Phân tích tại sao vòng bi động cơ
điện hư hỏng sớm (P1)
Kinh nghiệm đã cho chúng tôi biết rằng khi một động cơ điện bị hư hỏng và phải
phục hồi lại, nguyên nhân hư hỏng không phải từ vòng bi, chúng có thể rất nhiều
nguyên nhân như: hư hỏng cuộn dây, dây dẫn, do bôi trơn hoặc vòng bi,v.v.. các
nguyên nhân đó rồi lại có thể dẫn đến hư hỏng vòng bi (mặc dù vòng bi không
phải là nguyên nhân gốc rễ).
Hư hỏng vòng bi động cơ điện
Động cơ sử dụng không đúng cách và bảo dưỡng không đầy đủ có thể bổ sung
thêm vào các vấn đề tiềm tàng gây hư hỏng và dẫn đến hư hỏng vòng bi sớm.
Cho nên lắp đặt và bảo trì hợp lý vòng bi có thể giúp kéo dài tuổi thọ ở động cơ
điện trong nhiều năm.
Điều kiện vận hành “lý tưởng” là không bị nhiễm bẩn và có độ ẩm thấp, nhiệt độ
không dao động, sự cân tâm tốt và không bị rung động, tải tác động lên vòng bi là
cân bằng, ..về mặt lý thuyết, tuổi thọ vòng bi có thể vô hạn trong một điều kiện
vận hành lý tưởng.
Tuy nhiên, thực tế là bạn chỉ có thể cố gắng để tạo ra điều kiện hoạt động tốt nhất
có thể. Với mục tiêu làm sao vòng bi của động cơ điện không bị hư hỏng
sớm, Vinamain xin đưa ra một số hướng dẫn cơ bản:
1) Theo dõi độ ẩm.
Mặc dù không phải luôn luôn có thể kiểm soát được độ ẩm, nhưng nó là có thể
quản lý được. Khi động cơ đang chạy, độ ẩm thường là không có hại, nhưng khi
động cơ dừng và nguội, hơi ẩm sẽ ngưng tụ. Ngưng tụ không thể chặn lại, nhưng
bạn có thể bảo vệ chống lại các tác hại bằng cách sử dụng mỡ làm chất ức chế sự
gỉ sét trong quá trình lắp vòng bi và thường xuyên quay trục của động cơ bất cứ
khi nào nghi ngờ có nước ngưng tụ. Phớt làm kìn tốt cũng có thể giúp tránh sự
xâm nhập của hơi ẩm từ bên ngoài vào trong khoang gối đỡ. Điều rất quan trọng là
tránh phun nước trực tiếp vào gần phớt làm kín khi thổi rửa.
Giải pháp Bearing Isolator
Hiện tại các bơm, động cơ điện, quạt, tuabin hơi nhỏ trong công nghiệp sử dụng
một loại seal làm kín cho khoang chứa dầu bôi trơn và gối đỡ có tên Bearing
Isolator của hãng Inpro/seal đây là loại seal không tiếp xúc non-contact seal (phân
biệt với loại phớt tiếp xúc). Trong loại non-contact cũng cần phân biệt với loại
labyrinth seal (làm kín kiểu răng lược).
Nổi bật trong thiết kế của Bearing Isolator là nó có 1 vòng o-ring được thiết kế
đặc biệt: Seal có 2 phần tĩnh và quay, o-ring này nằm trên rãnh phân cách 2 phần
này, khi máy dừng O-ring ở trạng thái tĩnh sẽ bịt kín rãnh này, không cho hơi ẩm
xâm nhập vào khu vực vòng bi, khi máy chạy dưới lực li tâm o-ring bị đẩy ra tách
phần tĩnh và quay (tránh cọ xát o-ring với phần quay). Lúc này bên trong gối đỡ
nhiệt độ, áp suất tăng cao hơn bên ngoài nên hơi ẩm không thể đi vào trong gối đỡ.
Thiết kế đơn giản này đã khắc phục nhược điểm của các loại phớt tiếp xúc (nhanh
hư, tạo ma sát lớn lên trục, hư trục…) và vòng làm kín kiểu răng lược (không ngăn
được hơi ẩm khi máy dừng chạy).
Bạn thử tháo các máy ở nhà máy bạn xem thử nó là loại nào nhé? nếu máy hư
vòng bi nhanh có thể bạn xem thử thay loại Seal khác.
Mời các bạn xem ảnh cấu tạo Bearing Isolator:
2) Căn chỉnh đồng trục
Không đồng tâm giữa một trục động cơ điện và trục của các thiết bị được dẫn là
một nguyên nhân gốc rễ phổ biến của sự hư hỏng vòng bi sớm. Như vậy sự mất
đồng tâm thường biểu hiện bằng sự rung động và tải tác động bên trong vòng bi
quá mức và sẽ rút ngắn tuổi thọ làm việc của một động cơ điện.
Mặc dù khớp nối đàn hồi có thể bù một lượng lệch tâm này, nhưng bạn cũng
không nên hoàn toàn tin tưởng vào nó. Dó đó, bạn luôn đảm bảo việc cân tâm hợp
lý trước khi lắp khớp nối.
3) Bảng chuẩn độ rung