SINH LÝ PH KHOAỤ
ThS. BS. L u Th Thanh Đàoư ị
M C TIÊU H C T PỤ Ọ Ậ
1. Mô t đ c các ch c năng c a h th ng vùng d i ả ượ ứ ủ ệ ố ướ
đ i - tuy n yên - bu ng tr ngồ ế ồ ứ
2. Xác đ nh đ c tác d ng c a các hormon sinh d c nị ượ ụ ủ ụ ữ
3. Trình bày đ c các tính ch t c a kinh nguy tượ ấ ủ ệ
4. Li t kê đ c các th i kỳ ho t đ ng sinh d c c a ệ ượ ờ ạ ộ ụ ủ
ng i ph nườ ụ ữ
1. H TH NG VÙNG D I Đ I - TUY N YÊN - BU NG TR NGỆ Ố ƯỚ Ồ Ế Ồ Ứ
1.1. Vùng d i đ iướ ồ
Trung khu sinh d c vùng d i đ i n m trong n n trung ụ ướ ồ ằ ề
não, phía trên giao thoa th giác, g m m t nhóm nhân ị ồ ộ
th n kinh giàu m ch máu, có kh năng ch ti t hormon. ầ ạ ả ế ế
Nhân trên th ch ti t ị ế ế vasopressin, nhân bên th t ch ti t ấ ế ế
oxytocin, các ch t này đ c các s i th n kinh d n xu ng ấ ượ ợ ầ ẫ ố
thùy sau tuy n yên.ế
C xám, nhân b ng gi a, nhân l ng gi a và nhân cung ủ ụ ữ ư ữ
ti t ra các hormon gi i phóng. Trong s đó có các ế ả ố
hormon gi i phóng gonadotropin, g i t t là GnRH ả ọ ắ
(Gonadotropin Releasing Hormon).
1.2. Tuy n yênế
Tuy n yên n m trong h yên, n ng kho ng 0,5g, có hai thùy. ế ằ ố ặ ả
Thùy tr c là m t tuy n n i ti t còn g i là tuy n yên tuy n ướ ộ ế ộ ế ọ ế ế
(adenohypophysis).
Thùy sau là m t mô gi ng th n kinh, còn g i là tuy n yên ộ ố ầ ọ ế
th n kinh (neurohypophysis), không ph i là tuy n n i ti t. ầ ả ế ộ ế
V ph ng di n ho t đ ng sinh d c, thùy tr c ch ti t các ề ươ ệ ạ ộ ụ ướ ế ế
hormon h ng sinh d c kích thích các tuy n sinh d c, đ ng ướ ụ ế ụ ồ
th i ch ti t prolactin kích thích tuy n vú. ờ ế ế ế
Hai hormon h ng sinh d c là FSH và LH đ u là ướ ụ ề
glycoprotein.
1.2. Tuy n yênế
• FSH (Follicle Stimulating Hormon) kích thích nang noãn
c a bu ng tr ng phát tri n và tr ng thành.ủ ồ ứ ể ưở
• LH (Luteinizing Hormon) kích thích nang noãn tr ng ưở
thành phóng noãn, kích thích hình thành hoàng th và ể
kích thích hoàng th ch ti t.ể ế ế
• Prolactin là m t hormon kích thích tuy n vú ti t s a.ộ ế ế ữ
• FSH và LH có các đ ng cong ch ti t trong chu kỳ kinhườ ế ế
g n nh song song v i nhau và có đ nh cao vào tr c ầ ư ớ ỉ ướ
phóng noãn m t ngày. Tuy nhiên, đ nh FSH không cao ộ ỉ
đ t ng t nh đ nh LH, cũng không tăng nhi u nh đ nh LH. ộ ộ ư ỉ ề ư ỉ