TÌM HI U B M CAO ÁP TRÊN ĐNG C Ể Ơ Ộ Ơ
DIESEL
B m cao ap (BCA) la bô phân quan trong nhât trong hê thông phun nhiên liêu diesel. ơ
M t s lo i b m cao áp c a hãng Boschộ ố ạ ơ ủ
Ba v n đ l n đc đt ra đi v i các h th ng đng c Diesel trên ôtô hi n nay là: Tăng công su t, ấ ề ớ ượ ặ ố ớ ệ ố ộ ơ ệ ấ
gi m m c tiêu hao nhiên li u, gi m m c đ ô nhi m môi tr ng do khí th i và ti ng n. Đ gi i quy tả ứ ệ ả ứ ộ ễ ườ ả ế ồ ể ả ế
hi u qu các v n đ đó, yêu c u đt ra đi v i h th ng cung c p nhiên li u diesel là: Nhiên li u ph i ệ ả ấ ề ầ ặ ố ớ ệ ố ấ ệ ệ ả
đc phun t i, phun đúng th i đi m, đúng l u l ng, đng đu vào t ng xy-lanh c a đng c . Và, vi cượ ơ ờ ể ư ượ ồ ề ừ ủ ộ ơ ệ
s d ng tùy lo i BCA là đ đáp ng đc các yêu c u đó.ử ụ ạ ể ứ ượ ầ
Hi n nay n c ta cũng nh trên thê gi i đang s dung nhiêu loai b m cao ap khac nhau vê kiêu loai, ệ ở ươ ư ơ ư ơ
kích c , hình dang va ph ng phap điêu ch nh, phân phôi nhiên li u. Co nhiêu ph ng phap phân loai ơ ươ ỉ ệ ươ
b m cao ap khac nhau d a trên đăc điêm kêt câu, nguyên ly lam viêc,… ơ ư
Cách phân lo i BCAạ
- Theo đc đi m k t c u chung có th phân thành 5 nhóm l n g m: BCA ki u dãy có nhi u b đôi ặ ể ế ấ ể ớ ồ ể ề ộ
(plunger) hay còn g i là b m cao áp v n năng; BCA phân ph i; BCA - Vòi phun k t h p; BCA riêng ọ ơ ạ ố ế ợ
bi t cho t ng xy-lanh; BCA trên đng c s d ng h th ng nhiên li u đi u khi n đi n t Common-ệ ừ ộ ơ ử ụ ệ ố ệ ề ể ệ ử
rail.
- Theo ph ng phap điêu chinh l ng nhiên liêu cung câp cho môt chu trinh g m: BCA không thay đôi ươ ươ ồ
hanh trinh pit-tông và BCA thay đôi hanh trinh pit-tông.
- Theo ph ng pháp ki m soát l ng nhiên li u phun cho m t chu trình: Dùng rãnh xo n (Helix-ươ ể ượ ệ ộ ắ
Controlled) ho c c a n p/c a x (Port-Controlled) nh trong các lo i BCA truy n th ng; Dùng van ặ ử ạ ử ả ư ạ ề ố
đi n t (Solenoid-Valve-Controlled) nh trong h th ng phun nhiên li u diesel đi u khi n đi n t .ệ ừ ư ệ ố ệ ề ể ệ ử
- Theo ph ng pháp đi u khi n có th chia thành 4 lo i: Đi u khi n c khí, Đi u khi n đi n-c khí; ươ ề ể ể ạ ề ể ơ ề ể ệ ơ
Đi u khi n th y l c; Đi u khi n đi n t .ề ể ủ ự ề ể ệ ử
Trong khuôn kh bài vi t, Autocar Vietnam s gi i thi u t i các b n m t s lo i b m cao áp đi n hình,ổ ế ẽ ớ ệ ớ ạ ộ ố ạ ơ ể
đc s d ng ph bi n trên các đng c diesel hi n này.ượ ử ụ ổ ế ộ ơ ệ
1. BCA ki u v n năng (Plunger)ể ạ
Đây là ph ng án ph bi n nh t, tr c cam c a BCA đc d n đng t tr c khu u, s phân b m c a ươ ổ ế ấ ụ ủ ượ ẫ ộ ừ ụ ỷ ố ơ ủ
BCA b ng s xy-lanh, các phân b m có th b trí 1 dãy ho c 2 dãy (hình ch V). Lo i BCA này đc ằ ố ơ ể ố ặ ữ ạ ượ
s d ng trên các đng c V-2, D-6, BCA c a hãng CAV (Anh), CMS c a hãng SIGMA và th ng có ử ụ ộ ơ ủ ủ ườ
các ký hi u lo i b m cao áp M, MW, A, P, ZWM, CW,… M i nhánh BCA bao g m nh ng chi ti t c ệ ạ ơ ỗ ồ ữ ế ơ
b n: Pít-tông, xy lanh, tr c cam, con đi, lò xo và van cao áp.ả ụ ộ
B m cao áp ki u dâyơ ể
u đi m c a lo i BCA này là s d ng m t lo i BCA cho m t h đng c có công su t khác nhau. Ư ể ủ ạ ử ụ ộ ạ ộ ọ ộ ơ ấ
Trên cùng m t thân b m có th l p các c p pít-tông - xy-lanh theo nhi u ph ng án khác nhau v ộ ơ ể ắ ặ ề ươ ề
đng kính nh ng có chung hành trình pít-tông, không c n thay tr c cam mà v n có th s d ng cho ườ ư ầ ụ ẫ ể ử ụ
các lo i đng c khác th tích công tác c a xy-lanh. C u t o thân b m cho phép thay đi đu tr c cam ạ ộ ơ ể ủ ấ ạ ơ ổ ầ ụ
