Tiêu chuẩn đánh giá
năng lực giao tiếp
Năng lực giao tiếp là khả năng giao tiếp có liên quan đến những người khác với độ
chính xác, rõ ràng, dễ hiểu, chặt chẽ, chuyên môn, hiệu quả và phù hợp. Đó là một
thước đo để xác định mức độ các mục tiêu nào của sự tương tác đang đạt được.
Tuy nhiên, năng lực giao tiếp còn tùy thuộc vào tình huống hay ngữ cảnh mà trong
đó sự tương tác diễn ra. Giao tiếp được coi là thành công đối với một nhóm trong
một tình huống nào đó nhưng nó có thể không được coi là thành công đối với một
nhóm khác nhau trong một tình hình khác. McCroskey ("Tự báo cáo như là một
cách tiếp cận để đo") giải thích rằng: "Phạm vi của năng lực giao tiếp bao gồm cả
kiến thức và kỹ năng học tập, những cái sẵn có, cách họ đã được làm việc trong các
tình huống khác nhau trong quá khứ, và có thể xác định được những thành công có
khả năng xảy ra cao nhất của trong một tình huống nhất định.
Canary và Cody (Giao tiếp giữa các cá nhân với nhau) đã đưa ra sáu tiêu chí để
đánh giá Năng lực giao tiếp. Các tiêu chí bao gồm - khả năng thích ứng, tham gia
đàm thoại, quản lý đàm thoại, đồng cảm, hiệu quả và phù hợp. Các tiêu chí này
được giải thích chi tiết hơn dưới đây:
1. Khả năng thích ứng:
Là khả năng đánh giá tình hình và khi cần thiết thay đổi hành vi, mục tiêu để đáp
ứng nhu cầu của sự tương tác. Nó là tín hiệu cao nhận thức về quan điểm, lợi ích,
mục tiêu và phương pháp giao tiếp của người khác, luôn sẵn sàng để sửa đổi những
hành vi và mục tiêu của chính mình để thích ứng với các tình huống tương tác.
Bằng sự quan tâm theo dõi những gì đang diễn ra trong tình huống giao tiếp, cả hai
bên có thể thay đổi hành vi của mình bằng lời nói hoặc không bằng lời nói (cử chỉ,
hành động, trạng thái, biểu cảm,…) để ăn khớp với nhau nhiều hơn trong quá trình
giao tiếp. Trong sự thay đổi hành hành vi giao tiếp, sự phân cực vào vấn đề cũng
có thể được “khử cực” hoặc "làm mềm" ra. Nó bao gồm sáu yếu tố:
1. Kinh nghiệm xã hội - sự tham gia trong tương tác xã hội khác nhau
2. Giữ bình tĩnh (trước đám đông) - đề cập đến việc luôn giữ bình tĩnh trong suốt
quá trình nhận thức một cách chính xác
3. Thừa nhận xã hội - đề cập đến sự thừa nhận các mục đích (mục tiêu) của đối tác
4. Thích hợp công bố - là nhạy cảm với số lượng và loại thông tin
5. Phát âm - khả năng diễn đạt ý tưởng thông qua ngôn ngữ
6. Hóm hỉnh (dí dỏm, hài hước) - khả năng sử dụng tính hài hước trong những tình
huống giao tiếp thích hợp để giảm bớt sự căng thẳng.
2. Tham gia đàm thoại (giao tiếp):
Tương tác trong giao tiếp là một yếu tố xác định mức độ mà các cá nhân tham gia
vào đàm thoại (giao tiếp) với người khác.
Cụ thể là những người tham gia trong giao tiếp không giống nhau về sự chăm chú
và khả năng nhận thức, khả năng cảm thụ. Các thông số này ảnh hưởng như thế
nào đến thông tin và tín hiệu nhận được từ những người khác
Trong một nghiên cứu liên quan đến 1000 phiếu tự đánh giá, Cegala DJ ( "Tham
gia tương tác: Một thước đo nhận thức của khả năng giao tiếp. Giáo dục giao tiếp")
thấy rằng khoảng hơn 48% các cá nhân thường không được tham gia vào việc đàm
thoại (giao tiếp). Ông mô tả khả năng nhận thức như là, “khả năng phân công thích
hợp đến hành vi của người khác cũng như khả năng để hiểu những gì ý nghĩa mà
người khác đã được chỉ định cho hành vi của chính mình”.Sự chăm chú là sự hiểu
biết hay sự nhận thức về hành vi giao tiếp của người khác. Sự phản ứng nhanh
nhạy là “một khuynh hướng phản ứng trong đầu cho tình huống hoặc hoàn cảnh và
thích nghi bằng cách biết phải nói gì và khi nói. “có liên quan nhiều đến những
người được dự đoán được nhiều vấn đề theo định hướng và chú ý tới những thông
tin không quan trọng trong cuộc đàm thoại. Mặt khác, ít người tham gia vào cuộc
đàm thoại sẽ dẫn đến sự không tập trung vào các sự kiện hoặc đi bên ngoài của
cuộc đàm thoại.
3 Quản lý đàm thoại:
Quản lý đàm thoại về bản chất là cách điều chỉnh về sự tương tác của những người
tham gia đàm thoại. Đây là một vấn đề hiểu biết về các quy tắc giao tiếp, trao đổi
với nhau. Các quy tắc giao tiếp cũng giống như hành vi xã hội khác có điều kiện và
đạt được theo cùng một cách. Những quy tắc nào là những quy tắc thủ thuật mà
những người tham gia quản lý đàm thoại cần phải biết tinh ý nắm bắt được?
