X quang tim
(Kỳ 1)
X quang tim là phương pháp thăm dò không chảy máu hữu ích, góp phần
chẩn đoán các thay đổi về hình thái, sự hoạt động của các phần của tim, màng tim,
van tim, mạch máu lớn.
1. Nguyên lý:
Dùng tia X để đánh giá hình ảnh của các tổ chức trong cơ thể thông qua sự
hấp thụ nhiều hay ít tia X của từng cơ quan, tổ chức khác nhau mà tia X đi qua, để
tạo ra những hình ảnh với những vùng sáng đậm nhạt khác nhau trên phim.
2. Các kỹ thuật X quang.
- Chiếu X quang tim.
- Chụp X quang tim ở nhiều hướng: thẳng, nghiêng và chếch.
- Chiếu và chụp tim với chất cản quang qua thực quản.
- Chụp tim động.
- Chụp tim bằng phương pháp cắt lớp.
- Chụp buồng tim và chụp buồng tim chọn lọc.
- Thông tim cùng với chụp X quang tim.
- Chụp tim bằng phương pháp quay phim.
- Chụp, chiếu tim với bóng điện tử tăng sáng.
3. Chiếu X quang.
Là phương pháp cần thiết kiểm tra sự hoạt động của tim, màng ngoài tim,
các mạch máu, vôi hoá van tim.
- Chiếu X quang tim là phương pháp tốt nhất để chẩn đoán phân biệt tràn
dịch màng ngoài tim và viêm cơ tim (do suy tim): tim hình 2 bóng, lá thành màng
ngoài tim giảm vận động.
- Tim đập mạnh trong hở van động mạch chủ.
- Thấy được các chỗ giãn phồng động mạch, phình cơ tim, giãn nhĩ trái,
giãn động mạch phổi.
- Chiếu X quang cùng với uống thuốc cản quang để xem nhĩ trái to chèn
thực quản.
- Với việc tăng giảm màn huỳnh quang có thể thấy được điểm, nốt vôi hoá
tại các lá van, ở gốc động mạch chủ, ở màng phổi, màng tim và nhu mô phổi.
4. Chụp X quang chuẩn.
Chụp X quang chuẩn bao gồm chụp thẳng, nghiêng phải, nghiêng trái và có
uống thuốc cản quang.
Chụp X quang để thấy được những hình ảnh biến đổi bất thường tại tim,
đánh giá sự tiến triển của điều trị (so sánh lần chụp sau với lần chụp trước); là tài
liệu để nghiên cứu sau này và để nhiều người cùng hội chẩn được trên phim X
quang.
4.1. Các cung tim bình thường ở phim thẳng:
- Bờ phải tim: gồm 2 cung:
. Cung trên bên phải: tương ứng với tĩnh mạch chủ trên (1).
. Cung dưới bên phải: tương ứng với nhĩ phải (2).
- Bờ trái tim gồm 3 cung:
. Cung trên bên trái: tương ứng với quai động mạch chủ (3).
. Cung giữa bên trái: tương ứng với thân động mạch phổi (4).
. Cung dưới bên trái: tương ứng với thất trái (5).
- Chỉ số tim/lồng ngực: đo ở vị trí to nhất của tim/lồng ngực cùng vị trí.
Bình thường chỉ số tim/lồng ngực < 50%.
Hình 8. Hình X quang tim-phổi thẳng
Hình 8. Hình X quang tim-phổi thẳng
4.4. Chụp tim ở tư thế nghiêng trái:
Trong 2 hướng nghiêng, nghiêng phải và nghiêng trái, thì hướng nghiêng
trái được dùng nhiều hơn, vì hướng này quan sát được nhĩ trái ở tình trạng bệnh lý
dễ dàng hơn.