Phương pháp nghiên cứu
khoa học cơ bản dành cho
bác sĩ lâm sàng
NHỮNG GHI CHÉP TỪ BÀI GIẢNG CÁC KHÓA
TẬP HUẤN VỀ
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC TP. HỒ CHÍ MINH
Ấn bản lần thứ nhất năm 2014
J apan I nt er na t i o n a l Co o p er at io n Ag enc y
Hướng dẫn sử dụng
Cuốn sách này được tập thể các tác giả biên soạn dựa trên kinh nghiệm
giảng dạy các khóa tập huấn về phương pháp nghiên cứu khoa học trong
hơn 10 năm qua tại trường đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh. Mục đích
sử dụng chính của cuốn sách này là dành cho các học viên của khóa
học, phần lớn trong số họ là các bác sĩ lâm sàng mới lần đầu tiếp cận với
phương pháp nghiên cứu khoa học, đề nắm rõ hơn về nội dung khóa
học. Những kiến thức học hỏi từ cuốn sách này sẽ dồi dào hơn thông qua
việc tham dự khóa học, thảo luận với các giảng viên và học viên khác.
Tuy nhiên, cũng qua cuốn sách này, chúng tôi sẵn lòng chia sẻ các điều
học hỏi của mình đến với những độc giả không có điều kiện tham gia
khóa học
Tài liệu này do cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản tài trợ (Japan International
Cooperation Agency – JICA)
Cuốn sách cũng được trình bày trên trang web của khóa học, và luôn được
cập nhật thường xuyên dựa trên các ý kiến đóng góp của các học viên và bất
kỳ độc giả nào quan tâm. Nếu muốn chia sẻ ý kiến, vui lòng liên hệ email cho
chúng tôi.
Địa chỉ liên hệ
Goto, Aya
Quản lý dự án
Bộ môn Sức khỏe cộng đồng, Trường đại học Y khoa Fukushima, Nhật Bản
E-mail: agoto@fmu.ac.jp
3
4 K H Ó A T ẬP H U ẤN N G H I Ê N C ỨU D ỊC H T Ễ H ỌC
Lời nói đầu
Các bác sĩ lâm sàng luôn luôn đứng trưc th thách làm thế nào
đ điu tr tốt nhất cho người bệnh. Tuy đ hấp thu được một khối
lượng kiến thức không nhỏ tại giảng đường trường đại học, thực tế
công việc đi hỏi sự liên hệ mật thiết gia kiến thức cơ bản, môi
trường làm việc cng các tiến bộ mi của y học. Nhng thay đi v
môi trường, x hội, nhng tiến bộ mi v sinh học phân t, min
dch học, bệnh học …khiến cho các bác sĩ luôn luôn phải cập nhật
kiến thức. Trong một rng thông tin được cập nhật hàng tuần,
thậm ch hàng ngày làm cách nào có th chọn được nhng thông
tin đng và thực sự cần thiết cho công việc. Ngoài ra các nghiên
cứu thường được thực hiện tại các nưc công nghiệp phát trin,
việc áp dng kết quả vào thực tế Việt Nam cần sự phán đoán tch
cực. Thực tế lâm sàng phong ph và đa dạng nhưng đ có th
thực sự rt ra kinh nghiệm t thực tế, cần có nhng nghiên cứu
nghiêm chnh đ giải quyết các hỏi nghiên cứu xuất phát t chnh
công việc hàng ngày của các bác sĩ.
Nhng kinh nghiệm lâm sàng cần được trnh bày tầm cao hơn
kinh nghiệm cá nhân, dch t học chnh là ngôn ng chung đ các
bác sĩ lâm sàng trnh bày kinh nghiệm của mnh thông qua các
nghiên cứu, hội nhập vi đồng nghiệp tại Việt Nam và trên thế gii.
Các k năng đánh giá thông tin và nghiên cứu khoa học không th
tự nhiên xuất hiện, k năng ch được mài dũa nhờ các kiến thức v
dch t học và thực hiện các nghiên cứu.
Các bài giảng trong cuốn sách này được dựa trên các bài giảng t
lp học “Dch t học dành cho các bác sĩ lâm sàng” do Đại Học Y
Dược TP Hồ Ch Minh phối hợp t chức cng Đại Học Fukushima,
t năm 2004-2009, chủ yếu cho các bác sĩ làm việc tại TP HCM.
Sau đó t năm 2011 lp học này được m rộng cho các bác sĩ làm
việc các bệnh viện tnh vi sự tài trợ của JICA Nhật Bản thuộc
tnh Fukushima. Ban giảng huấn được mrộng sang các trường
Đại Học khác tại Nhật Bản, các học viên t nhng lp đầu tiên đ
PH Ư ƠN G PH Á P NG H I Ê N C ỨU K HO A H ỌC C Ơ BẢ N CH O BÁC S Ĩ L Â M S ÀN G 5
tr thành trợ giảng và có thêm các đơn v liên kết t chức như Hội
Y Học TPHCM.
Mc tiêu của lp học này nhm cung cấp nhng kiến thức cơ bản
v dch t học và sinh thống kê cho các bác sĩ lâm sàng, xây dựng
k năng x l thông tin, nghiên cứu khoa học. Lp học không nng
v l thuyết mà ch trọng v thực hành, do vậy một số thành viên
của lp học đ có công trnh nghiên cứu được đăng tải tại các tạp
ch quốc tế “peer review”, tuy số lượng chưa nhiu nhưng đây là
một sự khi đầu tốt đp; một số bệnh viện đ t chức câu lạc bộ
đọc báo đ cập nhật và đánh giá các nghiên cứu khoa học đang tải
trong các tạp ch quốc tế. Hơn thế na, các bác sĩ đ cảm nhận
tầm quan trọng của “làm việc nhóm”, và nim vui khi thực hiện các
nghiên cứu lâm sàng. Cuốn sách là thành quả quan trọng của các
thành viên trong ban giảng huấn và trợ giảng, tập hợp các bài
giảng trong chương trnh học cng vi một số d liệu v đạo đức
nghiên cứu tại Việt Nam.
Chng tôi xin bày tỏ lng biết ơn sâu sc đến ban giảng huấn
thuộc Bộ Môn Dch T trường Đại Học Fukushima Nhật Bản, nhất
là PGS TS Aya Goto, người đt nn móng cho sự hợp tác này,
cng các BS trong ban giảng huấn t nhiu trường Đại Học của
Nhật Bản, ban điu hành dự án của tnh Fukushima. Chng tôi
cũng chân thành cảm tạ Ban Giám Hiệu Đại Học Y Dược TP HCM
đ tạo điu kiện cho lp học được t chức thành công sau nhiu
năm, sự tài trợ của JICA Nhật Bản đ lp học được tiếp tc duy tr.
Chng tôi chân thành cảm tạ các thành viên trong Ban Giảng Huấn
và trợ giảng đ soạn thảo cuốn sách này, đc biệt là BS Nguyn
Quang Vinh, người đ gii thiệu PGS Aya Goto vi chng tôi, BS
Nguyn Quang Vinh vn tiếp tc tham gia tch cực vào lp học.
Chng tôi cũng xin cảm tạ Ban Giảng Huấn của Đại Học Y tế Công
Cộng Hà Nội đ đóng góp nhiu kiến qu báu v nội dung. Rất
mong đón nhận được nhng kiến đóng góp đlần xuất bản sau
được hoàn chnh hơn.
TS, BS Nguyễn Thy Khuê
Phó Chủ tch Hội Y học TP. Hồ Chí Minh
Phó Giáo sư, trường đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh