SINH C H C TH D C TH THAOƠ Ọ Ể Ụ Ể
CHÖÔNG 1 : GIÔÙI THIEÄU CHUNG VEÀ SINH CÔ HOÏC
BÀI 1. KHAÙI NIEÄM VEÀ SINH CÔ HOÏC
I L ch s phát tri n c a Sinh C h cị ử ể ủ ơ ọ
1 Thu t ng Sinh C h cậ ữ ơ ọ
Sinh C h c đ c t o thành t hai t g c Hy L p : Biomechanicsơ ọ ượ ạ ừ ừ ố ạ
C h c là m t ph n c a V t lí h c – nghiên c u các chuy n đ ng c h c vàơ ọ ộ ầ ủ ậ ọ ứ ể ộ ơ ọ
m i t ng tác c h c gi a các v t th v t ch t.ố ươ ơ ọ ữ ậ ể ậ ấ
Sinh C h c là m t phân c a môn khoa h c nghiên c u kh năng v n đ ng vàơ ọ ộ ủ ọ ứ ả ậ ộ
ho t đ ng c a sinh v t.ạ ộ ủ ậ
2 L ch s phát tri nị ử ể
Vi c nghiên c u các chuy n đ ng c a con ng i và đ ng v t c p cao có ýệ ứ ể ộ ủ ườ ộ ậ ấ
nghĩa th c ti n r t l n. Các nhà t t ng l i l c có nh h ng đ n vi c hìnhự ễ ấ ớ ư ưở ỗ ạ ả ưở ế ệ
thành môn Sinh C h c là :ơ ọ
Arixtôt (384 – 322 tr c CN)ướ
Ac si met (287 – 212 tr c CN)ướ
Galen (131 – 201)
Lêôna đ Vanxi (1452 – 1519)ơ
Galilê (1564 – 1642)
A.B Giôvani (1608 – 1679)
IM.Xêtrênôp (1829 – 1905)
P.Ph. Lexgap(1837 – 1930)
N.A. Bernxtein (1896 – 1966)
3 Ph ng h ng phát tri nươ ướ ể
M t s chuyên ngành Sinh C h c đang phát tri n g n đây đ c quan tâm là :ộ ố ơ ọ ể ầ ượ
•Sinh C h c kĩ thu t.ơ ọ ậ
•Sinh C h c y h c.ơ ọ ọ
•Sinh C h c lao đ ng.ơ ọ ộ
•Sinh C h c chuyên ngành TDTT.ơ ọ
II. Sinh c h c là gì?ơ ọ
1 Khái ni m Sinh C h cệ ơ ọ
Sinh C h c : là h c thuy t v kh năng v n đ ng và ho t đ ng v n đ ng c aơ ọ ọ ế ề ả ậ ộ ạ ộ ậ ộ ủ
con ng i và đ ng v t. Nói cách khác Sinh C h c là môn khoa h c nghiên c uườ ộ ậ ơ ọ ọ ứ
kh năng v n đ ng c a c th sinh v t.ả ậ ộ ủ ơ ể ậ
Sinh C h c TDTT : là môn khoa h c chuyên ngành h p c a Sinh C h c,ơ ọ ọ ẹ ủ ơ ọ
chuyên nghiên c u v s chuy n đ ng C h c c a con ng i tham gia ho t đ ngứ ề ự ể ộ ơ ọ ủ ườ ạ ộ
TDTT (V n đ ng viên).ậ ộ
2 Phân lo i ạ
Sinh C h c đ c chia thành :ơ ọ ượ
•Sinh C h c chungơ ọ
•Sinh C h c chuyên ngànhơ ọ
•Sinh C h c các môn th thaoơ ọ ể
3 Nhi m v Sinh C h c TDTTệ ụ ơ ọ
•Nghiên c u c u trúc, tính ch t, ch c năng v n đ ng c a cứ ấ ấ ứ ậ ộ ủ ơ
th v n đ ng viên.ể ậ ộ
•Nghiên c u kĩ thu t th thao h p lí.ứ ậ ể ợ
•Nghiên c u s hoàn thi n kĩ thu t các môn th thao c a v nứ ự ệ ậ ể ủ ậ
đ ng viênộ
ThS VÕ TH NG C TH -ĐH S PH M TH D C TH THAO TPHCMỊ Ọ Ơ Ư Ạ Ể Ụ Ể
SINH C H C TH D C TH THAOƠ Ọ Ể Ụ Ể
CHÖÔNG 2 : CÔ SÔÛ CUÛA VIEÄC KIEÅM TRA SINH CÔ
BAØI 1: PHÖÔNG PHAÙP ÑO VAØ CAÙCH TÍNH KEÁT QUAÛ TRONG
SINH CÔ
I. Pheùp ño caùc ñaïi löôïng Vaät lí
Ño moät ñaïi löôïng naøo ñoù nghóa laø tìm coâng thöùc thöïc nghieäm tæ soá
giöõa ñaïi löôïng ñaõ cho vaø ñôn vò ño töông öùng. Vaø tæ soá naøy laø soá ño
caùc ñaïi löôïng ñang xeùt.
