
ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH THANH HÓA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG Y TẾ
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC: Mạch chẩn
NGÀNH/NGHỀ: Y SĨ Y HỌC CỔ TRUYỀN
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
(Ban hành kèm theo Quyết định số: 811/QĐ-CĐYT ngày 09 tháng 9 năm 2024
của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa)
Thanh Hóa, 2024

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh
thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.

1
LỜI GIỚI THIỆU
Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hoá có bề dày lịch sử đào tạo các thế hệ cán bộ Y -
Dược, xây dựng và phát triển hơn 60 năm. Hiện nay, Nhà trường đã và đang đổi mới
về nội dung, phương pháp và lượng giá học tập của học sinh, sinh viên nhằm không
ngừng nâng cao chất lượng đào tạo.
Để có tài liệu giảng dạy thống nhất cho giảng viên và tài liệu học tập cho học sinh,
sinh viên; Đảng uỷ - Ban Giám hiệu Nhà trường chủ trương biên soạn tập bài giảng của
các chuyên ngành mà Nhà trường đã được cấp phép đào tạo.
Tập bài giảng Mạch chẩn được các giảng viên Bộ môn Phục hồi chức năng – Y
học cổ truyền biên soạn dùng cho hệ Cao đẳng y sĩ Y học cổ truyền dựa trên chương
trình đào tạo của Trường ban hành năm 2024, Thông tư số 01/2024/TT-BLĐTBXH
ngày 19 tháng 02 năm 2024 của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.
Môn học giúp cho người học nắm được những kiến thức cơ bản về phương pháp khám
bệnh theo y học cổ truyền đặc biệt là phương pháp bắt mạch để chẩn đoán bệnh tật, nêu
được các tình trạng sinh lý và tình trạng bệnh lý của các loại mạch cơ bản trong chẩn
đoán bệnh tật theo Y học cổ truyền.
Tuy nhiên trong qua trình biên soạn tập bài giảng không thể tránh khỏi những thiếu sót.
Tập thể biên soạn xin ghi nhận các ý kiến đóng góp xây dựng của các nhà quản lý, đồng
nghiệp, độc giả và học sinh, những người sử dụng cuốn sách này để nghiên cứu bổ sung
cho tập bài giảng ngày càng hoàn thiện hơn.
Thanh Hóa, ngày 31 tháng 5 năm 2024
Tham gia biên soạn
Chủ biên
1. TS. Bs Mai Văn Bảy
2. Ths. Bs Tô Ánh Nguyệt
Những người biên soạn
1. ThS. Doãn Hồng Hà Vân
2. BS. Lê An Giang

2
MỤC LỤC
ĐỀ MỤC TRANG
Lời giới thiệu ................................................................................................................. 1
Mục lục .......................................................................................................................... 2
Chương trình môn học ................................................................................................. 3
Chương 1: Đại cương về mạch chẩn ......................................................................... 4
Chương 2: Ý nghĩa về hình thể và trạng thái của từng loại mạch và thời gian
xem mạch..................................................................................................................... 12
Chương 3: Mạch bệnh nghi kỵ ................................................................................. 22
Chương 4: Mạch bệnh sản phụ khoa ....................................................................... 26
Chương 5: Mạch và các chứng bệnh ở trẻ em ......................................................... 31
Chương 6: Bảy mạch bất thường ............................................................................. 40
Hướng dẫn sử dụng giáo trình .................................................................................. 47
Tài liệu tham khảo ...................................................................................................... 48

3
CHƯƠNG TRÌNH MÔN HỌC
Tên môn học: MẠCH CHẨN
Mã môn học: MH
Thời gian thực hiện môn học: 15 giờ (Lý thuyết: 14 giờ; Kiểm tra: 1 giờ)
I. VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT CỦA MÔN HỌC:
- Vị trí: Môn học được bố trí sau khi học sinh đã học xong môn Lý luận cơ bản Y học
cổ truyền và môn Đông dược.
- Tính chất: môn học chuyên ngành tự chọn của học sinh Cao đẳng Y học cổ truyền
chính quy.
II. MỤC TIÊU MÔN HỌC:
* Về kiến thức:
- Trình bày được những kiến thức cơ bản về phương pháp khám bệnh theo y học cổ
truyền đặc biệt là phương pháp bắt mạch để chẩn đoán bệnh tật.
- Nêu được các tình trạng sinh lý và tình trạng bệnh lý của các loại mach cơ bản trong
chẩn đoán bệnh tật theo Y học cổ truyền
* Kỹ năng:
- Có khả năng phân biệt được các chức năng sinh lý và tình trạng bệnh lý của các loại
mạch trong khi kh ám bệnh bằng Y học cổ truyền.
- Biết cách ứng dụng trong chẩn đoán và điều trị bệnh bằng Y học cổ truyền
* Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:
- Hình thành và rèn luyện tác phong nghiêm túc, thận trọng, chính xác, khoa học trong
thực tập.
- Có thái độ đúng trong việc điều trị một số bệnh, chứng thông thường bằng phương
pháp Y học cổ truyền.
III. NỘI DUNG MÔN HỌC:

