THÁI ĐỘ XỬ TRÍ BỆNH NHÂN
HUNG BẠO
( MANAGEMENT OF THE
VIOLENT PATIENT )
1/ PHẢI CHĂNG SỰ HUNG BẠO LÀ MỘT VẤN ĐỀ CỦA PHÒNG
CẤP CỨU ?
Vâng. Những hành động hung bạo dẫn đến tử vong, đã xảy ra nơi 7% các
bệnh viện giảng dạy lớn.
2/ CÁC BỆNH VIỆN PHẢI LÀM GÌ ĐỂ LÀM GIẢM BỚT CÁC
NGUY CƠ BẠO LỰC ?
Tất cả các cánh cửa không cần thiết nên được khóa lại và lối vào
bệnh viện nên được hạn chế ở một vài cổng ra vào có tuần tra.
Các máy dò kim loại nên được sử dụng để kiểm tra xem bệnh nhân
hay người thăm viếng có mang theo vũ khí hay không.
Máy theo dõi truyền hình, mạch kín và giám sát liên tục, giúp đảm
bảo sự an toàn ở bãi đậu xe và các khu đất sát ngay bệnh viện.
Nhiều phương pháp để gọi cảnh sát hay nhân viên an ninh đến,
phải có thể thực hiện được ở phòng cấp cứu, mà không phải gọi
qua người coi tổng đài của bệnh viện (hospital operator).
Cảnh sát hay nhân viên an ninh nên được huấn luyện và trang bị
thích đáng.
3/ PHẢI LÀM GÌ ĐỂ NGĂN NGỪA MỘT CƠN HUNG BẠO ?
Nhận biết các dấu hiệu sớm của hành vi hung bạo sắp xảy ra, như
kích động, chửi bới, và thách thức uy quyền.
Cởi hoàn toàn quần áo các nạn nhân bị chấn thương nặng càng sớm
càng tốt, lấy đi bất cứ vũ khí nào trên người của họ.
Đừng để bất cứ dụng cụ nào, có thể được sử dụng làm vũ khí, gần
một bệnh nhân có khả năng trở nên hung bạo.
4/ THÁI ĐỘ XỬ TRÍ BAN ĐẦU NÀO MỘT NGƯỜI THẦY
THUỐC CÓ THỂ THỰC HIỆN ĐỂ CHẾ NGỰ MỘT BỆNH NHÂN
KÍCH ĐỘNG HAY HUNG BẠO ?
Thái độ đầu tiên đối với bất cứ một bệnh nhân kích động nào, phải là
giảm leo thang lời nói (verbal deescalation). Khi tiếp xúc với bệnh nhân,
người thầy thuốc phải tỏ ra trầm tỉnh và tự kiềm chế, dùng một giọng nói
thanh thản và đồng cảm, và bày tỏ mối quan tâm của mình đối với tình
trạng sức khỏe của bệnh nhân. Người thầy thuốc nên nhắc nhở bệnh nhân
là, ông hoặc bà ta, đang ở trong một môi trường an toàn và rằng nhân
viên phòng cấp cứu có mặt ở đây để giúp đỡ họ. Việc cải thiện sự thoải
mái của người bệnh (như cho uống cái gì đó hoặc trao một cái mền ấm)
có thể thành công làm dịu bớt sự kích động của bệnh nhân. Bệnh nhân
cần được nói một cách đồng cảm, rằng nhân viên sẽ duy trì sự kềm giữ để
ngăn ngừa cho bệnh nhân và những người khác khỏi bị hại. Các nhân
viên an ninh đứng canh chừng trước bệnh nhân có thể ngăn cản những
hành vi không thích đáng xảy ra thêm nữa. Quan trọng nhất, nhân viên y
tế phải kềm chế những cảm xúc riêng trong khi xử lý với các bệnh nhân
kích động hoặc hung bạo. Quát tháo trở lại hoặc trao đổi những lời đe dọa
với bệnh nhân chỉ làm leo thang tình hình thêm nữa mà thôi.
5/ NẾU VIỆC GIẢM LEO THANG LỜI NÓI VẪN KHÔNG XONG,
PHẢI LÀM GÌ ?
Trong trường hợp sự kích động vẫn tiếp tục leo thang và bệnh nhân càng
ngày càng trở nên một mối nguy cơ bạo lực hoặc trốn chạy, thì nhiều kỹ
thuật kềm giữ (restraint techniques) khác nhau có thể được sử dụng. Đối
với những bệnh nhân mất định hướng (disorientated) và kéo giật lên các
dây truyền dịch và các ống hút dạ dày hay thông tiểu, các phương tiện
kềm giữ mềm (soft restraints) có thể được sử dụng để trói tay vào cạnh
thân người bệnh nhân.