Coâng thöùc : A = n.a
Trong ñoù : A laø ñaïi löôïng caàn ño, a ñaïi löôïng ñöôïc choïn laøm ñôn vò, n
laø tæ soá cuûa ñaïi löôïng ño vaø ñôn vò cuûa chính soá ño.
Thoâng thöôøng caùc ñôn vò ñöôïc söû duïng trong heä SI
+ Pheùp ño tröïc tieáp : laø nhöõng pheùp ño trong ñoù trò soá cuûa ñaïi löôïng
caàn ño thu ñöôïc do keát quaû cuûa moät pheùp quan saùt hay moät pheùp ñeám.
+ Pheùp ñoù giaùn tieáp : laø tìm soá ño cuûa moät ñaïi löôïng döïa vaøo nhöõng
coâng thöùc vaø ñònh luaät lieân heä ñaïi löôïng ño tröïc tieáp
II. Phaân loaïi sai soá – caùch tính sai soá pheùp ño tröïc tieáp, giaùn tieáp
Muoán thöïc hieän toát moät pheùp ño caàn ít nhaát caùc ñieàu kieän sau ñaây :
•Duïng cuï ño chuaån.
•Phöông phaùp ño toái öu.
•Ñieàu kieän ño lyù töôûng
Coâng thöùc tính nhö sau :
xxx ∆+=
0
Trong ñoù : xo : giaù trò thöïc.
x
: giaù trò trung bình.
x∆
: sai soá tuyeät ñoái
Giaù trò thöïc nghieäm : laø caùc soá lieäu ño ñöôïc töø phoøng thí nghieäm,
trong nghieân cöùu khoa hoïc, töø phoøng taäp, saøn ñaáu, thao tröôøng ñöôïc goïi
laø giaù trò thöïc nghieäm.
Sai soá : laø ñoä sai leäch giöõa giaù trò thöïc vôùi giaù trò thöïc nghieäm.
Phaân loaïi sai soá : sai soá chuû quan, sai soá ngaãu nhieân, sai soá heä thoáng,
sai soá toaøn phaàn
Caùch tính sai soá cuûa pheùp ño tröïc tieáp : laø tìm giaù trò ∆x, ñeå tính chính
xaùc ñaïi löôïng caàn ño.
Caùch tính
x∆
:
• + Ño 1 laàn : laáy sai soá duïng cuï ño hay nöõa vaïch chia nhoû nhaát
cuûa duïng cuï ño.
• + Ño nhieàu laàn nhöng keát quaû gioáng nhau : laáy sai soá duïng cuï
ño hay nöõa vaïch chia nhoû nhaát cuûa duïng cuï ño.
• + Tröôøng hôïp ño nhieàu laàn keát quaû khaùc nhau
max
xxx −=∆
ho c ặ
min
x x x∆ = −
xmax
: giaù trò lôùn nhaát cuûa pheùp ño.
