Sau tuổi 30, đề phòng đau thần kinh
tọa
Đau thần kinh tọa gặp khá nhiều trong cộng đồng, ảnh hưởng lớn
đến khả năng sinh hoạt và lao động. Đau thần kinh toạ thường gặp
ở lứa tuổi ngoài 30 (từ 30 – 60 tuổi) và nam giới chiếm tỷ lệ cao
hơn nữ giới (nữ giới chỉ gặp 1/3 các trường hợp). Đau thần kinh
toạ nếu không được phát hiện, điều trị sớm và đúng thì có thể để
lại những hậu quả xấu đến sức khỏe người bệnh nhưng có thể
phòng nếu được quan tâm đúng mức.
Thoát vị đĩa đệm gây đau thần kinh tọa.
Đau thần kinh tọa có nguyên nhân từ thần kinh?
Đau thần kinh toạ có rất nhiều nguyên nhân khác nhau, có nguyên
nhân do chủ quan nhưng cũng có nhiều nguyên nhân khách quan.
Trong đó nguyên nhân xuất phát từ cột sống thắt lưng chiếm tỷ lệ
cao hơn cả mà chủ yếu là do thoát vị đĩa đệm. Theo thống kê cho
thấy, nguyên nhân thoát vị đĩa đệm gây nên đau thần kinh toạ
chiếm tỷ lệ từ 60 - 90%. Người đang ở độ tuổi lao động khi làm
việc nặng, quá sức, sai tư thế rất có thể bị tổn thương đĩa đệm. Tổn
thương đĩa đệm thường xảy ra cấp tính. Ở người cao tuổi, đau thần
kinh toạ thường do thoái hoá đĩa đệm, bệnh thường mạn tính và
hay tái phát. Đau thần kinh toạ cũng có thể do có sự biến đổi bất
thường ở đốt sống thắt lưng như trượt đốt sống số 5 (đốt sống bị
trượt ra trước hoặc ra sau trên một đốt sống khác) hoặc trượt đốt
sống thắt lưng số 5 trên một người có thoái hoá đốt sống thắt lưng.
Đau thần kinh toạ cũng có thể do u xương sống, nhiễm khuẩn (lao
cột sống, viêm do tụ cầu…), viêm khớp cùng chậu, ung thư ở cơ
quan khác di căn đến… Đau thần kinh toạ cũng có thể do viêm đốt
sống thắt lưng làm thu hẹp ống sống thắt lưng, chèn ép rễ thần kinh
và có thể gây nên hội chứng đuôi ngựa. Viêm cột sống dính khớp
cũng có thể gây đau thần kinh toạ. Nguyên nhân này thường gặp ở
tuổi trung niên (dưới 40 tuổi), biểu hiện là đau thắt lưng và mông.
Bệnh tiến triển âm ỉ, đau nhiều về đêm và buổi sáng thường có
biểu hiện cứng khớp cột sống thắt lưng làm hạn chế vận động.
Ngoài ra người ta cũng thấy đau thần kinh toạ có thể có liên quan
đến chấn thương trực tiếp vào dây thần kinh toạ như bị gãy xương
chậu hoặc tiêm trực tiếp vào thần kinh toạ, hoặc do ảnh hưởng của
một loại thuốc dầu được tiêm mông rồi thuốc khuếch tán đến thần
kinh toạ. Khi bị đau thần kinh toạ nếu không được chữa trị nghiêm
túc sẽ ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hằng ngày và sức lao động, lâu
dần sẽ bị teo cơ và có thể gây tàn phế.
Nhận diện kiểu đau thần kinh tọa
Đau thần kinh toạ là đau dọc theo đường đi của dây thần kinh, vì
vậy triệu chứng đau rất điển hình. Đau thắt lưng, sau đó đau lan
xuống mông. Nếu tổn thương ở đốt sống thắt lưng số 5 thì đau ở
vùng thắt lưng, lan xuống mông, đến mặt ngoài đùi, mặt trước
ngoài cẳng chân, rồi lan xuống mặt trước mắt cá ngoài, mu bàn
chân và vắt ngang qua ngón cái. Cơn đau thường tự nhiên, bột
phát, liên tục nhưng có trường hợp đau cấp tính. Điển hình nhất
của cơn đau là xuất hiện khi gắng sức cúi xuống để nâng một vật
nặng bỗng thấy đau nhói ở thắt lưng bắt buộc phải ngừng công
việc, nhưng sau một vài giờ tuy không làm việc nặng nữa nhưng
lưng vẫn bị đau và có trường hợp vài ba ngày sau đó lưng vẫn còn
tiếp tục đau. Đau tăng lên và lan dọc theo dây thần kinh toạ. Đau
thần kinh toạ có khi chỉ âm ỉ nhưng đôi lúc đau dữ dội như dao
đâm. Tính chất đau tăng lên khi ho, hắt hơi hoặc lúc rặn để đại,
tiểu tiện. Cơn đau có thể giảm khi nằm nghỉ nhất là được nằm trên
mặt giường cứng. Ngoài ra cũng có thể thấy có cảm giác đau như
kiến bò, tê cóng hoặc như kim châm ở bờ ngoài bàn chân, bắt chéo
qua mu bàn chân và ngón cái hoặc ngón út bàn chân.
Hướng đau lan khi dây thần kinh
tọa bị viêm.
Nên làm gì để phòng bệnh?
Ở độ tuổi ngoài 30 nên có sự theo dõi mật độ xương định kỳ
để nhằm phát hiện sớm hiện tượng loãng xương gây thoái hoá
khớp, đặc biệt là những người lao động chân tay cũng như những
trường hợp có công việc đặc thù phải ngồi lâu nhiều giờ trong một
ngày và kéo dài nhiều tháng, nhiều năm. Hằng ngày nên tập thể
dục đều đặn để khí huyết lưu thông thuận lợi cho việc nuôi dưỡng
các cơ quan và các khớp xương. Cần có các động tác tập các khớp
xương thích hợp, nhẹ nhàng, uyển chuyển, ví dụ như các động tác
tập thể dục buổi sáng. Những người phải thường xuyên mang vác
nặng cần thao tác đúng tư thế tránh để xảy ra hiện tượng chấn
thương lồi đĩa đệm hoặc trật, trượt khớp đốt sống; khi bị thoái hoá
cột sống, nhất là đốt sống thắt lưng; viêm khớp cùng chậu... cần
điều trị tích cực đúng theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa khớp vì
đó là những nguyên nhân dẫn đến thần kinh tọa
