Macleod’s
Chẩn đoán
Lâm sàng
‘90% chẩn đoán được đưa ra dựa vào vào tiền
sử và bệnh sử.’
‘Thăm khám lâm sàng là nền tảng trong mọi
đánh giá’
Điều này, hoặc những vấn đề tương tự, sẽ
rất quen thuộc đối với phần lớn các sinh
viên trong đào tạo lâm sàng. Tuy nhiên,
nhiều sinh viên sẽ để ý rằng có sự ‘không
liên quan’ rõ ràng giữa tầm quan trọng của
các kĩ năng lâm sàng cơ bản trong bài giảng
và sự tin cậy của các khám xét tỉ mỉ trong
thực hành lâm sàng.
Phương pháp chẩn đoán hiện đại làm thay
đổi hoàn toàn bộ mặt của y học thực hành;
mà đào tạo lâm sàng vẫn tiếp tục theo đuổi.
Chúng tôi nhận thấy rằng cả giảng viên lẫn
sách giáo khoa thường rơi vào lề lối ca tụng
đánh giá lâm sàng hơn là giải thích vai trò
thật sự của nó trong chẩn đoán hiện đại.
Cho đến hiện tại, chứng tôi vẫn đang đi trên
con đường ủng hộ đánh giá lâm sàng hơn là
phủ nhận nó. Tiền sử có thể không cung cấp
chẩn đoán trong 90% trường hợp nhưng nó
cần thiết trong tất cả các trường hợp để đưa
ra được các chẩn đoán phân biệt một cách
hợp lý và hướng dẫn trong đánh giá và điều
Lời nói đầu
trị thích hợp. Một số dấu hiệu thực thể hiện
nay cực kỳ hiếm và một số khía cạnh nhất định
của thăm khám lâm sàng đã trở thành thứ yếu
do sự vượt trội của cả kỹ thuật hình ảnh và các
chỉ điểm sinh học mới.Tuy nhiên, thăm khám
lâm sàng có trọng tâm là then chốt để nhận
diện bệnh nhân, các dấu hiệu cảnh báo, xác
định các vấn đề không mong muốn và, trong
một số trường hợp, các dấu hiệu bên ngoài mà
không thể được xác định bởi các test (ví dụ như,
thăm khắm tình trạng ý thức).
Mục đích của chúng tôi là chỉ cho bạn làm thế
nào để sử dụng các kĩ năng lâm sàng cốt yếu
nhằm có được thuận lợi tối đa. Chúng tôi giới
thiệu một phương pháp tiếp cận cơ bản và
thực tế để chẩn đoán lâm sàng mà không thiên
về bất kỳ yếu tố đánh giá riêng biệt nào. Chúng
tôi thấu hiểu những hạn chế của tiền sử và
thăm khám và định hướng bạn những đánh
giá cần thiết, theo cách đó, chứng minh tầm
quan trọng sống còn và lâu bền của nó. Chúng
tôi chúc bạn mọi thành công trong quá trình
học tập và thực hành của mình và hi vọng rằng
ít nhất cuốn sách này sẽ mang lại một số thước
đo hỗ trợ nhỏ.
AJ
CR
v
Lời giới thiệu
Bạn có gặp khó khăn, lúng túng khi tiếp
cận một bệnh nhân?
Đó đã từng là vấn đề mà tôi và chắc hẳn
rất nhiều bạn gặp phải mặc dù đã được
trang bị khá đầy đủ cả về triệu chứng, bệnh
học, điều trị và hầu như là tất cả các vấn đề
mà bệnh nhân đó đang gặp phải. Tuy nhiên,
các triệu chứng và dấu hiệu được trình bày
trong sách giáo khoa thường có xu hướng
lý tưởng hóa và ít gặp trên lâm sàng. Tôi
chắc hẳn rằng các bạn cũng thế, không biết
làm gì khác đến khi ngỡ ngàng ‘À, ra là như
vậy..!’ khi thấy các anh chị bác sĩ, các thầy
cô giáo thực hành và lý giải thêm về nó.
Không phủ nhận đến kinh nghiệm –
thường có được sau nhiều năm mài dũa –
là một công cụ mạnh trong thực hành lâm
sàng, nhưng làm sao để người mới bắt đầu
như tôi và các bạn sớm có được một ‘hướng
dẫn tiếp cận chẩn đoán’ trong thực hành để
hạn chế những sai lầm nghiêm trọng cũng
như thuận lợi trong việc áp dụng được
những lý thuyết được học.
