SPSS VÀ NHỮNG ĐIỀU MỚI
SPSS là phần mềm thiết yếu dùng trong phân tích các dữ liệu thu thập từ các
bảng câu hỏi. Khi thiết kế bảng câu hỏi, một lỗi rất cơ bản mà người thiết kế rất
hay bỏ qua hoặc biết mà làm ngơ vì không có cách xử lý và có những hạn chế dù
chủ quan hay khách quan.Người thiết kế chưa đặt hết mình vào người trả lời.
Hoặc khi được trả lời thì người nhập dữ liệu thông thường cũng bỏ qua những dữ
liệu vì không có cách nào nhập được. Chúng ta sẽ rõ hơn trong những ví dụ sau:
Ví dụ 1:
Bạn đã mua những loại nước uống nào sau đây trong tuần vừa qua?
Coca cola□ Pepsi□ Mirinda□ loại khác□
Nếu khách hàng chỉ trả lời một sản phẩm thì người nhập dữ liệu sẽ dễ dàng
nhập liệu trên SPSS. Còn hai sản phẩm trở lên thì người nhập liệu chỉ có thể chọn
1 mà thôi. Khách hàng phần lớn sẽ trả lời nhiều hơn một sản phẩm. Họ có uống
loại nào thì trả lời loại đó. Do đó những số liệu khi thu thập được bị người nhập
liệu làm méo mó đi do sự chọn lựa chủ quan của mình. Không có cách nào nhập
được hai hay nhiều hơn một dữ liệu đã được mã hoá cho một câu hỏi.
Ví dụ 2:Cũng câu hỏi tương tự:
Bạn đã dùng lon với thể tích bao nhiêu?
330ml□ 1000m □ 1500ml □ Thể tích khác□
Tôi chắc chắn rằng khi đó người xử lý số liệu chỉ có thể nhập một giá trị nào
đó. Và có thể anh ta sẽ nhập được một giá trị yêu thích ở các ví dụ trên.
Ví dụ 3: Bạn đã mua bao nhiêu chai nước trong tuần vừa rồi?
Cho dù người thiết kế bảng câu hỏi có tinh tế đến mức nào thì cũng không
biết chính xác sẽ có bao nhiêu sản phẩm cho từng loại sản phẩm sau khi xử lý số
liệu. Và nếu anh ta bị chính câu hỏi của anh ta hỏi thì anh ta chắc chắn sẽ bị luốn
cuốn vì anh ta đã mua nhiều chai với nhiều loại dung tích khác nhau, nhiều
thương hiệu khác nhau, và anh ta sẽ phải trả lời sao đây? Từ đó chúng ta nhận ra
vấn đề từ bản câu hỏi của mình. Nhưng thiết kế lại thì chưa biết cách xử lý sao
cho đúng khi dùng SPSS.
Ví dụ 4: Bạn cho biết tên sản phẩm nước uống mà bạn yêu thích
nhất:……………………………
Ví dụ 5: Bạn biết ý kiến của bạn về sản phẩm Coca Cola
Rất ghét □ Ghét □ Bình thường □ Thích □ Rất thích □
Sau khi mã hoá dữ liệu và xử lý dữ liệu cho loại thang đo này chúng ta có
điểm khách hàng chấm thương hiệu.
Ví dụ 6: Khi được hỏi và khách hàng đã mua 5 lon Coca Cola 330ml, 1chai Coca
Cola 1500ml, 2 lon Pepsi 330ml, 4 chai Pepsi 1500ml, 5 lon Mirinda 330ml, loại
khác 2 chai 1000ml. Thật khó cho khách hàng thật lòng trả lời những câu câu hỏi ở
các ví dụ 1,2,3.
