Vai Trò Của Oxy Trong
Ao Nuôi Tôm
Oxy (O2) có vai trò rất quan trọng trong việc duy trì sự sống của tôm, cá và
sinh vật hiếu khí trong môi trường nước. Trong cơ thể tôm, cá thì oxy có các
vai trò quan trọng như:
Cá Hồng nuôi trên lồng
Hệ thống cung cấp oxy chuyên dụng
(i) là nguyên liệu cho quá trình oxy hóa tạo năng lượng để cung cấp cho hoạt
động của các cơ quan trong cơ thể;
(ii) tham gia vào các phản ứng biến dưỡng và nhiều phản ứng sinh hóa khác;
(iii) là thành phần của các nhóm phân tử cấu trúc chính trong các cơ tôm, cá
như các chất đạm (protein), chất bột đường (carbohydrate), mỡ (lipid)…
(iv) có trong các hợp chất vô cơ quan trọng cấu tạo nên răng và xương.
Tôm, cá khi hô hấp lấy oxy vào cơ thể qua mang và hàm lượng oxy hòa tan
trong nước có ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình hô hấp của chúng. Cấu tạo
mang của các loài có khác nhau, ví dụ mang cá bao gồm cung mang, tia mang
và phiến mang; số đôi cung mang cá có thể thay đổi tùy loài, thường dao
động trong khoảng từ 4-7 đôi; ví dụ mang cá tra bao gồm 4 đôi cung mang,
mỗi cung mang gồm 2 hàng tia mang (Hình 1). Mang tôm (hay giáp xác nói
chung) thì phát triển từ gốc chân ngực, có lớp chitin mỏng bao suốt bề mặt
mang, gốc mỗi mang có trục trung tâm chứa mạch máu đi vào và đi ra.
Hình thức hô hấp: đa số các loài tôm, cá hô hấp hoàn toàn trong nước và oxy
được cung cấp từ môi trường nước. Tuy nhiên, có một số loài cá có cơ quan
hô hấp khí trời hoặc một số giáp xác có khả năng hô hấp trên cạn do ở mang
có buồng chứa khí. Cơ quan hô hấp khí trời là cơ quan có khả năng lấy oxy từ
không khí. Hô hấp khí trời cũng được chia thành 2 hình thức là hô hấp khí
trời bắt buộc và hô hấp khí trời không bắt buộc. Những cá hô hấp khí trời bắt
buộc thì cần phải thực hiện quá trình hô hấp khí trời thì mới đủ oxy cung cấp
cho cơ thể hoạt động, mặc dù trong môi trường có đầy đủ oxy, nếu không
thực hiện được chức năng hô hấp khí trời thì cá sẽ chết vì oxy cung cấp không
đủ cho cơ thể hoạt động (những loài này mang thường phát triển không tốt, bị
thoái hóa một vài đôi; ví dụ cá lóc và cá rô là đại diện của những loài cá có cơ
quan hô hấp khí trời bắt buộc). Hô hấp khí trời không bắt buộc thì nếu trong
môi trường có oxy đầy đủ thì cá không cần thực hiện chức năng hô hấp khí
trời, những loài này mang rất phát triển giống như những loài hô hấp hoàn
toàn trong nước; cá tra (Pangasianodon hypophthalmus) là loài tiêu biểu có cơ
quan hô hấp khí trời không bắt buộc, mang của cá tra rất phát triển, tia mang
dài, dày và nhiều
Sự kết hợp của oxy và hemoglobin ở mang cá xảy ra theo phản ứng thuận
nghịch, không có sự tham gia của chất xúc tác mà chỉ do sự chênh lệch về
hàm lượng oxy hay áp suất riêng phần của oxy trong môi trường nước so với
máu. Vì vậy, khi việc cung cấp oxy bị ngừng hoặc nhu cầu tiêu thụ oxy của
cơ thể gia tăng; hàm lượng oxy cung cấp hoặc nồng độ hòa tan oxy giảm thấp
hơn nhu cầu cần thiết của cơ thể thì được gọi là hiện tượng thiếu hụt oxy hay
là hiện tượng oxy hòa tan thấp làm cho cá chết.