THIÊN 64: ÂM DƯƠNG NHỊ THẬP NGŨ NHÂN
Hoàng Đế hỏi: "Ta nghe nói vóc dáng con người gồm 2 loại Âm và Dương
phân biệt như thế nào ?”[1].
Bá Cao đáp : “Trong khoảng Trời Đất, trong khoảng 4 phương và trên dưới,
không có cái gì tách rời được sự phân loại của ngũ hành, con người cũng ứng
theo ngũ hành[2]. Trong ngũ hành lại chia mỗi hình làm 5 loại hình khác nhau,
cho nên 5 lần 5 là 25 loại hình chuẩn trong số này chưa kể đến 2 loại hình Âm
và Dương như thiên ‘Thông Thiên’ đã nói, hình thái của những người thuộc
Âm Dương gồm có 5 loại, cũng khác với người thường[3]. Tất cả những điều
đó, ta đều đã biết cả, Ta chỉ mong được nghe giải thích về vấn đề hình dáng
của 25 người này, khí huyết sinh ra làm sao ? Đặc trưng biểu hiện bên ngoài
của mỗi người như thế nào ? Làm sao có thể đi từ hình dáng bên ngoài để suy
ra biết được sự biến hóa của tạng phủ bên trong ? Tất cả phải hiểu như thế nào
?”[4].
Kỳ Bá đáp : "Thật là những câu hỏi rất đầy đủ, đây là những hiểu biết mà các
bậc tiên sư phải giữ gìn kín đáo, dù là Bá Cao, cũng không thể rõ được nội
dung”[5].
Hoàng Đế rời khỏi chỗ ngồi, lui lại vài bước, nói 1 cách cung kính: “Ta nghe
rằng, ta biết được 1 người có tài năng mà không dạy cho họ những điều hay
của tiên sư, đó là 1 tổn thất to tát, nhưng giả thiết nếu ai đó biết được những
điều hay ấy mà lại phổ biến 1 cách bừa bãi, người có Thiên tính tốt rất ghét
những việc phổ biến bừa bãi ấy, Ta chỉ mong được biết những điều hay của
tiên sư để làm sáng tỏ nó rồi cất vào hộp Kim quỹ, không dám phổ biến rộng
rãi bừa bãi”[6].
Kỳ Bá đáp : "Trước hết, chúng ta nên mô tả lại 5 loại hình dáng thuộc Kim
Mộc Thủy Hỏa Thổ, tiếp đến là phân biệt được ngũ sắc, tìm ra những nét khác
nhau trong 5 loại hình dáng ấy, như vậy, ta sẽ có đầy đủ 25 loại hình dáng của
họ”[7].
Hoàng Đế hỏi: "Ta mong được nghe thầy nói đầy đủ hơn nữa”[8].
Kỳ Bá đáp : "Thật là thận trọng ! Thật là thận trọng ! Thần xin trình bày như
sau:”[9].
Người có hình dáng của Mộc, so được với âm Thượng giốc, giống với dáng
người thương đế (đông phương); Những người này có làn da màu xanh, đầu
nhỏ, khuôn mặt dài, hai vai to rộng, lưng thẳng, thân người nhỏ, tay chân
nhanh nhẹn; Họ có là người có tài năng, làm việc lao tâm, sức lực kém, nhiều
ưu tư, chịu khó đối với việc làm; Họ là người chịu đựng được thời lệnh của
mùa xuân và mùa hạ, không chịu được thời lệnh của mùa thu và mùa đông, vì
vào mùa này, khi họ bị cảm bởi tà khí thì sẽ bị bệnh; Những người mẫu theo
âm Thượng giốc này thuộc về Túc Quyết âm Can kinh, phần lớn dáng dấp của
họ là ung dung tự tại[10].
Người thuộc Mộc hình còn chia ra làm 4 loại, người thuộc âm Đại giốc (phần
trên của phía tả), so được với dạng người thuộc túc Thiếu dương Đởm kinh ở
phía tả, giống với dạng người bên trên của túc Thiếu dương, thái độ làm người
của họ là khiêm nhượng, hòa nhã, không tranh hơn thua[11].
Người thuộc âm Tả giốc (phần dưới của bên hữu), so được với dạng người của
túc Thiếu dương Đởm kinh ở phía hữu, giống với dạng người bên dưới của túc
Thiếu dương, thái độ làm người của họ là hay thuận tùng theo người khác[12].
Người thuộc âm Đệ giốc (phần trên của bên hữu), so được với dạng của người
của túc Thiếu dương Đởm kinh ở phía hữu, giống với dạng người bên trên của
túc Thiếu dương, thái độ làm người của họ là cầu tiến, tiến về phía trước[13].
Người thuộc âm Phán giốc (phần dưới của bên tả), so được với dạng người của
túc Thiếu dương Đởm kinh ở phía tả, giống với dạng người bên dưới của túc
Thiếu dương, thái độ làm người của họ là ngay thẳng (phương chính)[14].
