? Tôi mê nhất vẫn là cây đàn này chị
ạ...” rồi với tay lên tường cầm chiếc đàn nguyệt xuống. Tiếng đàn réo rắt, cao vút
mà sao vang lên da diết đến lạ lùng...
Tám tuổi, khi bắt đầu vào học Trường Nguyễn Đình Chiểu, chưa biết một nốt
nhạc, một loại nhạc cụ nào, mà không hiểu sao Minh Quân lại chọn đàn nguyệt để
học phụ đạo. Mê tiếng đàn nguyệt một cách kỳ lạ nên năm 1997, khi thi vào trung
cấp bốn năm Nhạc viện Hà Nội, Minh Quân cũng chọn khoa đàn nguyệt và năm
2001 lại học tiếp đại học với cây đàn nguyệt.
Cuối năm 2005, Quân tốt nghiệp nhạc viện khoa đàn nguyệt với tấm bằng loại
giỏi. Chính cây đàn nguyệt đã đem lại cơ may cho Minh Quân được đi biểu diễn ở
nhiều nước châu Á, châu Âu..., cho Minh Quân có cơ hội được nhận học bổng,
được mạnh thường quân tặng đàn organ để đỡ đần mẹ cha.
Nhưng cũng nghiệt ngã lắm, cây đàn mà anh đeo đuổi chẳng mang lại miếng
cơm manh áo cho gia đình. Thậm chí sau khi ra trường, Minh Quân cùng bốn sinh
viên nhạc viện khiếm thị đã nảy ra ý tưởng lập một dàn nhạc dân tộc cho học sinh
Trường Nguyễn Đình Chiểu, nhưng cho đến nay vẫn chưa có một cơ hội “xuất
chiêu” nào.
Tiếng đàn nguyệt đang vang lên trong cái lạnh của mùa đông Hà Nội bỗng im
bặt. Minh Quân bỏ đàn xuống và ôm bàn tay. Những ngón tay sưng tấy, tứa máu.
Minh Quân thừ người: “Tôi vừa đi khám về, bác sĩ bảo móng tay bị viêm rất nặng
và đang ăn sâu vào thịt vì chơi đàn nhiều quá mức. Bác sĩ bảo chữa lành phải mất
cả năm trời và tuyệt đối không được đánh đàn, bất cứ loại đàn gì. Làm sao được
chị ạ, nghỉ một ngày là gia đình khó khăn ngay, làm sao mà sống!”.
Ông Trần Quang Đồng, cha Minh Quân, lại lục tục mò mẫm ôm bó chổi và giục
bà nhà đi bán. Tôi ngạc nhiên hỏi sao hai bác không nghỉ ngơi vì Quân đã tự lập
và nuôi được gia đình? Ông Đồng đã bước sang tuổi 72 chậm rãi nói: “Làm quen
rồi cô ạ, ở nhà mãi cũng buồn, cũng phải đi bán để đỡ cho con, nó đánh đàn suốt
nên tay sưng tấy lên rồi đấy, nó cũng phải nghỉ ngơi cô ạ...”.
Minh Quân hướng ánh mắt vô định của mình theo từng tiếng chân chậm rãi lần
dò của cha mẹ. Tiếng chân xa dần trên phố...
Nuôi con người dưng
Nhiều người bảo hai người đàn bà không chồng ở tổ 3 phường Trà Bá, thành phố
Pleiku, tỉnh Gia Lai là người không bình thường. Bởi bình thường sao được khi
hơn 5 năm nay, họ lấy việc mình nhận nuôi một lúc 7 đứa con người dưng, mà
toàn là những đứa trẻ tật nguyền bẩm sinh đang sống một cuộc sống thực vật làm
niềm vui và lẽ sống của cuộc đời?
Người không có tuổi
Tôi không thể hình dung được ngôi nhà lẩn khuất trong khu vườn rộng thênh
thang đầy cây trái và đẹp như tranh vẽ ấy những ngày nắng nó như thế nào, bởi
Pleiku mùa này, chiều nào cùng chìm trong mưa.
Lại càng không hình dung được chủ nhân của ngôi nhà ấy bao năm qua lại chỉ
có hai người đàn bà gốc gác tận Ninh Bình xa xôi vào đây lập nghiệp cùng mấy
đứa trẻ con tật nguyền chưa bao giờ nói được tiếng người.