1. Đ nh nghĩa NKSSị
Theo Raul Iturralde Gonzalez thì có 2 cách đ đ nh nghĩa v Nh p kh u song song: m tể ị ề ậ ẩ ộ
là, t p trung vào hàng hóa (hay còn g i là “grey market goods); hai là, t p trung vào kênhậ ọ ậ
phân ph i.ố
_Tòa án T i cao Hoa kỳ s d ng cách đ nh nghĩa th nh t, theo đó “grey market goods”ố ử ụ ị ứ ấ
là: M t hàng hóa đ c s n xu t n c ngoài, đ c mang nhãn hi u h p pháp c a Hoaộ ượ ả ấ ở ướ ượ ệ ợ ủ
Kỳ, đ c nh p kh u không có s đ ng ý c a ng i n m gi nhãn hi u c a Hoa Kỳ.ượ ậ ẩ ự ồ ủ ườ ắ ữ ệ ủ
_Wipo s d ng cách đ nh nghĩa th hai, t c là d a trên kênh phân ph i c a hàng hóa,ử ụ ị ứ ứ ự ố ủ
theo đó: Nh p kh u song song là nh p kh u hàng hóa ngoài các kênh phân ph i đã đ cậ ẩ ậ ẩ ố ượ
th a thu n b ng h p đ ng b i nhà s n xu t.ỏ ậ ằ ợ ồ ở ả ấ
_Pháp lu t Vi t Nam cũng áp d ng cách đ nh nghĩa th hai, c th t i Đi u 10 Thông tậ ệ ụ ị ứ ụ ể ạ ề ư
37/2011 đ nh nghĩa: Nh p kh u song song là vi c t ch c, cá nhân nh p kh u s n ph mị ậ ẩ ệ ổ ứ ậ ẩ ả ẩ
do chính ch s h u ho c t ch c, cá nhân đ c chuy n giao quy n s d ng, k củ ở ữ ặ ổ ứ ượ ể ề ử ụ ể ả
chuy n giao quy n s d ng theo quy t đ nh b t bu c, ng i có quy n s d ng tr cể ề ử ụ ế ị ắ ộ ườ ề ử ụ ướ
đ i t ng s h u công nghi p đã đ a ra th tr ng n c ngoài, m c dù không đ c số ượ ở ữ ệ ư ị ườ ướ ặ ượ ự
đ ng ý c a ch th quy n s h u công nghi p.ồ ủ ủ ể ề ở ữ ệ
Tóm l i, nh p kh u song song là m t hành vi kinh doanh h ng chênh l ch c aạ ậ ẩ ộ ưở ệ ủ
ch th th 3 nh p kh u nh ng hàng hóa đ c b o h b i quy n SHTT đã đ cể ể ứ ậ ẩ ữ ượ ả ộ ở ề ượ
ch s h u ho c ng i đ c ch s h u y quy n đ a ra th tr ng m t cáchủ ở ữ ặ ườ ượ ủ ở ữ ủ ề ư ị ườ ộ
h p pháp mà không có s đ ng ý c a ch s h u ho c ng i ch s h u yợ ự ồ ủ ủ ở ữ ặ ườ ủ ở ữ ủ
quy n.ề
2. Các tr ng h p Nh p kh u song songườ ợ ậ ẩ
tr ng h p 1ườ ợ
Qu c gia 1 Qu c gia 2ố ố
Tr ng h p 2ườ ợ
Tr ng h p 3ườ ợ
H t quy nế ề
Theo thuy t h t quy n, khi s n ph m mang đ i t ng SHTT đ c đ a ra th tr ngế ế ề ả ẩ ố ượ ượ ư ị ườ
b i chính ch th n m gi quy n SHTT ho c v i s đ ng ý c a ch th này, ch thở ủ ể ắ ữ ề ặ ớ ự ồ ủ ủ ể ủ ể
n m gi quy n SHTT không còn quy n ki m soát đ i v i vi c phân ph i và khai thácắ ữ ề ề ể ố ớ ệ ố
th ng m i s n ph mươ ạ ả ẩ