Người có hình dáng của Hỏa, so được với âm thượng chủy, giống với dáng
người xích đế (nam phương); Những người này có làn da màu đỏ, thớ thịt ở cột
sống lưng nẩy nở rộng, gương mặt gầy nhọn, đầu nhỏ, các vùng vai, lưng,
xương mông, bụng nẩy nở đều, tay chân nhỏ, bước đi vững vàng, xử sự với
mọi vật, mọi việc rất sáng suốt, khi bước đi hai vai lắc lư nhịp nhàng, bắp thịt ở
lưng tròn đầy; Hành vi của những người này đầy khí phách, xem nhẹ tiền tài,
kém tự tin, nhiều ưu tư, gặp việc giải quyết sáng suốt, thích sắc đẹp; Tâm
nhanh, không sống lâu, thường bị chết 1 cách tức tửi; Họ là người chịu đựng
được thời lệnh của mùa xuân và mùa hạ, không chịu đựng được thời lệnh của
mùa thu và mùa đông, vì vào mùa này, khi bị cảm bởi tà khí thì sẽ bị bệnh;
Những người mẫu theo âm thượng chủy này thuộc về thủ Thiếu âm Tâm kinh,
phần lớn dáng dấp của họ là trung thực[15].
Người thuộc Hỏa hình còn chia làm 4 loại, người thuộc âm chất chủy (phần
trên của phía tả), so được với dạng người thuộc thủ Thái dương Tiểu trường
kinh ở phía tả, giống với dạng người bên trên của thủ Thái dương, thái độ làm
người của họ là nông cạn[16].
Người thuộc âm thiếu chủy (phần dưới của bên hữu), so được với dạng người
của thủ Thái dương Tiểu trường kinh ở phía hữu, giống với dạng người bên
dưới của thủ Thái dương, thái độ làm người của họ là lạc quan và thường vui
vẻ[17].
Người thuộc âm hữu chủy (phần trên của bên hữu), so được với dạng người
của thủ Thái dương Tiểu trường kinh ở phía hữu, giống với dạng người bên
trên của thủ Thái dương, thái độ làm người của họ là không chịu nhường bước,
đứng sau ai [18].
Người thuộc âm chất phán (phần dưới của bên tả), so được với dạng người của
thủ Thái dương Tiểu trường kinh ở phía tả, giống với dạng người bên dưới của
thủ Thái dương, thái độ làm người của họ là quẳng hết mọi ưu phiền, thung
dung tự đắc[19].
Người có hình dáng của Thổ, so được với âm thượng cung, giống với dáng
người hoàng đế thời thượng cổ (trung ương); Những người này có làn da màu
vàng, mặt tròn, đầu to, vai và lưng nẩy nở khỏe đẹp, bụng to, đùi và cẳng chân
đều đẹp, tay chân thon nhỏ, bắp thịt đầy đặn, thân hình từ trên xuống dưới đều
cân đối, bước đi vững vàng, bước chân không cao; Nội tâm của họ ổn định,
thường hay làm lợi cho người khác, không thích có quyền thế, chỉ thích và
khéo làm việc giúp đỡ người khác; Họ là người chịu đựng được thời lệnh của
mùa thu và mùa đông, không chịu đựng được mùa xuân và mùa hạ, vì vào mùa
xuân và hạ, khi bị cảm bởi tà khí thì sẽ bị bệnh; Những người mẫu theo âm
thượng cung này Thuộc về túc thái âm Tỳ kinh, thái độ làm người của họ là
đôn hậu, thành khẩn[20].
Người thuộc Thổ hình còn chia làm 4 loại, người thuộc âm Thái cung (phần
trên của phía tả), so được với dạng người thuộc túc Dương minh Vị kinh ở phía
tả, giống với dạng người bên trên của túc Dương minh, thái độ làm người của
họ là thích hòa thuận[21].
Người thuộc âm gia cung (phần dưới của phía tả), so được với dạng người của
túc Dương minh Vị kinh ở phía tả, giống với dạng người ở bên dưới túc Dương
minh, thái độ làm người của họ là đoan trang, cẩn trọng[22].
Người thuộc âm thiếu cung (phần trên của bên hữu), so được với dạng người
của túc Dương Minh Vị kinh ở phía hữu, giống với dạng người bên trên của
túc Dương minh, thái độ làm người của họ là uyển chuyển để được vẹn
toàn[23].
Người thuộc âm tả cung (phần dưới của bên hữu), so được với dạng người của
túc Dương minh Vị kinh ở phía bên hữu, giống với dạng người bên dưới của
túc Dương minh, thái độ làm người của họ là siêng năng, cần cù, chuyên tâm
làm việc không ngại gian lao[24].
Người có hình dáng của Kim, so được với âm thượng thương, giống với dáng
người thuộc bạch đế; Những người này có làn da màu trắng, khuôn mặt vuông,
đầu nhỏ, vai và lưng nhỏ, bụng nhỏ, tay chân thon nhỏ, xương gót chân như
muốn gồ ra ngoài, các đốt xương toàn thân nhẹ; Họ thường gìn giữ thân hình
sạch sẽ; Tâm cấp, có thể tĩnh đó có thể động, động lên 1 cách dữ dội, họ giỏi
về cung cách làm quan (hành chính); Họ chịu đựng được mùa thu và mùa
đông, không chịu đựng được mùa xuân và hạ, nếu bị cảm bởi tà khí thì bệnh
sinh ra; Những người mẫu theo âm thượng thương này thuộc về thủ Thái âm
Phế kinh, thái độ làm người của họ là cứng rắn, không chịu khuất phục[25].
Người thuộc Kim hình còn chia làm 4 loại, người thuộc âm Đại thương, (phần
trên của phía tả), so được với dạng người thuộc thủ Dương minh Đại trường