11. 5: Sinh nhật Jean-Léon Gérôme – vẽ
đẹp, vẽ nhiều, thành công, nhưng vẫn
muốn ra đi
Chân dung tự họa, vẽ năm 1886. (Cho cả bài này: các bạn bấm vào
hình để xem bản to hơn)
11. 5 là ngày sinh của danh họa, điêu khắc gia người Pháp Jean-Léon
Gérôme (11. 5. 1824 – 10. 1. 1904). Ông là người theo trường phái Hàn
lâm (Academicism). Tranh của ông trải từ đề tài lịch sử, tới thần thoại
Hy Lạp, phương Đông, chân dung… Ông được coi là một trong những
họa sĩ quan trọng nhất của trường phái này. Ngoài ra ông còn là một
người thầy với danh sách môn đệ dài dằng dặc.
Jean-Léon Gérôme là người đi nhiều, học nhiều, vẽ nhiều, được nhiều
giải thưởng, được vinh danh nhiều, là khách mời thường xuyên của
triều đình. Nói chung, ông có một cuộc đời làm nghề mỹ mãn. Ông
cũng từng trượt giải Priz de Rome mà ai thời đó cũng mơ ước, nhưng
đó là động lực để ông luyện tay nghề nhiều hơn, và thành công đầu tiên
là bức “Chọi Gà” (The Cockfight – 1846), vẽ một chàng thanh niên
khỏa thân cạnh một cô gái quấn vải sơ sài đang cho chọi gà trong
khoảng sân sau của Bay of Naples. Bức này được coi là tiêu biểu của
phong trào Neo-Grec và được nhà phê bình Pháp nhiều ảnh hưởng là
Théophile Gautier ca ngợi hết lời.
"Chọi gà", sơn dầu, 143 x 204cm, vẽ năm 1846
Nhưng nhắc tới ông, người ta hay nói tới chuyện giai đoạn cuối đời,
ông căm ghét trường phái Ấn tượng. Nhiều người khi đó xoáy sâu vào,
nghĩ ông phản ứng là do ông sợ bị lỗi thời. Nhưng không phải vậy, khi
Manet triển lãm năm 1884, ông vẫn đến xem và thừa nhận “không tệ
như tôi tưởng”. Có thể coi đó là một lời khen. (Về Jean Léon Gérôme
mà kỹ hơn, các bạn có thể đọc bài viết này.)
Sau một quãng đời dài nhiều trải nghiệm, vào ngày 31. 12. 1903,
Gérôme viết cho học trò mà cũng là cựu trợ lý Aublet, “Tôi bắt đầu
thấy đời thế là đủ. Tôi đã thấy quá nhiều bất hạnh và đau thương trong
đời người khác. Tôi sẽ còn thấy thế mỗi ngày. Và tôi chỉ mong thoát
khỏi sân khấu này.”
Ông chỉ sống được thêm có 10 ngày sau bức thư ấy, mặc dù ông vẫn
lên một kế hoạch đi chơi Monte Carlo. Ngày 9. 1 của ông vẫn dày đặc
lịch ăn sáng, trưa, chiều với bạn bè. Tuy nhiên sáng hôm sau, người
giúp việc thấy ông đã chết trong một căn phòng nhỏ cạnh xưởng ông,
sóng soài trước một bức chân dung của Rembrandt và ngay dưới chân
bức The Truth của chính ông.
Lúc còn sống, Jean Léon Gérôme chỉ muốn có một lễ chôn cất đơn
giản, không có hoa. Nhưng lễ cầu hồn ông đã có mặt cựu Tổng thống
của nước cộng hòa, hầu hết các chính trị gia nổi bật, rất nhiều họa sĩ,
nhà văn. Ông được chôn ở nghĩa trang Montmartre, ngay trước bức
tượng “Sorrow” (Nỗi buồn) mà ông đã làm cho con trai Jean, mất năm
1891.
"Cô gái Ai Cập", vẽ năm 1877
"Con bồ nông"