ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH THANH HÓA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG Y TẾ
GIÁO TRÌNH
Bài thuốc cổ phương
Y HỌC CỔ TRUYỀN
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
(Ban hành theo Quyết định số: /QĐ-CĐYT, ngày tháng năm
2024 của Hiệu trưởng trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa)
Thanh Hóa, 2024
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh
thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm
1
LỜI GIỚI THIỆU
Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hoá có bề dày lịch sử đào tạo các thế hệ cán bộ Y
- Dược, xây dựng và phát triển hơn 60 năm. Hiện nay, Nhà trường đã và đang đổi
mới về nội dung, phương pháp và lượng giá học tập của học sinh, sinh viên nhằm
không ngừng nâng cao chất lượng đào tạo.
Để có tài liệu giảng dạy thống nhất cho giảng viên và tài liệu học tập cho học sinh,
sinh viên; Đảng uỷ - Ban Giám hiệu Nhà trường chủ trương biên soạn tập bài
giảng của các chuyên ngành mà Nhà trường đã được cấp phép đào tạo.
Tập bài giảng Bài thuốc cổ phương được các giảng viên Bộ môn Phục hồi
chức năng – Y học cổ truyền biên soạn dùng cho hệ Cao đẳng y sĩ Y học cổ truyền
dựa trên chương trình đào tạo của Trường ban hành năm 2024, Thông tư số
01/2024/TT-BLĐTBXH ngày 19 tháng 02 năm 2024 của Bộ Lao động - Thương
binh và Xã hội.
Môn học giúp cho người học nắm được những kiến thức về các Bài thuốc cổ
phương, trình bày những nguyên tắc, cấu tạo, cách xây dựng một bài thuốc Y học
cổ truyền. Phân loại các bài thuốc Y học cổ truyền cùng 30 bài thuốc cổ phương
cơ bản và các bài thuốc nam thường dùng trong cộng đồng.
Tuy nhiên trong qua trình biên soạn tập bài giảng không thể tránh khỏi những
thiếu sót. Tập thể biên soạn xin ghi nhận các ý kiến đóng góp xây dựng của các
nhà quản lý, đồng nghiệp, độc giả và học sinh, những người sử dụng cuốn sách
này để nghiên cứu bổ sung cho tập bài giảng ngày càng hoàn thiện hơn.
Thanh Hóa, ngày 31 tháng 5 năm 2024
Tham gia biên soạn
Chủ biên
1. TS. Bs Mai Văn Bảy
2. Ths. Bs Tô Ánh Nguyệt
Những người biên soạn
1. ThS. Doãn Hồng Hà Vân
2. BS. Lê An Giang
2
MỤC LỤC
ĐỀ MỤC TRANG
Lời giới thiệu ........................................................................................................ 1
Mục lục ................................................................................................................. 2
Chương trình mô đun ......................................................................................... 3
Bài 1: Đại cương về các phương thuốc .............................................................. 4
Bài 2: Phương thuốc giải biểu .......................................................................... 16
Bài 3: Phương thuốc thanh nhiệt ..................................................................... 28
Bài 4: Phương thuốc hòa giải ........................................................................... 46
Bài 5: Phương thuốc trừ hàn ............................................................................ 54
Bài 6: Phương thuốc trừ phong ....................................................................... 60
Bài 7: Phương thuốc lợi niệu hóa thấp ............................................................ 67
Bài 8: Phương thuốc trừ phong thấp .............................................................. 78
Bài 9: Phương thuốc cố sáp .............................................................................. 85
Bài 10: Phương thuốc an thần .......................................................................... 93
Bài 11: Phương thuốc trừ đàm, tiêu đạo ....................................................... 100
Bài 12: Phương thuốc tả hạ ............................................................................ 114
Bài 13: Phương thuốc lý khí ........................................................................... 124
Bài 14: Phương thuốc lý huyết ....................................................................... 132
Bài 15: Phương thuốc bổ ................................................................................ 141
Tài liệu tham khảo ........................................................................................... 159
3
CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN
Tên mô đun : BÀI THUỐC CỔ PHƯƠNG
Mã mô đun: MĐ 33
Thời gian thực hiện mô đun: 30 giờ (Lý thuyết: 28 giờ; Thực hành: 0 giờ :
Kiểm tra: 02 giờ )
I. VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT, Ý NGHĨA VÀ VAI TRÒ CỦA MÔ ĐUN
- Vị trí: Mô đun được bố trí sau khi sinh viên đã học xong môn Lý luận cơ bản Y
học cổ truyền, Đông dược.
- Tính chất: Mô đun Bài thuốc cổ phương là mô đun mang tính lý thuyết, thực
hành, gắn liền với hoạt động nghề nghiệp, là mô đun chuyên ngành bắt buộc của
học sinh Cao đẳng Y học cổ truyền chính quy.
II. MỤC TIÊU MÔ ĐUN
*Về kiến thức:
+ Trình bày những nguyên tắc, cấu tạo, cách xây dựng một bài thuốc Y học cổ
truyền. Phân loại các bài thuốc Y học cổ truyền và 30 bài thuốc cổ phương cơ bản
và các bài thuốc nam thường dùng trong cộng đồng.
* Về kỹ năng:
+ Kê đơn điều trị một số bệnh, chứng bệnh thường gặp bằng bài thuốc cổ phương.
Phân loại các bài thuốc Y học cổ truyền và 30 bài thuốc cổ phương cơ bản và các
bài thuốc nam thường dùng trong cộng đồng.
+ Phân tích được các bài thuốc cổ phương và vận dụng các bài thuốc cổ phương
đã học vào lâm sàng.
* Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:
+ Hình thành và rèn luyện tác phong nghiêm túc, thận trọng, chính xác, khoa học
trong thực tập.
+ Có thái độ đúng trong việc điều trị một số bệnh, chứng thông thường bằng
phương pháp Y học cổ truyền.
III. NỘI DUNG MÔ ĐUN