Wiemann J (Lý giải và thử nghiệm một Mô hình năng lực giao tiếp: Giao tiếp con
người") đề cập đến năm vấn đề phổ biến nhất về năng lực giao tiếp:
1. Trước tiên, ta không thể làm gián đoạn người nói.
2. Thứ hai, một lúc chỉ có một người có thể nói chuyện.
3. Thứ ba, luân phiên thay đổi người nói hoặc trao đổi.
4. Thứ tư, thường xuyên hay tạm dừng lâu dài là không thích hợp.
5. Thứ năm, cả hai bên cần được bảo đảm rằng đang tập trung chú ý hoàn toàn về
nhau.
4. Đồng cảm:
Đồng cảm, theo nghĩa rộng, được xem là một nguyên tắc cơ bản trong giao tiếp với
nhau. Đồng cảm là khả năng để minh chứng sự hiểu biết và sự chia sẻ các ý kiến
trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Nó là một khả năng bẩm sinh của con người cho rằng
khả năng để hiểu được những kinh nghiệm độc đáo của người khác.
• Nó kết nối mọi người với nhau trên một mức độ có ý nghĩa và hoàn thành.
• Nó chứng tỏ thái độ chăm sóc của một người hướng về người khác
• Nó giúp mọi người hiểu nhau tốt hơn.
• Nó thường dẫn đến hội thoại hướng tới các vấn đề tình cảm.
• Nó xây dựng một mối quan hệ cá nhân với những người khác
• Nó giúp giảm bớt những phản ứng với người khác về thái độ hoặc hành vi.
• Nó giúp giảm bớt những thành kiến hoặc giả định tiêu cực về người khác
• Nó mang đến nhiều ý nghĩa, hữu nghị hơn, gần gũi hơn về tình bạn.
5. Hiệu quả:
Hiệu quả đề cập đến mức độ mà những người giao tiếp chia sẻ cùng có ý nghĩa và
mục tiêu thích hợp liên quan đến kết quả. Mã hóa hiệu quả và quy trình giải mã
dẫn đến ý nghĩa đôi bên cùng chia sẻ. Cùng nhau chia sẻ sẽ dẫn đến sự lĩnh hội
hiểu biết lẫn nhau về nhận thức. Tương tác có hiệu quả chỉ được đạt nhiều ý nghĩa
khi được tham dự vào sự chia sẻ đúng đắn và khi cả hai bên mong muốn đạt được
mục tiêu tương tác. Tương tác kém hiệu quả xảy ra khi ý nghĩa nội dung hoặc mối
quan hệ đang không tốt đẹp và liên quan đến tiếng ồn cũng như sự xung đột bế tắc
giữa các kênh giao tiếp. Giao tiếp hiệu quả có thể cải thiện năng suất công việc.
6 Phù hợp:
Là một tiêu chí cơ bản để xác định năng lực giao tiếp, phù hợp là khả năng duy trì
sự mong đợi của một tình huống. Các cá nhân điển hình sử dụng những kỳ vọng và
kịch bản của họ tiếp cận với một hoàn cảnh tương tác. Họ cũng xây dựng ấn tượng
của mình về một năng lực giao tiếp trên cơ sở nhận thức của họ về các hành vi
khác của lời nói và không phải lời nói có liên quan đến sự tương tác thiết lập. Để
hiểu hay không giao tiếp thích hợp có được nhận thức, nó là quan trọng để có được
đánh giá năng lực theo quan điểm của cả hai bên giao tiếp và quan tâm đến người
theo dõi. Đó cũng là quan trọng để có được cả hai tự nhận thức và dữ liệu nhận
thức khác nhau. Phù hợp hành vi giao tiếp có thể được đánh giá thông qua sự hiểu
biết các giá trị tiềm ẩn, định mức, xã hội, vai trò, mong đợi, và kịch bản tình tiết
tương tác với nhau.
7. Thước đo tự nhận thức năng lực giao tiếp (SPCC)
Thước đo tự nhận thức năng lực giao tiếp được phát triển để có được thông tin liên
quan đến năng lực của con người như thế nào cảm thấy họ đang có trong một loạt
tình huống và giao tiếp với nhiều người lĩnh hội. Thước đo này dùng để xác định
rõ năng lực giao tiếp. Điều quan trọng là những người sử dụng các tiêu chuẩn đánh
giá này công nhận rằng nó KHÔNG phải là một thước đo năng lực giao tiếp thực
tế; nó là thước đo năng lực NHẬN THỨC. Trong khi hai thước đo khác nhau có
thể có những tương quan đáng kể, chúng không phải là tương tự. Cái thước đo này
đã tạo ra số ước lượng alpha độ tin cậy tốt (trên .85) và đã có những căn cứ vững
chắc. Nó cũng đã được tìm thấy có giá trị đáng kể trong tiên đoán.
Dưới đây là mười hai tình huống mà bạn có thể cần để giao tiếp. Khả năng giao
tiếp hiệu quả của mỗi người khác nhau rất nhiều, và đôi khi cũng cùng một người
nhưng khả năng giao tiếp ở tình huống này lại khác khả năng giao tiếp ở tình
huống khác. Xin cho biết làm thế nào bạn tin rằng bạn có khả năng giao tiếp trong
từng tình huống được mô tả dưới đây. Điền vào khoảng trắng cùng cấp ở bên trái
của mỗi mục ước tính năng lực giao tiếp của bạn.
Chọn 0 = hoàn toàn không đủ năng lực; và 100 = có năng lực.
1. Bạn đang thuyết trình trước một nhóm người lạ.