for every child
VIET NAM
TÀI LIỆU HƯ Ớ NG DẪN THỰ C HÀNH
(Dành cho cán bộ xã hội cấp cơ sở)
Hà Nội, 2017
VỚI NGƯỜI CAO TUỔI
BỘ LAO ĐỘ NG THƯ Ơ NG BINH VÀ XÃ HỘ I
TÀI LIỆU HƯ Ớ NG DẪN THỰ C HÀNH
HỖ TRỢ CỘ NG ĐỒ NG TRONG TRƯ Ờ NG HỢ P THIÊN TAI KHẨ N CẤ P
TÀI LIỆU HƯ Ớ NG DẪN THỰ C HÀNH
HỖ TRỢ CỘ NG ĐỒ NG TRONG TRƯ Ờ NG HỢ P THIÊN TAI KHẨ N CẤ P
3
CÔNG TÁC XÃ HỘ I VỚ I NGƯ Ờ I CAO TUỔ I
MỤC LỤC
DANH MỤ C TỪ VIẾT TẮT .................................................................................................5
LỜ I MỞ ĐẦU ..................................................................................................................... 6
BÀI 1: CÁC VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NGƯ Ờ I CAO TUỔ I .......................................................... 8
I. Khái niệm người cao tuổi ........................................................................................................8
II. Tình hình người cao tuổi hiện nay ở Việt Nam ......................................................................9
III. Một số vấn đề tâm sinh lý và xã hội của NCT .......................................................................10
1. Đặc điểm sinh lý và các vấn đề về thể chất ..................................................................................................10
2. Các bệnh thường gặp ở NCT .............................................................................................................................10
3. Đặc điểm tâm lý và các vấn đề tâm lý xã hội ...............................................................................................11
IV.Vai trò của NCT trong gia đình và xã hội ..............................................................................13
BÀI 2: NHỮ NG ĐÁP Ứ NG CỦ A XÃ HỘ I ĐỐ I VỚ I NHU CẦU CỦA NGƯ Ờ I CAO TUỔ I VÀ
VAI TRÒ CỦA CÔNG TÁC XÃ HỘ I .................................................................................... 16
I. Các văn bản pháp luật và chính sách liên quan đến NCT ...................................................16
1. Hiến pháp .................................................................................................................................................................16
2. Các văn bản pháp luật ...........................................................................................................................................17
II. Các mô hình hỗ trợ người cao tuổi ........................................................................................18
1. Mô hình hỗ trợ chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi tại cộng đồng ..............................................18
2. Các chương trình dự án liên quan bảo vệ, chăm sóc người cao tuổi .................................................19
3. Mô hình chăm sóc tập trung tại các cơ sở xã hội .......................................................................................19
4. Mô hình câu lạc bộ của NCT. ..............................................................................................................................19
II. Vai trò công tác xã hội và nhân viên công tác xã hội trong
lĩnh vực trợ giúp NCT .............................................................................................................20
1. Vai trò của Công tác xã hội trong thực hiện các chính sách, chương trình
dự án liên quan tới chăm sóc NCT. ..................................................................................................................20
2. Vai trò của nhân viên công tác xã hội .............................................................................................................21
BÀI 3: ĐÁNH GIÁ VẤN ĐỀ VÀ NHU CẦU CỦA NGƯ Ờ I CAO TUỔ I ..................................24
I. Tiếp cận người cao tuổi .........................................................................................................24
II. Thu thập thông tin, dữ liệu ....................................................................................................25
1. Nguồn thông tin, dữ liệu .....................................................................................................................................25
2. Nội dung thông tin cần thu thập .......................................................................................................................25
3. Phương pháp thu thập thông tin ......................................................................................................................26
4
CÔNG TÁC XÃ HỘ I VỚ I NGƯ Ờ I CAO TUỔ I
III. Đánh giá vấn đề ....................................................................................................................29
IV. Sắp xếp vấn đề ưu tiên ..........................................................................................................32
V. Phân tích yếu tố nguy cơ và yếu tố hỗ trợ .............................................................................33
BÀI 4: CÁC HOẠT ĐỘ NG HỖ TRỢ NGƯ Ờ I CAO TUỔ I ..................................................... 36
I. Tham vấn tâm lý ....................................................................................................................... 36
1. Xây dựng mối quan hệ tin tưởng .......................................................................................................................36
2. Thực hiện ....................................................................................................................................................................37
3. Đánh giá kết quả ......................................................................................................................................................37
II. Cung cấp dịch vụ chăm sóc tại nhà .......................................................................................37
1. Thiết lập mối quan hệ với thân chủ chuẩn bị cho việc hỗ trợ .................................................................37
2. Thực hiện ....................................................................................................................................................................37
3. Đánh giá kết quả: .....................................................................................................................................................38
III. Kết nối, chuyển gửi ................................................................................................................39
IV. Vận động nguồn lực ..............................................................................................................39
V. Giáo dục -Truyền thông ..........................................................................................................43
VI. Hỗ trợ người cao tuổi đối phó với những vấn đề tâm lý xã hội trong cuộc sống ..............44
1. Hỗ trợ NCT thích ứng với sự thay đổi trong cuộc sống .............................................................................4 4
2. Hỗ trợ NCT giải tỏa tâm lý cô đơn, trống trải, buồn chán .........................................................................45
3. Hỗ trợ NCT thích ứng với việc mất người bạn đời .......................................................................................45
4. Hỗ trợ NCT đối phó với lo sợ về cái chết .........................................................................................................47
5. Hỗ trợ NCT đối phó với tình trạng bị bạc đãi và bạo lực ...........................................................................48
BÀI 5. MỘ T SỐ KỸ NĂNG CƠ BẢ N TRONG LÀM VIỆC VỚ I NGƯ Ờ I CAO TUỔ I ..............52
I. Kỹ năng lắng nghe ...................................................................................................................52
II. Sử dụng các cử chỉ, điệu bộ phù hợp khi giao tiếp với NCT ................................................. 52
III. Thể hiện sự thấu cảm khi giao tiếp với NCT ......................................................................... 5 3
IV. Chia sẻ, bộc lộ ........................................................................................................................53
V. Kỹ năng cung cấp thông tin ...................................................................................................54
VI. Kỹ năng vận động và kết nối nguồn lực .............................................................................. 54
TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................................................56
5
CÔNG TÁC XÃ HỘ I VỚ I NGƯ Ờ I CAO TUỔ I
DANH MỤ C TỪ VIẾT TẮT
BVTE Bảo vệ trẻ em
CFSI Tổ chức dịch vụ gia đình và cộng đồng
CTXH Công tác xã hội
NVCTXH Nhân viên công tác xã hội
PTCD Phát triển cộng đồng
RLTT Rối loạn tâm thần
RNTT Rối nhiễu tâm trí
RTCCD Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo Phát triển cộng đồng
SKTT Sức khỏe tâm thần
UNICEF Qũy nhi đồng Liên hợp quốc
WHO Tổ chức y tế thế giới