Theo nguyên lý này, hàng hóa đ c b o h quy n SHTT đ c bán m t qu c gia chượ ả ộ ề ượ ở ộ ố ỉ
làm c n quy n c a ch s h u trong ph m vi qu c gia đó. T c là hàng hóa đ c b oạ ề ủ ủ ở ữ ạ ố ứ ượ ả
h b i quy n SHTT, đ c bán l n đ u tiên trong th tr ng n i đ a ho c trong ph mộ ở ề ượ ầ ầ ở ị ườ ộ ị ặ ạ
vi biên gi i c a qu c gia mà quy n SHTT đ c đăng ký, ch s h u m t đi quy n tácớ ủ ố ề ượ ủ ở ữ ấ ề
đ ng c a anh ta lên nh ng hàng hóa này và không th ngăn c n nh ng l n bán ti p theoộ ủ ữ ể ả ữ ầ ế
trong cùng th tr ng ph m vi qu c gia đó. Tuy nhiên, n u hàng hóa đ c bán l n đ uị ườ ở ạ ố ế ươ ầ ầ
tiên m t qu c gia khác, v t ra ngoài ph m vi biên gi i qu c gia mà quy n SHTTở ộ ố ượ ạ ớ ố ề
đ c đăng ký, ch s h u có th vi n d n quy n SHTT c a mình đ ngăn c n s nh pượ ủ ở ữ ể ệ ẫ ề ủ ể ả ự ậ
kh u c a hàng hóa t ng t vào th tr ng n i đ a. Khi đó, NKSS không đ c th aẩ ủ ươ ự ị ườ ộ ị ượ ừ
nh nậ
_Nguyên lý c n quy n mang tính khu v cạ ề ự (the regional exhaustion regime):
N u hàng hóa đ c b o h quy n SHTT đ c đ a ra th tr ng c a b t kỳ qu c giaế ượ ả ộ ề ượ ư ị ườ ủ ấ ố
nào trong ph m vi c a m t khu v c đ c bi t b i ch s h u ho c v i s đ ng ý c aạ ủ ộ ự ặ ệ ở ủ ở ữ ặ ớ ự ồ ủ
anh ta, ch s h u không th ngăn c n l n bán ti p theo c a hàng hóa đó qu c gia màủ ở ữ ể ả ầ ế ủ ở ố
quy n SHTT c a anh ta đ c b o h và b t kỳ qu c gia nào khác trong ph m vi khuề ủ ượ ả ộ ở ấ ố ạ
v c. Nh ng n u hàng hóa đ c đ a ra đ bán m t qu c gia bên ngoài khu v c, chự ư ế ượ ư ể ở ộ ố ự ủ
s h u có th ngăn c n b t c ai nh p kh u hàng hóa đó vào trong khu v c và bán l iở ữ ể ả ấ ứ ậ ẩ ự ạ
chúng. V c b n, c n quy n mang tính khu v c không khác gì so v i c n quy n mangề ơ ả ạ ề ự ớ ạ ề
tính qu c gia, ch khác là ph m vi mà nó tác đ ng đ c m r ng trng m t khu v cố ỉ ạ ộ ượ ở ộ ộ ự
th ng m i t do. Theo đó, NKSS ch đ c th a nh n trong ph m vi khu v c th ngươ ạ ự ỉ ượ ừ ậ ạ ự ươ
m i đó mà thôiạ
C n quy n qu c t hàm ý r ng: b t ch p n i mà hàng hóa đ c bán ra, ch s h uạ ề ố ế ằ ấ ấ ơ ượ ủ ở ữ
“c n ki t” quy n ki m soát s di chuy n c a hàng hóa trong dòng ch y th ng m iạ ệ ề ể ự ể ủ ả ươ ạ
C n quy n mang tính qu c t đ i l p v i c ch c n quy n mang tính qu c gia và khuạ ề ố ế ố ậ ớ ơ ế ạ ề ố
v c, nó cho phép NKSS t do.ự ự