Một Dạng câu hỏi mới được thiết kế ra giúp thu thập dữ liệu rất chuẩn mà
khách hàng sẽ trả lời theo ý họ mà không bị làm khó. Nó kết hợp ba biến trên với
nhau. Khi xử lý xong thì kết quả đem lại thật làm người cần dữ liệu định lượng cho
các dữ liệu định tính hài lòng hơn với đồng tiền mà họ bỏ ra. Vì đã sử dụng tối đa
dữ liệu thu thập được.
Bạn đã mua những loại nước giải khác nào trong tuần qua? Và vui lòng cho
biết số lượng vào ô của sản phẩm.
Theo ví dụ 6 ta đươc câu trả lời
Coca cola Pepsi Mirinda Loại khác
330ml 5 2 5
500ml
1000ml 2
1500ml 1 4
Thể tích khác
Bảng câu hỏi này bao hàm ý định muốn hỏi ở ví dụ 4,5. Chúng ta không hỏi
khách hàng thích hay không thích. Ngày nay hàng hoá trên thị trường của chúng
ta rất đa dạng và phong phú về chủng loại. Người tiêu dùng đủ thông minh để
chọn ra sản phẩm có chất lượng tốt và hợp túi tiền của họ. Chúng ta không hỏi
không có nghĩa là chúng ta không biết. Từ bản số liệu chúng ta không những biết
khách hàng thích gì qua loa như từ những câu hỏi trên, mà biết rõ vị trí thương
hiệu của chúng ta trong lòng họ, và cả vị trí của từng loại sản phẩm chi tiết trong
thương hiệu của chúng ta cũng như của các đối thủ. (Dĩ nhiên là không chính xác
bằng số liệu doanh số thực tế từ các đối thủ cạnh tranh, và nếu đã có số liệu thực
tế rồi thì đâu có cần điều tra bằng bảng câu hỏi.)
Thoạt nhiên chúng ta sẽ thấy có điều gì đó quen quen. Sao kết quả trông
giống bản chiết xuất từ ba biến trong SPSS xưa nay. Cần gì phải làm cho phức tạp
lên, hay làm cách khác cho bỏ công. Cấu trúc thì có giống chiết xuất từ ba biến
thật.
Xin để ý rằng chúng khác nhau ngay từ đầu. Từ sự khách hàng có thể tự do
trả lời gần hết tất cả sản phẩm mà họ đã mua. Thứ hai khách hàng của chúng ta
không bị gượng ép trả lời. Thứ ba ta có bản số liệu đầy đủ thông tin hơn. Thứ tư
khi xử lý dữ liệu đúng cách thì người nhập liệu có thể đồng thời lấy tất cả thông
tin mà không chọn lựa theo sự chủ quan của mình. Do đó kết quả sẽ có sự khách
quan đáng kể.
Nhưng vấn đề là xử lý bảng câu hỏi Trên SPSS như thế nào? Sau một thời gian
tìm tòi tôi đã có cách xử lý dữ liệu của bản câu hỏi này mà không bỏ đi bất cứ số
liệu nào. Những người sành sỏi về SPSS chắc hẳn sẽ không tin nổi chyện này.
Nhưng các bạn có thể kiểm chứng bằng cách kiểm định. Chọn mẫu tuỳ thích và
sau đó tôi chiết suất số liệu mình đã nhập ra. Và sau đó chúng ta cùng kiểm
chứng. Tôi tin chắc cách nhập liệu và xử lý số liệu của tôi là chính xác.
Nếu ta có số liệu trong vài năm, các thông tin sản phẩm có sẵn trên thị
trường của các đối thủ cạnh tranh và môi trường công nghệ thay đổi, tình trạng
thu nhập và yếu tố lạm phát chúng ta sẽ biết được sở thích, thói quen và xu
hướng của người tiêu dùng.
Nếu một cá nhân hay tổ chức doanh nghiệp nào có nhu cầu điều tra thị
trường mà áp dụng bảng câu hỏi trên và cần xử lý số liệu. Xin liên hệ :
email: Baoduyqtk33@gmail.com.
Hoặc: 0976 267 492