Với những băn khoăn đó, tôi bắt đầu
tìm đến cách tiếp cận bệnh nhân bắt nguồn
từ những triệu chứng ban đầu. Như phần
giới thiệu ở đầu cuốn sách này: ‘ 90% chẩn
đoán được đưa ra dựa vào tiền sử và diễn
tiến của bệnh; thăm khám lâm sàng là côt
mốc của mọi đánh giá’. Sự thành công của
chẩn đoán tùy thuộc vào độ chính xác và sự
hệ thống hóa dữ liệu ban đầu một cách đầy
đủ. Cuốn sách ‘Macleo’s Clinical Diagnosis’
có lẽ đã làm tốt được điều này, cách nắm
bắt trong tiếp cận gần với thực hành lâm
sàng hằng ngày, hệ thống cách tiếp cận
mềm dẻo, linh hoạt hơn. Cuốn sách này sẽ
giúp bạn thích nghi được với những tình
huống lâm sàng thật sự và thu nhận được
thông tin hữu ích theo cách hiệu quả nhất.
Hay chí ít bạn cũng sẽ biết được mình cần
làm gì trong những tình huống ấy.
Với suy nghĩ và tâm thế như thế, chúng
tôi đã bắt tay vào dịch cuốn sách này với
mong muốn nó sẽ là một công cụ học tập
tốt, như một cuốn sổ tay lâm sàng hữu ích
của các bạn.
Tuy nhiên, trong quá trình dịch giải
không thể tránh khỏi những lỗi sai sót hoặc
chưa chuyển tải hết được ý định của tác giả .
Vì vậy, nhóm mong muốn nhận được
nhiều ý kiến đóng góp hơn để hoàn thiện
cuốn sách này và những cuốn sách dự định
trong nay mai.
vi
Mọi ý kiến đóng góp xin gửi về địa chỉ
email: Chandoanlamsang2017@gmail.com
Xin chân thành cảm ơn!
Ngày 02 tháng 01 năm 2017
Thay mặt nhóm dịch
R
Benjamin
Aldridge
MBChB MSc MRCP MRCS
Clinical Research Fellow in Dermatology,
University of Edinburgh; Specialty
Registrar in Plastic and Reconstructive
Surgery, Canniesburn Unit, Glasgow
Royal Infirmary, UK
Roland
C
Aldridge
MSc MRCS MRCP
Clinical Lecturer, University of Edinburgh;
Honorary Specialty Registrar in General
Surgery, South East Scotland, Edinburgh,
UK
J
Kenneth
Baillie
BSc(Hons) MRCP FRCA
Clinical Lecturer, Department of Critical
Care Medicine, University of Edinburgh,
Edinburgh, UK
Xavier
L
Griffin
MA
MSc MRCS
Specialist Registrar in Trauma and
Orthopaedic Surgery, Warwick Medical
School, University of Warwick, Warwick,
UK
Các tác giả
Colin
Mitchell
MBChB MRCP
Consultant Geriatrician, St Mary’s
Hospital, London, UK
Jonathan
C
L
Rodrigues
BSc(Hons) MBChB(Hons) MRCP(UK)
Specialist Registrar in Clinical Radiology,
Severn School of Radiology, Bristol, UK
Lynn
M
Urquhart
MBChB, MRCP,
DTMH
Specialty Registrar in Infectious Diseases
and Clinical Research Fellow Medical
Education, Ninewells Hospital and
Medical School, Dundee, UK
Hugh
B
Waterson
MRCSEd
Specialist Registrar Trainee in
Orthopaedics, Royal Infirmary of
Edinburgh, Edinburgh, UK
vii
viii
Thành viên tham gia
Ngô Viết Lâm
BS. Nguyễn Thành Luân
BS. Phan Kim Châu Mẫn
BS. Trần Thị Trà My
BS. Trần Ngọc Nhân
BS. Dương Phúc Thái
Nhóm dịch
BS. Trần Ngọc Nhân
Và sự hỗ trợ một phần không nhỏ của các bạn sinh viên:
Lê Hoàng
Nguyễn Nhật Hoàng
Phan Ngọc Hương
Hoàng Nguyệt Quỳnh
Nguyễn Trương Băng Tuyền
Võ Trương Quốc Vũ
Lưu ý khi sử dụng sách: Đây là bản dịch và tổng hợp với mục đích tạo thêm một tài liệu hữu
ích có tính thực hành lâm sàng cũng như hình thức trình bày, tiếp cận mới lạ, dễ hiểu. Có giá
trị tham khảo, không thay thế bất kỳ tài liệu sách giáo khoa y học, khuyến cáo các hiệp hội y
khoa chính thống nào, và chỉ mang tính lưu hành nội bộ, không xuất bản thương mại.
Xin chân thành cảm ơn!
BS. Ngô Viết Lâm