Nh v y, có th th y r ng, h c thuy t c n quy n có m i quan h ch t ch v iư ậ ể ấ ằ ọ ế ạ ề ố ệ ặ ẽ ớ
NKSS. Tùy thu c vào nguyên lý c n quy n n c nh p kh u áp d ng mà NKSS có đ cộ ạ ề ướ ậ ẩ ụ ượ
th a nh n hay không. N u n c nh p kh u áp d ng nguyên lý c n quy n mang tínhừ ậ ế ướ ậ ẩ ụ ạ ề
qu c gia thì ch th n m gi quy n SHTT ch m t quy n ki m soát vi c phân ph i vàố ủ ể ắ ữ ề ỉ ấ ề ể ệ ố
khai thác th ng m i hàng hóa trong ph m vi lãnh th n c này, và NKSS không đ cươ ạ ạ ổ ướ ượ
công nh n. N u n c nh p kh u áp d ng nguyên lý c n quy n mang tính khu v c thìậ ế ướ ậ ẩ ụ ạ ề ự
ch th n m gi quy n SHTT m t quy n ki m soát vi c phân ph i và khai thác th ngủ ể ắ ữ ề ấ ề ể ệ ố ươ
m i hàng hóa trong ph m vi khu v c, và NKSS ch đ c th a nh n trong ph m vi khuạ ạ ự ỉ ượ ừ ậ ạ
v c. N u n c nh p kh u áp d ng nguyên lý c n quy n mang tính qu c t thì ch thự ế ướ ậ ẩ ụ ạ ề ố ế ủ ể
n m gi quy n SHTT không còn quy n ki m soát đ i v i vi c phân ph i và khai thácắ ữ ề ề ể ố ớ ệ ố
th ng m i hàng hóa, và NKSS không th b ph n đ i.ươ ạ ể ị ả ố
3. Pháp lu t Hoa KỲậ
Pháp lu t v nhãn hi u c a Hoa Kỳ xem xét ho t đ ng NKSS trong m i t ng quan v iậ ề ệ ủ ạ ộ ố ươ ớ
l i ích ng i tiêu dùng căn c theo: th c t nh m l n có th có c a ng i tiêu dùng vợ ườ ứ ự ế ầ ẫ ể ủ ườ ề
xác đ nh ngu n g c c a hàng hóa t ng i s n xu t n c ngoài ho c ng i phân ph iị ồ ố ủ ừ ườ ả ấ ướ ặ ườ ố
đ c quy n.ộ ề
Hi n nay, Hoa Kỳ có 2 đ o lu t quy đ nh v NKSS đ c b o h b i nhãn hi u là: Lu tệ ạ ậ ị ề ượ ả ộ ở ệ ậ
Thu và Lu t nhãn hi u hàng hóaế ậ ệ
Đi u 526a c a Lu t Thu quy đ nh: “… S là b t h p pháp khi nh p kh u vào Hoa Kỳề ủ ậ ế ị ẽ ấ ợ ậ ẩ
b t c hàng hóa c a ng i s n xu t n c ngoài n u nh ng hàng hóa này có g n nhãnấ ứ ủ ườ ả ấ ướ ế ữ ắ
d u hi u, ch in, đóng gói, gi y gói, thùng ch a, mang nhãn hi u đ c s h u b i m tấ ệ ữ ấ ứ ệ ượ ở ữ ở ộ
công dân ho c m t công ty Hoa Kỳ và đ c đăng ký t i Văn phòng sáng ch và Nhãnặ ộ ở ượ ạ ế
hi u Hoa Kỳ b i m t ch th c trú t i Hoa Kỳ… tr phi có s đ ng ý b ng văn b nệ ở ộ ủ ể ư ạ ừ ự ồ ằ ả
c a ch s h u nhãn hi u”.ủ ủ ở ữ ệ
Đi u 42 Lu t v nhãn hi u hàng hóa quy đ nh: “không m t hàng hóa nh p kh u nào…làề ậ ề ệ ị ộ ậ ẩ
nh ng hàng hóa sao chép ho c gi m o m t nhãn hi u đ c đăng ký theo nh ng đi uữ ặ ả ạ ộ ệ ượ ữ ề