* Caùch tính sai soá cuûa pheùp ño giaùn tieáp
Ví duï :
c
ab
f=
Laáy ln hai veá :
cbaf lnlnlnln −+=
ThS VÕ TH NG C TH -ĐH S PH M TH D C TH THAO TPHCMỊ Ọ Ơ Ư Ạ Ể Ụ Ể
SINH C H C TH D C TH THAOƠ Ọ Ể Ụ Ể
Laáy vi phaân hai veá :
c
dc
b
db
a
da
f
df −+=
Thay kí hieäu d baèng
∆
ñoåi daáu tröø thaønh coäng :
c
c
b
b
a
a
f
f∆
+
∆
+
∆
=
∆
Chuyeån veá :
).( c
c
b
b
a
a
ff ∆
+
∆
+
∆
=∆
Cuoái cuøng :
fff ∆+=
0
---o0o---
BAØI 3: THÖÛ NGHIEÄM VAØ ÑAÙNH GIAÙ SÖ PHAÏM TRONG SINH
CÔ
I. Thöû nghieäm caùc toá chaát vaän ñoäng
Trong giaùo duïc theå chaát vaø theå thao ñeå kieåm tra Sinh Cô hoïc ngöôøi ta
söû duïng phöông phaùp thöû nghieäm baét ñaàu töø vieäc ñaùnh giaù möùc ñoä
phaùt trieån caùc toá chaát vaän ñoäng. Treân cô sôû ñoù giaùo vieân TDTT hoaëc
huaán luyeän vieân löïa choïn caùc kieåm tra caàn thieát cho hoaït ñoäng thöïc tieãn
cuûa mình
1. Caùc thöû nghieäm Sinh Cô veà söùc beàn : cho pheùp ta xaùc ñònh vaän
ñoäng vieân coù theå thöïc hieän ñöôïc khoái löôïng vaän ñoäng laø bao nhieâu vaø
thöïc hieän ñöôïc bao laâu maø khoâng giaûm suùt hieäu quaû hoaït ñoäng vaän
ñoäng. Ngoaøi ra coøn coù moät phöông phaùp khaùc laø giôùi haïn thôøi gian cuûa
baøi taäp vaø ño khoaûng caùch thöïc hieän
Coù 3 daïng thöû nghieäm söùc beàn laø : toác ñoä, thôøi gian, cöï li. Keát quaû
cuûa 3 daïng thöû nghieäm naøy laø töông ñöông nhau.
Caùc phöông phaùp thöû nghieäm söùc beàn cuûa baøi taäp vaän ñoäng theo quy
luaät khaû hoài
Nhieäm vuï Ño ñaït Tính toaùn
Toác ñoä di chuyeån
VThôøi gian toái ña duy trì
toác ñoä
t
∆
Cöï li thöïc hieän
ñöôïc
S =v.
t
∆
Thôøi gian tieán haønh
baøi taäp
t
∆
Cöï li toái ña thöïc hieän
ñöôïc
S
Toác ñoä trung bình
t
S
vtb ∆
=
Cöï li
SThôøi gian ngaén nhaát ñeå
vöôït qua cöï li
t
∆
Toác ñoä trung bình
t
S
vtb ∆
=
Chuù yù :
Thöû nghieäm söùc beàn khoâng chæ duøng cho caùc hoaït ñoäng coù chu kì maø
coøn thöû nghieäm ôû caùc baøi taäp theå löïc khaùc.
Toác ñoä di chuyeån laø tröôøng hôïp thöôøng gaëp cuûa cöôøng ñoä vaän ñoäng
cô baép.
Cöï li thöïc hieän ñöôïc laø tröôøng hôïp thöôøng gaëp cuûa khoái löôïng vaän
ñoäng thöïc hieän ñöôïc.
2. Thöû nghieäm caùc toá chaát veà söùc maïnh :
Thöôøng ñöôïc thöïc hieän ôû caùc baøi taäp tónh löïc, hoaëc vôùi baøi taäp phaùt
trieån chung, trong ño cô hoaït ñoäng cuïc boä hoaëc theo khu vöïc.
ThS VÕ TH NG C TH -ĐH S PH M TH D C TH THAO TPHCMỊ Ọ Ơ Ư Ạ Ể Ụ Ể
SINH C H C TH D C TH THAOƠ Ọ Ể Ụ Ể
Söùc maïnh cuûa con ngöôøi tuøy thuoäc vaøo tö theá vaø goùc cuûa caùc khôùp
II. Töï ñoäng hoùa trong quaù trình thöû nghieäm vaø ñaùnh giaù Sinh Cô
Thöû nghieäm vaø ñaùnh giaù Sinh Cô coù theå söû duïng nhieàu phöông phaùp
khaùc nhau.
