TRUNG TÂM NGHIÊN
CỨU NÔNG LÂM KẾT
HỢP QUỐC TẾ
TRUNG TÂM SINH THÁI
NÔNG NGHIỆP TRƯỜNG ĐẠI
HỌC NÔNG NGHIỆP I HÀ NỘI
VIỆN KHOA HỌC KỸ
THUẬT NÔNG NGHIỆP
VIỆT NAM
KINH NGHIỆM QUẢN LÝ ĐẤT BỎ
HOÁ SAU NƯƠNG RẪY Ở VIỆT NAM
NHÀ XUẤT BẢN NÔNG NGHIỆP
HÀ NỘI - 2001
Hội thảo – Kinh nghiệm quản lý đất bỏ hoá
i
TRUNG TÂM NGHIÊN
CỨU NÔNG LÂM KẾT
HỢP QUỐC TẾ
TRUNG TÂM SINH THÁI
NÔNG NGHIỆP TRƯỜNG ĐẠI
HỌC NÔNG NGHIỆP I HÀ NỘI
VIỆN KHOA HỌC KỸ
THUẬT NÔNG NGHIỆP
VIỆT NAM
KINH NGHIỆM QUẢN LÝ ĐẤT BỎ
HOÁ SAU NƯƠNG RẪY Ở VIỆT NAM
TÀI LIỆU HỘI THẢO
Biên tập:
Trần Đức Viên
(Xuất bản nhân kỷ niệm 45 năm ngày thành lập Trường Đại học Nông nghiệp I Hà Nội)
Nhà xuất bản Nông nghiệp
Hà Nội 2001
Hội thảo – Kinh nghiệm quản lý đất bỏ hoá
ii
Indigenous Fallow Management in Vietnam
Workshop proceeding
Edited by:
Trần Đức Viên
(Published on the Occasion of celebrating 45 years of the Hanoi Agricultural University)
AGRICULTURE PUBLISING HOUSE
HANOI - 2001
Hội thảo – Kinh nghiệm quản lý đất bỏ hoá
iii
MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN......................................................................................................................... iv
GIỚI THIỆU HỘI THẢO...................................................................................................... v
TÓM TẮT HỘI THẢO ......................................................................................................... vi
Tổng quan về tình hình du canh và quản lý đất bỏ hoá ở Việt Nam...................... 1
CANH TÁC NƯƠNG RẪY Ở VIỆT NAM...........................................................................1
KINH NGHIỆM ĐỊA PHƯƠNG VÀ TIẾN BỘ KĨ THUẬT TRONG QUẢN LÍ ĐẤT BỎ
HOÁ Ở VIỆT NAM..............................................................................................................12
CÁC CHÍNH SÁCH LIÊN QUAN ĐẾN CÔNG TÁC CANHTÁC NƯƠNG RẪY VÀ
QUẢN LÝ ĐẤT BỎ HOÁ SAU NƯƠNG RẪYỞ VIỆT NAM ..........................................22
MÔ HÌNH DU CANH TỔNG QUÁT ..................................................................................39
Các nghiên cứu trường hợp về canh tác nương rẫy và quản lý đất bỏ hoá ở
Việt Nam ............................................................................................................................... 49
QUAN ĐIỂM CỦA NGƯỜI NÔNG DÂN MIỀN NÚI VỀ VẤN ĐỀ CANH TÁC NƯƠNG
RẪY VÀ QUẢN LÝ ĐẤT BỎ HOÁ Ở VIỆT NAM...........................................................49
TÌNH HÌNH CANH TÁC NƯƠNG RẪY VÀ QUẢN LÝ ĐẤT BỎ HOÁ SAU NƯƠNG
RẪY TẠI HUYỆN KỲ SƠN TỈNH NGHỆ AN ..................................................................51
KINH NGHIỆM QUẢN LÍ ĐẤT SAU NƯƠNG RẪY CỦA NGƯỜI DAO TẠI YÊN BÁI
...............................................................................................................................................53
NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG MÔ HÌNH LUÂN CANH RẪY NHẰM RÚT NGẮN THỜI
GIAN BỎ HOÁ Ở TẤY BẮC ..............................................................................................62
CÂY XOAN TRONG PHƯƠNG THỨC QUẢN LÝ ĐẤT BỎ HOÁ BẢN ĐỊA - KINH
NGHIỆM CỦA NGƯỜI DÂN MIỀN BẮC VIỆT NAM.....................................................68
Tham quan thực địa.......................................................................................................... 76
Thảo luận nhóm.................................................................................................................. 77
NGHIÊN CỨU VÀ QUẢN LÝ ĐẤT BỎ HOÁ SAU NƯƠNG RẪY Ở VIỆT NAM ........77
KHUYẾN NÔNG VÀ MỞ RỘNG MÔ HÌNH ĐÀO TẠO .................................................79
CHƯƠNG TRÌNH HỘI THẢO........................................................................................... 80
DANH SÁCH ĐẠI BIỂU...................................................................................................... 82
Hội thảo – Kinh nghiệm quản lý đất bỏ hoá
iv
LỜI CẢM ƠN
Trung tâm Sinh thái Nông nghiệp (CARES), trường Đại học Nông nghiệp I Hà nội xin chân
thành cảm ơn Trung tâm Nghiên cứu Nông lâm kết hợp Quốc tế (ICRAF) đã giúp đỡ về tài chính và
khuyến khích chúng tôi tổ chức hội thảo quan trọng này, nhất là sự đóng góp to lớn của ông Chun Kok
Lai - đại diện cho ICRAF ở khu vực Đông nam á - trong suốt quá trình chuẩn bị và tiến hành Hội
thảo cũng như việc chuẩn bị cho việc xuất bản tài liệu của Hội thảo.
Chúng tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn đối với Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Việt Nam,
cơ quan đầu mối của Chương trình Tăng cường năng lực Nông lâm kết hợp ở Việt nam (VACB) do
ICRAF tài trợ về tất cả những sự hợp tác vô tư và đày hiệu quả mà Viện đà dành cho chúng tôi trong
suốt quá trình chuẩn bị và tiến hành Hội thaỏ. Không có sự giúp đỡ đầy tinh thần đồng nghiệp của
GS.TS. Nguyễn Hữu Nghĩa, Viện trưởng; của TS. Lê Quốc Doanh, Phó Viện trưởng; của Th.S. Hà
Đình Tuấn, Trưởng phòng Khoa học-Hợp tác Quốc tế-Kế hoạch của Viện thì chúng ta không thể có
Hội thảo cũng như không thể có được ấn phẩm này.
Cuối cùng chúng tôi xin chân thành cảm ơn tất cả các thành viên tham gia Hội thảo, những
người đã giành một phần thời gian quý báu của mình để cùng chúng tôi làm nên thành công của Hội
thảo và cùng chúng tôi hình thành mạng lưới nghiên cứu về Quản lí đất bỏ hoá ở Việt nam. Báo cáo
này không thể hoàn thành nếu không có sự tham gia nhiệt tình với tinh thần trách nhiệm cao của TS.
Phạm Thị Hương, TS. Phạm Tiến Dũng, TS. Nguyễn Văn Dung, ThS. Nguyễn Thị Bích Yên và các cán
bộ nghiên cứu khác của Trung tâm Sinh thái Nông nghiệp.
Hà Nội tháng 9 năm 2001
Giám đốc Trung tâm
TS. Trần Đức Viên