(thay đi th t làm vi c c a các xy-lanh). B đi u t c có th l p trên b t k đu nào c a BCA và nó ổ ứ ự ệ ủ ộ ề ố ể ắ ấ ỳ ầ ủ
có giá thành th p.ấ
Tuy nhiên, lo i BCA này cũng có nhi u nh c đi m nh kích th c, kh i l ng l n, khó ch t o, th i ạ ề ượ ể ư ướ ố ượ ớ ế ạ ờ
đi m và l ng nhiên li u t i t ng xy-lanh khó đng đu. Các thông s c b n c a quy lu t cung c p ể ượ ệ ớ ừ ồ ề ố ơ ả ủ ậ ấ
nhiên li u ch u s quy đnh vào ch đ t c đ và ch đ t i c a BCA.ệ ị ự ị ế ộ ố ộ ế ộ ả ủ
2. BCA phân ph i (VE)ố
Pít-tông BCA ph i k t h p chuy n đng t nh ti n v i chuy n đng quay đ th c hi n đng th i hai ả ế ợ ể ộ ị ế ớ ể ộ ể ự ệ ồ ờ
ch c năng: b m và phân ph i nhiên li u cho các xy-lanh. Các b m phân ph i đc s d ng r ng rãi ứ ơ ố ệ ơ ố ượ ử ụ ộ
nh t là b m phân ph i DPA c a công ty Lucas - CAV - DPC ( M ), các b m PSB, PSJ, PSM và PS100 ấ ơ ố ủ ỹ ơ
c a công ty UTBS ( M ). Trong nhóm BCA phân ph i còn có th phân ra làm nhi u lo i khác nhau.ủ ỹ ố ể ề ạ
- Ki u dùng b đôi (plunger): plunger làm ch c năng c a b phân ph i cho các xy lanh (plunger v a ể ộ ứ ủ ộ ố ừ
chuy n đng t nh ti n đ b m nhiên li u, v a quay đ phân ph i).ể ộ ị ế ể ơ ệ ừ ể ố
- Ki u rôto: rôto (van tr t) làm ch c năng c a b phân ph i cho các xy-lanh (plunger n m trong rôto ể ượ ứ ủ ộ ố ằ
chuy n đng t nh ti n đ b m nhiên li u, rôto quay đ phân ph i).ể ộ ị ế ể ơ ệ ể ố
- Ki u đi u ch nh b ng th i đi m c t nhiên li u.ể ề ỉ ằ ờ ể ắ ệ
- Ki u đi u ch nh b ng ti t l u đng n p.ể ề ỉ ằ ế ư ườ ạ
- Ki u thay đi hành trình plunger.ể ổ
- Ki u đi u ch nh đ nâng van.ể ề ỉ ộ
Máy cân b m cao áp c a Boschơ ủ
u đi m c a lo i BCA này là kích th c và kh i l ng nh h n nhi u so v i BCA ki u v n năng Ư ể ủ ạ ướ ố ượ ỏ ơ ề ớ ể ạ
(kho ng 2 l n). Phân ph i nhiên li u cho các xy-lanh đng đu h n c v th i đi m phun và l ng ả ầ ố ệ ồ ề ơ ả ề ờ ể ượ
phun. Trong quá trình làm vi c đ mài mòn c a c p pít-tông/xy-lanh không nh h ng gì đn đ không ệ ộ ủ ặ ả ưở ế ộ
đng đu v l ng nhiên li u c p cho 1 chu trình.ồ ề ề ượ ệ ấ
Nh c đi m chính c a BCA phân ph i là c u t o ph c t p h n nhi u so v i BCA ki u v n năng d n ượ ể ủ ố ấ ạ ứ ạ ơ ề ớ ể ạ ẫ
đn vi c khó đi u ch nh trong b o d ng, s a ch a và giá thành ch t o cao.ế ệ ề ỉ ả ưỡ ử ữ ế ạ
3. BCA -Vòi phun k t h pế ợ
G m 2 lo i là BCA-Vòi phun k t h p, còn g i là h th ng UIS (Unit Injector System) và BCA thi t k ồ ạ ế ợ ọ ệ ố ế ế
li n kh i v i vòi phun và b trí trên n p máy. Lo i BCA này đc s d ng trên các đng c diesel 2 kề ố ớ ố ắ ạ ượ ử ụ ộ ơ ỳ
và các lo i xe t i h ng n ng c a M . Trên các đng c c l n, BCA s d ng h th ng UPS (Unit ạ ả ạ ặ ủ ỹ ộ ơ ỡ ớ ử ụ ệ ố
Pump System) thì m i xy-lanh cũng đc cung c p nhiên li u b i 1 BCA - Vòi phun riêng bi t. Ngoài ỗ ượ ấ ệ ở ệ
ra, lo i BCA này th ng dùng trên các đng c tàu th y nh : 5/11, M-503, M-504, M-517, có th có tên ạ ườ ộ ơ ủ ư ể
g i khác là (PT),...ọ
Do không có đng ng cao áp nên có kh năng t o đc áp su t phun cao nh t trong các lo i h ườ ố ả ạ ượ ấ ấ ạ ệ
th ng phun hi n có, đng th i có kh năng k t thúc nhanh quá trình phun. Gi m đc th tích nhiên ố ệ ồ ờ ả ế ả ượ ể
li u b nén trong quá trình làm vi c c a h th ng nên tránh đc nh h ng c a hi n t ng dao đng ệ ị ệ ủ ệ ố ượ ả ưở ủ ệ ượ ộ
sóng áp su t t i quá trình phun.ấ ớ
B m cao áp ki u phân ph i c a Boschơ ể ố ủ
Tuy nhiên, BCA-Vòi phun k t h p có kích th c l n nên gây khó khăn cho quá trình thi t k n p máy, ế ợ ướ ớ ế ế ắ