Ñôn giaûn nhaát laø quan saùt vaø ghi laïi keát quaû theo doõi ñöôïc → khoâng
ñaûm baûo chính xaùc
Muoán keát quaû chính xaùc hôn ta caàn tieán haønh moät caùch töï ñoäng hoùa
baèng caùc phöông tieän hieän ñaïi nhö boä caûm bieán, maùy tính, voâ tuyeán vieãn
traéc, laze, soùng sieâu aâm, böùc xaï hoàng ngoaïi, phoùng xaï, voâ tuyeán truyeàn
hình, video .v.v.
III. Boä caûm bieán caùc ñaëc tính Sinh Cô
Boä caûm bieán laø duïng cuï ñöôïc gaéng tröïc tieáp treân cô theå hoaëc ngoaøi
cô theå duøng ñeå ghi nhaän tröïc tieáp nhöõng bieán ñoåi cuûa chæ soá ño
+ Duïng cuï ghi löïc keá ñoà : ñöôïc söû duïng roäng raõi nhaát duøng ñeå ñaët
kín taïi khu vöïc nhaûy hay neùm, döôùi lôùp ñöôøng chaïy, döôùi thaûm theå duïc,
saøn thi ñaáu . v. v. Löïc keá ñoà ño löïc theo caùc thaønh phaân Ox, Oy, Oz trong
khoâng gian 3 chieàu, trong ñoù keát quaû ño khoâng phuï thuoäc vaøo ñieåm ñaëc
cuûa löïc. Thaønh phaàn nhaïy caûm cuûa löïc keá ñoà laø boä caûm bieán ñieän trôû
vaø boä caûm bieán cô naêng
+ Tónh keá ñoà : laø duïng cuï cho bieát khaû naêng vöõng vaøng cuûa cô theå -
laø yeáu toá quan troïng ñeå ñaït thaønh tích cao trong moân theå duïc duïng cuï,
nhaøo loän, bôi thuyeàn, tröôït baêng ngheä thuaät
+ Boä caûm bieán quang ñieän : döïa treân nguyeân taéc söï xuaát hieän doøng
ñieän khi coù taùc duïng cuûa aùnh saùng. Boä caûm bieán naøy duøng ñeå ño vaän
toác ñi boä vaø chaïy.
IV. Vieãn traéc vaø phöông phaùp ghi ñaëc tính Sinh Cô
Vieãn traéc laø ño töø xa. Thoâng tin keát quaû ño löôøng ñöôïc truyeàn baèng
daây daãn, soùng ñieän töø, tia saùng, tia hoàng ngoaïi.
* Höõu tuyeán vieãn traéc : laø phöông phaùp ñôn giaûn khoâng bò nhieãu,
nhöôïc ñieåm laø phöông phaùp naøy khoâng gaéng boä caûm bieán treân ngöôøi
vaän ñoäng vieân ñang chuyeån ñoäng.
* Voâ tuyeán vieãn traéc : laø phöông phaùp thoâng tin baèng soùng ñieän töø.
Phöông phaùp naøy kieåm tra trong ñieàu kieän vaän ñoäng töï nhieân. Ñeå laøm
ñöôïc ñieàu naøy vaän ñoäng vieân phaûi ñeo boä caûm bieán Sinh Cô vaø moät
maùy truyeàn tin nhoû ñeå ñöa thoâng tin veà trung taâm.