kho n c a ch ng này… s đ c cho phép vào kho H i quan c a Hoa Kỳ”.ả ủ ươ ẽ ượ ả ủ
4. Pháp lu t EUậ
Liên minh châu Âu là m t th tr ng đ c tr ng v i nh ng đ c đi m nh : khu v cộ ị ườ ặ ư ớ ữ ặ ể ư ự
không có biên gi i n i b , trong đó hàng hóa đ c di chuy n t do; con ng i, d ch vớ ộ ộ ượ ể ự ườ ị ụ
và v n đ c b o đ m.ố ượ ả ả
Theo đó thì Liên minh châu Âu ch n nguyên lý h t quy n mang tính khu v cọ ế ề ự
D a trên nh ng quy đ nh v t do di chuy n hàng hóa theo Đi u 28 và Đi u 30 c aự ữ ị ề ự ể ề ề ủ
Hi p c Rome 1958 thì gi a các qu c gia thành viên Liên minh châu Âu s không cóệ ướ ữ ố ẽ
quy đ nh v áp đ t s gi i h n v s l ng hàng hóa nh p kh u ngo i tr khi s gi iị ề ặ ự ớ ạ ề ố ượ ậ ẩ ạ ừ ự ớ
h n này b o v SHCN và th ng mạ ả ệ ươ ại
Ngoài ra ch d n v Nhãn hi u 89/104 ( Trademark Directive- TMD) ra đ i năm 1988 đãỉ ẫ ề ệ ờ
trao cho ch s h u nhãn hi u m t s b o v rõ ràng v quy n l i và đã cung c p choủ ở ữ ệ ộ ự ả ệ ề ề ợ ấ
nhãn hi u v m t hi u qu b o v nh nhau t t c các qu c gia trong c ng đ ngệ ề ộ ệ ả ả ệ ư ở ấ ả ố ộ ồ
chung , đ c nh c l i t i Đi u 13 c a Quy t c Nhãn hi u hàng hóa C ng đ ng 1993ượ ắ ạ ạ ề ủ ắ ệ ộ ồ
( Community Trademark Regulation 49/94 (CMTR)).
Tóm l i đây có hai đi u ki n căn b n đ c th c hi n đ nh ng đ c quy n c a chạ ở ề ệ ả ượ ự ệ ể ữ ộ ề ủ ủ
s h u v nhãn hi u b c n ki t: th nh t, ở ữ ề ệ ị ạ ệ ứ ấ hàng hóa mang nhãn hi u ph i đ c đ a vàoệ ả ượ ư
th tr ng chung c a liên minh châu Âu;th hai, nh ng hàng hóa đó ph i đ c đ t vàoị ườ ủ ứ ữ ả ượ ặ
th tr ng chung b i ng i n m gi nhãn hi u ho c ch th khác có s đ ng ý c a chị ườ ở ườ ắ ữ ệ ặ ủ ể ự ồ ủ ủ
s h u.ở ữ
5. Pháp lu t Vi t Namậ ệ
Tr c tình tr ng khan hi m và giá thu c đ t đ , b y t ban hành quy t đ nh sướ ạ ế ố ắ ỏ ộ ế ế ị ố
1906/2004/QĐ-BYT . T i đi u 3 quy t đ nh này có đ c p: ạ ề ế ị ề ậ Nh p kh u song song thu cậ ẩ ố
là vi c nh p kh u thu c có cùng tên bi t d c v i thu c đã đ c c p s đăng ký l uệ ậ ẩ ố ệ ượ ớ ố ượ ấ ố ư
hành t i Vi t Nam khi các công ty d c ph m n c ngoài đ nh giá thu c n c nàyạ ệ ượ ẩ ướ ị ố ở ướ
th p h n n c kia.ấ ơ ở ướ
Tuy nhiên nó ch đi u ch nh m t v n đ riêng l liên quan đ n thu c, ch a nêu rõ cũngỉ ề ỉ ộ ấ ề ẻ ế ố ư
nh khái quát h t v NKSS.ư ế ề
