PHẪU THUẬT GIẢI ÉP TỐI THIỂU TRONG ĐIỀU TRỊ
GÃY NHIỀU MẢNH CÁC ĐỐT SỐNG NGỰC-THẮT LƯNG
TÓM TẮT
Đặt vấn đề.Giải ép lối trước thông thường là cắt gần toàn bộ thân đốt gãy và
hai đĩa kế cận. Phẫu thuật này tuy hiệu quả, nhưng phức tạp, mất nhiều máu và
mất nhiều mô xương. Giải ép tối thiểu nhằm bảo tồn phần lớn mô xương, giảm
thiểu mất máu, tạo thuận lợi lành xương và phục hồi thần kinh.
Phương pháp.Đối tượng là gãy nhiều mảnh các đốt sống ngực-thắt lưng có
các mảnh xương chui vào lổ đốt sống ở góc sau-trên. Khi mổ chỉ cắt đĩa gian
đốt trên, phần trên đốt gãy và góc sau-trên để giải ép. Có thể cắt một phần đĩa
dưới để ghép xương. Bảo tồn phần lớn mô xương của đốt gãy. Sau đó là ghép
xương và kết hợp xương. Ghi nhận thời gian mổ, lượng máu cần truyền, theo
dõi phục hồi thần kinh và sự lành xương.
Kết quả.Có 38 trường hợp được mổ. 25 nam và 13 nữ.Thời gian theo dõi trung
bình 35 tháng. Thời gian mổ trung bình 143 phút. Lượng máu cần truyền trung
bình 92 ml. Trong 33 trường hợp có tổn thương thần kinh, tất cả đều có tiến
triển phục hồi. Có 30/38 ca lành xương độ I, 7/38 ca lành xương độ II và 1/38
ca lành xương độ IV.
Bàn luận. Giải ép tối thiểu chỉ cắt một phần thân đốt gãy giúp giảm thời gian
mổ và lượng máu mất, nhưng vẫn đạt mục tiêu giải ép. Do phần lớn mô xương
được bảo tồn đã tạo điều kiện cho lành xương và phục hồi chức năng tốt.
Kết luận. Phương pháp giải ép tối thiểu làm cuộc mổ đơn giản, giảm mất máu,
cho kết quả tốt về lành xương và phục hồi thần kinh.
ABSTRACT
MINIMAL DECOMPRESSION IN SURGICAL TREATMENT OF
THORACOLUMBAR BURST FRACTURES
Nguyen Trong Tin * Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Vol. 13 – Supplement of No 1
- 2009: 239 - 243
Objective. Typical decompression consists of corpectomy and two adjacent
discectomy. This method is effective, but complicated, too much blood loss and
bone loss. Goals of minimal decompression are preserving bone tissue,
decreasing blood loss, prompting the bone healing and neurologic recovery.
Methods.Study objects are burst fractures with retropulsion of the fragments of
bone into the canal at upper part of vertebral body. Minimal decompression is
only remove the upper disc and upper part of the fractured vertebral body.
Majority of bone was preserved. Lower disc may be preserved or partially
removed for fusion and instrumentation.
Results. Minimal decompression was performed in 38 cases. There were 25
males and 13 females. The follow-up time ranged 15 to 62 months (mean, 35
months). The average operation time was 143 minutes. The average transfused
blood was 92 ml. Neurologic improvement showed in all 33 neurologic deficit
patients after surgery. Of the 38 cases were operated, 30 cases showed grade I
fusion, 7 cases grade II and 1 case grade IV.
Discussion. Minimal decompression decreases the operation time and blood
loss and achieves goal of decompression. The majority of bone tissue is
preserved that facilitates bone healing and rehabilitation.
Conclusion. Minimal decompression simplifies the operation, decreases blood
loss, show good fusion and good neurologic recovery.