Phương tiện kềm giữ hai chỗ (two-point restraints), trong đó chỉ một chi
trên và chi dưới được đặt trong một xích tay chân bằng da khóa lại, có thể
thích hợp hơn đối với các bệnh nhân không hung bạo nhưng mất định
hướng hoặc những bệnh nhân bị ngộ độc có nguy cơ cao té ra khỏi
giường hoặc tự gây thương tổn.Trong trường hợp những bệnh nhân hung
bạo, một phương tiện kềm giữ 4 chỗ (four-point locking restraint) nên
được sử dụng. Các phương tiện kềm giữ này nên được thiết đặt bởi một
toán nhân viên ít nhất 5 người : mỗi người phụ trách mỗi chi, còn người
thứ 5 thì giám sát động tác và giải thích với bệnh nhân về những gì đang
xảy ra và tại sao.Tốt hơn là người thầy thuốc không nên can dự vào động
tác này bởi vì mối quan hệ điều trị đối với bệnh nhân có thể bị phương
hại về sau.
6/ NHỮNG GÌ CẦN PHẢI GHI NHỚ KHI KỀM GIỮ VẬT LÝ
MỘT BỆNH NHÂN ?
Vài nguyên tắc áp dụng cho tất các các bệnh nhân được kềm giữ, dầu cho
loại sử dụng là loại nào. Các kềm giữ chỉ hơi đủ chặt để duy trì sự kềm
kẹp nhưng không làm trở ngại sự lưu thông máu. Các thanh giường bên
phải luôn luôn được đặt cao đối với những bệnh nhân bị kềm giữ, để làm
giảm thiểu nguy cơ té ngã ra khỏi giường. Các bệnh nhân bị kềm giữ
không bao giờ được đặt nằm sấp trên giường, do nguy cơ tỷ lệ tử vong
gia tăng. Các bệnh nhân có nguy cơ hít dịch gia tăng, nên được đặt nằm
nghiêng. Một khi các phương tiện kềm giữ đã được thiết đặt, chúng phải
được theo dõi xem có cần được tiếp tục sử dụng hay không. Những đánh
giá lại sau đó có thể cho thấy rằng các biện pháp kềm giữ có thể được
giảm mức hay thôi không dùng nữa. Những hành vi của bệnh nhân,
những toan tính dùng những biện pháp ít hạn chế hơn, và những đánh giá
lại về trạng thái tâm thần của bệnh nhân và những dấu hiệu sinh tồn sau
khi bệnh nhân được kềm giữ, tất cả phải được ghi vào hồ sơ.
7/ CÓ NHỮNG PHƯƠNG CÁCH NÀO KHÁC THAY THẾ
NHỮNG BIỆN PHÁP KỀM GIỮ ?
Lý tưởng là một phòng cấp cứu nên có một phòng cách ly (isolation
room), trong đó có thể đặt một bệnh nhân bị kích động, để làm giảm thiểu
sự kích thích. Những phòng cách ly này cần được theo dõi một cách dễ
dàng (ví dụ qua các cửa sổ hay qua video camera) và bất cứ đồ vật nào có
thể được sử dụng làm vũ khí phải được lấy đi. Những bệnh nhân cần phải
được săn sóc y tế tức thời không phải là ứng viên của loại can thiệp này.
8/ LÚC NÀO DÙNG THUỐC ĐỂ KỀM GIỮ MỘT BỆNH NHÂN ?
Nếu những cố gắng tiếp tục để làm giảm leo thang lời nói không thành
công, và bệnh nhân vẫn kích động hay hung bạo mặc dầu các biện pháp
kềm giữ cơ học (mechanical restraints), khi đó an thần bằng thuốc
(chemical sedation) được chỉ định. Các biện pháp kềm giữ vật lý thường
có thể làm gia tăng tình trạng kích động của bệnh nhân mặc dầu làm giảm
mối nguy cơ cho chính họ và những người khác. Càng ngày, việc kềm
giữ bằng thuốc (chemical restraint) được xem là nhân đạo và có hiệu quả
hơn sự kềm giữ vật lý. Đôi khi cả hai đều cần thiết.
9/ NHỮNG THUỐC NÀO ĐƯỢC KHUYÊN SỬ DỤNG ĐỂ KỀM
GIỮ BỆNH NHÂN ?
Tùy thuộc vào nguyên nhân gây nên sự kích động (agitation). Hai loại
thuốc thường được sử dụng để kềm giữ hóa học (chemical restraint) :
butyrophenones, như haloperidol (Haldol) và droperidol (DHBP),
và
benzodiazepines, như lorazepam (Témesta) và diazepam (Valium).
BUTEROPHENONES : Droperidol (Dehydrobenzperidol : DHBP) đã
được sử dụng rộng rãi nhưng do những cảnh cáo của Cơ Quan Quản Trị
Thực Phẩm và Dược Phẩm nên không còn được khuyên dùng nữa.
Haloperidol (Haldol), 5-10 mg tiêm tĩnh mạch, là thuốc được ưa thích
hơn để kềm chế hóa học.
