Thuốc từ cây dứa
Người ta thường biết đến cây dứa (thơm) là loại cây
trồng để làm thực phẩm và làm thuốc chữa bệnh.
Nhưng trên thực tế, còn hai loại dứa nữa mặc dù không
có giá trị dinh dưỡng nhưng được dùng làm thuốc rất
phổ biến đó là dứa dại và dứa
bà.
Dứa (thơm): là loại cây trồng phổ biến ở Việt Nam, là cây
vừa làm thực phẩm lại có giá trị làm thuốc rất tốt. Trong
quả dứa chứa nhiều thành phần dinh dưỡng có lợi cho sức
khỏe, lại có mùi vị thơm ngon, rất được ưa chuộng. Trong
dịch quả dứa chứa nhiều acid hữu cơ, các chất đường, các
acid amin, các vitamin B1 , B2 , C, PP, đặc biệt trong quả
và thân cây dứa còn có bromelin, là một enzym có tác dụng
thủy phân protein, giúp cho vết thương ở niêm mạc dạ dày
chóng thành sẹo. Ngoài ra nó còn có tác dụng chống viêm
và chống giun đũa.
Dứa thơm
Theo YHCT, quả dứa có vị chua, ngọt, tính bình, có tác
dụng giải nhiệt, sinh tân, chỉ khát. Dùng cho các trường
hợp cơ thể nhiệt, háo khát, trúng thử, các trường hợp tiêu
hóa kém, táo bón, đặc biệt táo bón mạn tính do đại tràng
thực nhiệt, nhu động ruột giảm. Do vậy quả dứa rất thích
hợp cho các trường hợp rối loạn tiêu hóa, ăn không biết
ngon, tinh thần bất an, những trường hợp béo phì, xơ cứng
động mạch, đau viêm khớp, gút, sỏi đường tiết niệu. Ngày
có thể dùng từ 1/4 đến 1 quả dứa chín.
Trường hợp bị say nắng (trúng thử), hoặc sốt cao, sốt vàng
da: dùng nõn dứa (phần non của ngọn cây dứa), khoảng
50g, giã nát, vắt lấy nước cốt cho uống. Có thể dùng nhiều
lần trong ngày.
Chữa sỏi đường tiết niệu, bí tiểu tiện, tiểu buốt, tiểu ra
máu: Dứa một quả, gọt bỏ vỏ, thêm khoảng 0,3 g phèn
chua, nấu trong 3 giờ liền. Lấy ra ăn các miếng dứa và
uống nước nấu. Dùng liền một tuần lễ. Hoặc dùng rễ cây
dứa, rửa sạch, thái nhỏ, sắc uống 30 - 50g/ngày. Uống
nhiều ngày tới khi hết các triệu chứng trên.
Nhuận tràng và tẩy: Lấy 50g quả dứa xanh, gọt vỏ, ép lấy
dịch cho uống. Cần chú ý, cách dùng này, không thích
hợp cho phụ nữ có thai.
Lưu ý: Khi ăn dứa cần phải cắt gọt hết các “mắt dứa”, vì
trong mắt quả dứa có chứa một số nấm (Candida), nếu ăn
phải rất dễ bị ngộ độc: người choáng váng, buồn nôn, đau
bụng, nôn mửa tiêu chảy... Nhân dân thường có kinh
nghiệm chữa ngộ độc dứa bằng cách lấy vỏ quả dứa, khi
gọt, nấu lên, lấy nước cho uống là khỏi. Tuy nhiên cũng
cần theo dõi, nếu quá nặng, phải kịp thời đưa đến cơ sở y tế
để cấp cứu.
Dứa dại: có hình thức bên ngoài gần giống cây dứa nói
trên, song lá mềm, hơi cong và nhỏ hơn, mặt lá phía trên rất
bóng và xanh. Phiến lá dài, hai bên mép lá có các hàng gai
sắc nhọn, thường trồng để làm hàng rào. Kinh nghiệm dân
gian dùng dứa dại chữa bệnh:
Dứa dại
Chữa phù thũng:
rễ dứa dại 10 - 15g, hoặc 15 - 20g đọt non, rửa sạch, cắt
nhỏ, sắc uống, ngày một lần. Uống nhiều ngày liền, đến
khi hết các triệu chứng trên. Trường hợp bị phù kèm theo
táo bón nhiều, có đau bụng, có thể phối hợp rễ dứa dại 8g
(nướng qua), rễ cau non 4g, vỏ cây đại 8g (thái mỏng, sao
vàng), hương nhu 8g (lá), tía tô 8g (lá), hoắc hương 8 g,
hậu phác 12g, rễ phụ cây si 8g. Tất cả thái nhỏ, sắc uống,
ngày hai lần, đến khi hết các triệu chứng trên.
Chữa phù thận tiểu ít, tiểu buốt rắt, nước tiểu vàng đục: rễ
dứa dại 400g, râu ngô 300g, củ sả 100 g, nõn tre 50g, cam
thảo dây 20g, trấu mới của thóc nếp 100g (sao vàng thơm).
Dùng dưới dạng thuốc sắc, đun sôi 30 phút. Uống ngày 2
lần. Trẻ em tuỳ tuổi, giảm lượng. Uống liền 5 ngày. Nghỉ 3
ngày, uống đợt sau.
Chữa sỏi thận, tiểu buốt, tiểu ra máu: đọt dứa dại 120g,
ngải cứu tươi 20g, cỏ bợ 30g, lá phèn đen 10g. Rửa sạch,
giã nát, vắt lấy nước cốt cho uống. Làm nhiều lần, tới khi
hết các triệu chứng trên.
Trị sỏi thận, sạn thận, sỏi bàng quang, hoặc sau khi đã tán
sỏi, cần loại sỏi ra ngoài: quả dứa dại, rửa sạch, ngâm cho
mềm, để ráo nước bổ nhỏ, thái phiến, sao vàng, cùng với