---o0o---
CHÖÔNG 3 : ÑAËC TÍNH SINH CÔ HOÏC CÔ THEÅ NGÖÔØI
ThS VÕ TH NG C TH -ĐH S PH M TH D C TH THAO TPHCMỊ Ọ Ơ Ư Ạ Ể Ụ Ể
OAM
s
x
x0
SINH C H C TH D C TH THAOƠ Ọ Ể Ụ Ể
BAØI 1 : ÑAËC TÍNH ÑOÄNG HOÏC
I. Khaùi nieäm. Caùc ñaïi löôïng vaø ñôn vò ñoäng hoïc
Đ ng h c là ph n c h c nghiên c u tính ch t chuy n đ ng c a các v t thộ ọ ầ ơ ọ ứ ấ ể ộ ủ ậ ể
không k đ n kh i l ng và các l c tác d ng lên chúng (nguyên nhân gây chuy nể ế ố ượ ự ụ ể
đ ng)ộ
Các đ c tính đ ng h c đ c mô t trong không gian 3 chi u (không gian clit)ặ ộ ọ ượ ả ề Ơ
theo th i gian.ờ
Các đ i l ng và đ n v đo đ ng h cạ ượ ơ ị ộ ọ
Th i gian : kí hi u t đ n v s (giây)ờ ệ ơ ị
Chi u dài : kí hi u S đ n v mề ệ ơ ị
V n t c : kí hi u v đ n v (m/s)ậ ố ệ ơ ị
Gia t c : kí hi u a đ n v (m/số ệ ơ ị 2)
Chuy n đ ng c a đ i t ng đ n gi n nh t là ch t đi mể ộ ủ ố ượ ơ ả ấ ấ ể
II. Hình thöùc chuyeån ñoäng cô baûn cuûa cô theå ngöôøi
1. Quyõ ñaïo, toïa ñoä, m c th i gianố ờ
Tp h p t t c các v trí c a m t ch t đi m chuy n đ ng t o ra m t đ ngậ ợ ấ ả ị ủ ộ ấ ể ể ộ ạ ộ ườ
nh t đ nh. Đ ng đó g i là qu đ o chuy n đ ng.ấ ị ườ ọ ỹ ạ ể ộ
Đ xác đ nh v trí c a v t ta c n ch n v t làm m c, m t h tr c to đ g nể ị ị ủ ậ ầ ọ ậ ố ộ ệ ụ ạ ộ ắ
v i v t làm m c đ xác đ nh to đ c a v t. Trong tr ng h p đã bi t rõ qu đ oớ ậ ố ể ị ạ ộ ủ ậ ườ ợ ế ỹ ạ
thì ch c n ch n m t v t làm m c và chi u d ng trên qu đ o đó.ỉ ầ ọ ộ ậ ố ề ươ ỹ ạ
Đ xác đ nh th i gian trong chuy n đ ng ta c n ch n m c th i gian và dùngể ị ờ ể ộ ầ ọ ố ờ
đ ng h đ đo th i gian.ồ ồ ể ờ
H quy chi u bao g m v t làm m c, h to đ , m c th i gian và đ ng h .ệ ế ồ ậ ố ệ ạ ộ ố ờ ồ ồ
2. Chuyeån ñoäng thaúng ñeàu
Tc đ trung bình : ố ộ
t
s
vtb =
Trong đó s : quãng đ ng đi đ c (km ho c m)ườ ượ ặ
t : th i gian ( h ho c s)ờ ặ
tb
v
: v n t c trung bình ( km/h ho c m/s )ậ ố ặ
Chuy n đ ng th ng đ u là chuy n đ ng có qu đ o th ng và có t c đ trungể ộ ẳ ề ể ộ ỹ ạ ẳ ố ộ
bình nh nhau trên m i quãngư ọ đ ng. ườ
== vvtb
h ng sằ ố
Suy ra : s = v.t
Ch n h tr c to đ : ọ ệ ụ ạ ộ
Ta có ph ng trình : ươ
vtxsxx +=+= 00
Ph ng trình trên là ph ng trình chuy n đ ng th ng đ u c a ch t đi m Mươ ươ ể ộ ẳ ề ủ ấ ể
3. Chuyeån ñoäng thaúng bieán ñoåi ñeàu
Vn t c t c th i c a m t v t t i m t đi m là v n t c t i th i đi m đang xétậ ố ứ ờ ủ ộ ậ ạ ộ ể ậ ố ạ ờ ể
's
dt
ds
v==
v : v n t cậ ố
s : qu đ oỹ ạ
Gia t c là đ i l ng đ c tr ng cho đ bi n thiên v n t c c a v t ố ạ ượ ặ ư ộ ế ậ ố ủ ậ
''' sv
dt
dv
a===
a : gia t c (m/số2)
Trong chuy n đ ng th ng bi n đ i đ u thì gia t c là h ng s .ể ộ ẳ ế ổ ề ố ằ ố
ThS VÕ TH NG C TH -ĐH S PH M TH D C TH THAO TPHCMỊ Ọ Ơ Ư Ạ Ể Ụ Ể
