Tiềm năng năng lượng mặt trời đang
lãng phí
Giải pháp sử dụng năng lượng mặt trời hiện đang được cho là giải pháp tối
ưu nhất. Đây là nguồn năng lượng sạch, không gây ô nhiễm môi trường và
có trữ lượng vô cùng lớn do tính tái tạo cao. Trên thế giới, tỷ lệ người lắp đặt
hệ thống thiết bị đun nước nóng bằng năng lượng mặt trời ngày càng lớn,
đặc biệt là Trung Quốc, Nhật Bản, Israel, Sip, Australia. Là một nước có
tiềm năng lớn về nguồn năng lượng tái tạo, năng lượng bức xạ mặt trời trung
bình đạt 4 đến 5kWh/m2 mỗi ngày, Việt Nam có nhiều lợi thế phát triển hệ
thống sử dụng năng lượng mặt trời. Trong đó, hiệu quả nhất là sử dụng năng
lượng mặt trời vào đun nước nóng. Tuy vậy, Việt Nam mới chỉ khai thác
được 25% nguồn năng lượng tái tạo (trong đó có năng lượng mặt trời) và
còn lại 75% vẫn chưa được khai thác.
Với sự tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ của Việt Nam trong hơn thập kỷ qua
đã khiến cho nhu cầu về điện năng tăng thêm khoảng 15% mỗi năm. Tuy
nhiên, lĩnh vực điện năng đang chủ yếu dựa vào nhiệt điện và thủy điện.
Thiếu hụt nguồn cung cấp điện của Việt Nam cũng đang gia tăng, đặc biệt là
vào mùa khô do sự phụ thuộc quá lớn vào thủy điện. Trong điều kiện khí
hậu nhiệt đới như Việt Nam, nguồn năng lượng mặt trời sử dụng hầu như
quanh năm … Tiềm năng điện mặt trời tốt nhất ở các vùng Thừa Thiên Huế
trở vào Nam và vùng Tây Bắc. Vùng Tây Bắc gồm các tỉnh Lai Châu, Sơn
La, Lào Cai…. và vùng Bắc Trung bộ gồm các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An,
Hà Tĩnh…. có năng lượng mặt trời khá lớn. Mật độ năng lượng mặt trời biến
đổi trong khoảng 300 đến 500 cal/cm2.ngày. Số giờ nắng trung bình cả năm
trong khoảng 1800 đến 2100 giờ. Như vậy, các tỉnh thành ở miền Bắc nước
ta đều có thể sử dụng hiệu quả . Tuy nhiên, do có sự bức xạ mặt trời nhiều
hơn mùa đông nên mùa hè sử dụng thiết bị đun nước nóng bằng năng lượng
mặt trời đạt hiệu quả cao hơn. Còn ở miền Nam, từ Đà Nẵng trở vào, năng
lượng mặt trời rất tốt và phân bố tương đối điều hòa trong suốt cả năm. Trừ
những ngày có mưa rào, có thể nói trên 90% số ngày trong năm đều có thể
sử dụng năng lượng mặt trời để đun nước nóng dùng cho sinh hoạt. Số giờ
nắng trung bình cả năm trong khoảng 2000 đến 2600 giờ. Đây là khu vực
ứng dụng năng lượng mặt trời rất hiệu quả.Tuy nhiên, cả nước mới có
khoảng 60 hệ thống đun nước nóng bằng năng lượng mặt trời tập thể và trên
5000 hệ thống cho gia đình đã được lắp đặt. Trong đó, khoảng 95% được lắp
đặt sử dụng ở khu vực thành thị, 5% đươc sử dụng ở các huyện lỵ hoặc một
số hộ nông thôn .Đối tượng lắp đặt và sử dụng chủ yếu là các hộ gia đình
chiếm khoảng 99%, 1% cho các đối tượng khác như: nhà trẻ, trường mẫu
giáo,bệnh xá, khách sạn, trường học, nhà hàng,….. Hệ thống tập thể thường
có diện tích từ 10 đến 60 m2 có thể sản xuất từ 1 đến 5 m3 nước có nhiệt độ
trong khoảng 50 đến 70°c hàng ngày. Các thiết bị đun nước nóng bằng năng
lượng mặt trời cho gia đình có nhiều loại, diện tích từ 1 đến 3 m2 có thể
cung cấp 100 – 300 lít nước nóng có nhiệt độ từ 40°c đến 70°. Nhiều gia
đình ở nước ta, nhất là các tỉnh phía Nam có điều kiện ánh sáng mặt trời ổn
định, bắt đầu làm quen với các thiết bị sử dụng năng lượng mặt trời trong
việc đun nấu trong nhà, đun bình nước nóng nhà tắm.
Việt Nam cũng đang triển khai nhiều chương trình tiết kiệm năng lượng
trong đó đặc biệt chú trọng phát triển mô hình bình đun nước nóng bằng
năng lượng mặt trời. Trung tâm tiết kiệm năng lượng Hà Nội hiện đang thực
hiện dự án lắp đặt thiết bị đun nước nóng bằng năng lượng mặt trời góp phần
tiết kiệm năng lượng khu vực phía Bắc. Ông Đào Hồng Thái, Giám đốc
Trung tâm cho biết: hiện trung tâm đang triển khai chương trình ở các tỉnh
thành Hải Phòng, Quảng Ninh, Nam Định, Thanh Hóa, Sơn La, lắp đặt thí
điểm 100 thiết bị ở quy mô hộ gia đình.