MỞ ĐẦU
Gãy nhiều mảnh các đốt sống ngực-thắt lưng là một chấn thương phổ biến của
cột sống nói chung và vùng cột sống ngực và thắt lưng nói riêng. Gãy nhiều
mảnh cũng là nguyên nhân chính gây liệt hai chân và bí tiểu đòi hỏi phải mổ
giải ép thần kinh. Cơ chế gây chèn ép thần kinh là do khi thân đốt sống bị gãy,
một số mảnh xương chui vào lổ đốt sống gây chèn ép thần kinh. Tuỳ vào từng
loại gãy khác nhau mà vị trí mảnh xương chui vào lổ đốt sống cũng khác nhau.
Theo tác giả Denis, gãy nhiều mảnh (loại II) được chia làm năm phân nhóm
nhỏ là gãy IIA, IIB, IIC, IID và IIE(3). Trong đó gãy IIB là phổ biến nhất. Đặc
điểm loại gãy này là tổn thương chủ yếu ở tấm cùng trên (phần trên thân đốt)
nên vị trí các mảnh xương chui vào lổ đốt sống cũng ở phần trên thân đốt.
Có hai nhóm phẫu thuật giải ép chính, là giải ép lối sau và giải ép lối trước.
Giải ép lối sau có hai phương pháp là cắt bảng sống và dùng dụng cụ kéo căng
nhằm lợi dụng dây chằng dọc sau đẫy các mảnh xương về vị trí cũ(4). Cả hai
phương pháp này không giải ép trực tiếp, kết quả hạn chế nên ít được sử dụng.
Giải ép lối trước là cắt thân đốt gãy cùng hai đĩa gian đốt kế cận để vào lổ đốt
sống lấy ra hết các mảnh xương gãy. Đây là phương pháp giải ép trực tiếp, cho
kết quả giải ép tốt. Tuy nhiên, đây là phẫu thuật lớn, phức tạp và tàn phá nhiều
vì phần lớn mô xương đốt gãy bị lấy bỏ. Phẫu thuật này thường gây chảy máu
nhiều nên cần phải truyền máu lúc mổ. Phẫu thuật tàn phá nhiều nên làm cột
sống mất vững nghiêm trọng hơn và sau khi ghép xương thì xương lành cũng
lâu hơn do mất đoạn xương khá dài.
Đề tài này nghiên cứu một phương pháp giải ép lối trước vừa đủ (xin tạm gọi là
tối thiểu) sao cho đạt được mục tiêu giải ép mà vẫn giữ lại được phần lớn mô
xương nhằm hạn chế chảy máu lúc mổ và tạo điều kiện tốt cho quá trình lành
xương và phục hồi chức năng của người bệnh. Đề tài này không đi sâu nghiên
cứu phương tiện kết hợp xương.
PHƯƠNG PHÁP
Đối tượng nghiên cứu là bệnh nhân gãy nhiều mảnh các đốt sống ngực-thắt
lưng có mảnh xương chui vào ống sống khu trú phần trên thân đốt gãy. Như
vậy có thể là loại loại IIB và một số trường hợp gãy loại IIA theo phân loại
Denis.
Chỉ định phẫu thuật giải ép:
Hoặc tổn thương thần kinh như rối loạn vận động, cảm giác hoặc cơ
vòng.
Hoặc mất vững cột sống (góc gù trên 30 độ(4)ä)
Hoặc các mảnh xương chui vào lổ đốt sống gây hẹp từ 50% trở lên lổ
đốt sống(4).
Phương pháp .
Chuẩn bị bệnh nhân như kinh điển : gây mê nội khí quản, nằm nghiên phải,
đường vào trước- bên hoặc đường ngực, hoặc đường bụng hoặc phối hợp ngực-
bụng.
Nội dung chính của phẫu thuật lối trước gồm : giải ép, ghép xương và kết hợp
xương bằng dụng cụ.Phẫu thuật giải ép kinh điển là cắt bỏ gần toàn bộ thân đốt