Uống thuốc sắc như thế nào để hiệu
quả?
Thuốc sắc là dạng thuốc lỏng dùng để uống được bào chế từ thang
thuốc theo phương pháp sắc, thuốc được hấp thu nhanh hơn so với
dạng bột hoặc viên.
Sau khi uống chừng 15- 30 phút thuốc phát huy tác dụng, thường dùng điều
trị các bệnh cấp tính hoặc bệnh mới nhiễm. Uống thuốc sắc như thế nào để
có hiệu quả cao trong điều trị là vấn đề cần được quan tâm.
Để bảo đảm nồng độ thuốc quy nạp vào tạng phủ, kinh lạc, dịch sắc mỗi lần
của một thang thuốc (thường sắc 3 lần) cần được gộp chung lại, chia đều cho
2-3 lần uống trong ngày để điều hòa nồng độ thuốc, không sắc nước nào,
uống nước ấy.
Thời điểm uống thuốc có thể tùy theo từng loại song nói chung nên uống
vào lúc không no quá, cũng không đói quá. Uống thuốc lúc no thức ăn trong
dạ dày sẽ hấp phụ thuốc, gây cản trở cơ học đối với thuốc, làm giảm sự tiếp
xúc của thuốc với bề mặt niêm mạc tiêu hóa.
Sự có mặt của thức ăn làm chậm sự di chuyển của thuốc từ dạ dày xuống
ruột - nơi các thuốc được hấp thu mạnh nhất, chưa kể việc tạo thành các
phức hợp giữa các chất có trong thức ăn với hoạt chất trong thuốc, do đó làm
ảnh hưởng sự dẫn thuốc vào tạng phủ. Nếu uống thuốc lúc đói quá một số
thành phần trong thuốc như các alcaloid, glycosid, tanin gây kích ứng niêm
mạc dạ dày, có trường hợp gây xa xẩm mặt mày, cồn cào, khó chịu.
Thuốc tả hạ thường gây nôn, thuốc tiêu đạo kích thích tiêu hóa và phần lớn
các thuốc bổ dưỡng, thuốc trị bệnh, nên uống trước khi ăn chừng 1 - 1,5 giờ
hoặc trước khi đi ngủ, thuốc sẽ được hấp thu tốt hơn. Thuốc trị giun sán
uống vào lúc đói. Thuốc dễ gây kích ứng niêm mạc dạ dày nên uống sau bữa
ăn 1 giờ.
Để tăng cường tác dụng các thuốc giải cảm hàn, thuốc giải độc cơ thể, thuốc
chữa bệnh trúng phong, thuốc ôn trung, tán hàn, thuốc hoạt huyết cần uống
lúc còn nóng. Thuốc lý khí, lý huyết, nhuận hạ, bổ dưỡng uống ấm. Thuốc
giải nhiệt, thanh nhiệt, tiêu độc uống lúc nguội.
Trong thời gian dùng thuốc cần kiêng kỵ một số thức ăn mang tính đối lập
với chiều hướng của thuốc. Các thuốc thanh nhiệt, an thần không nên dùng
thức ăn mang tính kích thích, vị cay, nóng như rượu, ớt, hạt tiêu, thịt chó.
Thuốc ôn lý trừ hàn, tân ôn giải biểu không nên ăn các thức tanh lạnh như
cua ốc, thịt trâu, ba ba, rau sống, rau giền. Thuốc thanh nhiệt giải độc trị các
chứng dị ứng tránh ăn đồ biển, nhộng tằm, lòng trắng trứng.
Thuốc giải cảm kiêng ăn các chất có vị chua, mặn vì thuốc có tác dụng phát
tán mà vị chua mặn lại có tác dụng thu liễm. Uống thuốc bổ kiêng các chất
lợi tiểu như cải bẹ. Thuốc kiện tỳ tiêu thực, kích thích tiêu hóa, bổ dạ dày
kiêng ăn dầu mỡ. Trong dân gian thường kiêng đậu xanh và cải bẹ khi dùng
thuốc vì hai thứ này được coi là “dã thuốc” do tác dụng lợi tiểu mạnh làm
thuốc nhanh chóng bị thải trừ.
Ngoài ra, trong thời gian dùng thuốc cũng không nên uống sữa và nước chè
(trừ những phương dùng lục trà làm vị) bởi sữa và nước chè dễ tạo ra các
chất phức hợp với các thành phần trong thuốc gây cản trở cho việc hấp thu,
ảnh hưởng tới tác dụng của thuốc.