Lu t s h u trí tu đ c ban hành năm 2005 v i nhi u quy đ nh t ng thích v i hi pậ ở ữ ệ ượ ớ ề ị ươ ớ ệ
đ nh TRIPS. Nh ng quy đ nh v h t quy n s h u trí tu và nh p kh u song song đ cị ữ ị ề ế ề ở ữ ệ ậ ẩ ượ
quy đ nh t i đi m b kho n 2 đi u 125 và đi m b kho n 2 đi u 144ị ạ ể ả ề ể ả ề , c th :ụ ể
-Đi m b kh n 2 đi u 125ể ả ề : ch s h u đ i t ng s h u công nghi p và t ch c,ủ ở ữ ố ượ ở ữ ệ ổ ứ
cá nhân đ c trao quy n s d ng ho c quy n qu n lý ch d n đ a lý không cóượ ề ử ụ ặ ề ả ỉ ẫ ị
quy n c m ng i khác th c hi n hành vi thu c tr ng h p: l u thông, nh pề ấ ườ ự ệ ộ ườ ợ ư ậ
kh u, khai thác công d ng c a ẩ ụ ủ s n ph m đ c đ a ra th tr ng, k c thả ẩ ượ ư ị ườ ể ả ị
tr ng n c ngoài m t cách h p phápườ ướ ộ ợ , tr s n ph m không ph i do chính ch sừ ả ẩ ả ủ ở
h u nhãn hi u ho c ng i không đ c phép c a ch s h u nhãn hi u đ a ra thữ ệ ặ ườ ượ ủ ủ ỡ ữ ệ ư ị
tr ng n c ngoài.ườ ướ
-Đi m b kho n 2 đi u 21 ngh đ nh 103/2006/NĐ-CPể ả ề ị ị có quy đ nh: s n ph mị ả ẩ
đ c đ a ra th tr ng, k c th tr ng n c ngoài m t cách h p pháp quy đ nhượ ư ị ườ ể ả ị ườ ướ ộ ợ ị
t i đi m b kho n 2 đi u 125 c a lu t s h u trí tu đ c hi u là s n ph m doạ ể ả ề ủ ậ ở ữ ệ ượ ể ả ẩ
chính ch s h u, ng i đ c chuy n giao quy n s d ng, k c chuy n giaoủ ở ữ ườ ượ ể ề ử ụ ể ả ể
quy n s d ng theo quy t đ nh b t bu c, ng i có quy n s d ng tr c đ iề ử ụ ế ị ắ ộ ườ ề ử ụ ướ ố
t ng s h u công nghi p đã đ a ra th tr ng trong n c ho c n c ngoài.ượ ở ữ ệ ư ị ườ ướ ặ ướ
- K2, đ 28 NĐ 97/2010/NĐ-CP cũng đ c p đ n nh p kh u song song nh ng ch aề ậ ế ậ ẩ ư ư
có nh ng quy đ nh gi i thích c th , rõ ràng.ữ ị ả ụ ể
-TT 37/2011/TT-BKHCN quy đ nh rõ h n v nh p kh u song song. T i đi u 10 cóị ơ ề ậ ẩ ạ ề
nêu khái ni m nh p kh u song songệ ậ ẩ : là vi c t ch c, cá nhân nh p kh u s nệ ổ ứ ậ ẩ ả
ph m do chính ch s h u ho c t ch c, cá nhân đ c chuy n giao quy n sẩ ủ ở ữ ặ ổ ứ ượ ể ề ử
d ng, k c ụ ể ả chuy n giao theo quy t đ nh b t bu c,ể ế ị ắ ộ ng i có ườ quy n s d ngề ử ụ
tr c ướ đ i t ng s h u công nghi p đã đ a ra th tr ng n c ngoài, m c dùố ượ ở ữ ệ ư ị ườ ướ ặ
không đ c s đ ng ý c a ch th quy n s h u công nghi p. ượ ự ồ ủ ủ ể ề ở ữ ệ
Đi u 134 lu t SHTT gi i thích th nào là quy n s d ng tr cề ậ ả ế ề ử ụ ướ . Theo đó:
1. Tr ng h p tr c ngày đ n đăng ký sáng ch , ki u dáng công nghi p đ c công bườ ợ ướ ơ ế ể ệ ượ ố
mà có ng i đã s d ng ho c chu n b các đi u ki n c n thi t đ s d ng sáng ch ,ườ ử ụ ặ ẩ ị ề ệ ầ ế ể ử ụ ế
ki u dáng công nghi p đ ng nh t v i sáng ch , ki u dáng công nghi p trong đ n đăngể ệ ồ ấ ớ ế ể ệ ơ
ký nh ng đ c t o ra m t cách đ c l p (sau đây g i là ng i có quy n s d ng tr c)ư ượ ạ ộ ộ ậ ọ ườ ề ử ụ ướ
thì sau khi văn b ng b o h đ c c p, ng i đó có quy n ti p t c s d ng sáng ch ,ằ ả ộ ượ ấ ườ ề ế ụ ử ụ ế
ki u dáng công nghi p trong ph m vi và kh i l ng đã s d ng ho c đã chu n b đ sể ệ ạ ố ượ ử ụ ặ ẩ ị ể ử
d ng mà không ph i xin phép ho c tr ti n đ n bù cho ch s h u sáng ch , ki u dángụ ả ặ ả ề ề ủ ở ữ ế ể
công nghi p đ c b o h . Vi c th c hi n quy n c a ng i s d ng tr c sáng ch ,ệ ượ ả ộ ệ ự ệ ề ủ ườ ử ụ ướ ế
ki u dáng công nghi p không b coi là xâm ph m quy n c a ch s h u sáng ch , ki uể ệ ị ạ ề ủ ủ ở ữ ế ể
dáng công nghi p.ệ
2. Ng i có quy n s d ng tr c sáng ch , ki u dáng công nghi p không đ c phépườ ề ử ụ ướ ế ể ệ ượ
chuy n giao quy n đó cho ng i khác, tr tr ng h p chuy n giao quy n đó kèm theoể ề ườ ừ ườ ợ ể ề
vi c chuy n giao c s s n xu t, kinh doanh n i s d ng ho c chu n b s d ng sángệ ể ơ ở ả ấ ơ ử ụ ặ ẩ ị ử ụ
ch , ki u dáng công nghi p. Ng i có quy n s d ng tr c không đ c m r ngế ể ệ ườ ề ử ụ ướ ượ ở ộ
ph m vi, kh i l ng s d ng n u không đ c ch s h u sáng ch , ki u dáng côngạ ố ượ ử ụ ế ượ ủ ở ữ ế ể
nghi p cho phép.ệ
Đi u 145 lu t s h u trí tu gi i thích th nào là chuy n giao theo quy t đ nh b t bu c.ề ậ ở ữ ệ ả ế ể ế ị ắ ộ
Tóm l i nh ng quy đ nh trên cho th y:ạ ữ ị ấ
Quy n c a ch s h u đ i t ng s h u công nghi p b h t khi hai đi u ki n sau đâyề ủ ủ ở ữ ố ượ ở ữ ệ ị ế ề ệ
tho mãn: (i) s n ph m đã đ c đ a ra th tr ng, b t k th tr ng trong n c hay thả ả ẩ ượ ư ị ườ ấ ể ị ườ ướ ị
tr ng n c ngoài; (ii) ch th đ a s n ph m ra th tr ng là ch s h u đ i t ng sườ ướ ủ ể ư ả ẩ ị ườ ủ ở ữ ố ượ ở
h u công nghi p, ng i đ c chuy n giao quy n s d ng (bao g m c ng i đ cữ ệ ườ ượ ể ề ử ụ ồ ả ườ ượ
chuy n giao quy n s d ng sáng ch theo quy n đ nh b t ể ề ử ụ ế ề ị ắ bu c c a c quan nhà n cộ ủ ơ ướ
có th m quy n), ho c ng i có quy n s d ng tr c đ i tẩ ề ặ ườ ề ử ụ ướ ố ượng s h u công nghi p.ở ữ ệ