B o d ng công nghiêp: “ Giám sát nhi t đ và đ rung”ả ưỡ ệ ộ ộ
L i m đ uờ ở ầ
B o d ng đã xu t hi n k t khi con ng i bi t s d ng các lo iả ưỡ ấ ệ ể ừ ườ ế ử ụ ạ
d ng c , đ c bi t là t khi bánh xe đ c phát minh. Nh ng ch h n m iụ ụ ặ ệ ừ ượ ư ỉ ơ ườ
lăm năm qua b o d ng m i đ c coi tr ng đúng m c khi có s gia tăngả ưỡ ớ ượ ọ ứ ự
kh ng l v s l ng và ch ng lo i c a các tài s n c đ nh nh máy móc,ổ ồ ề ố ượ ủ ạ ủ ả ố ị ư
hi t b , nhà x ng trong s n xu t công nghi p.ế ị ưở ả ấ ệ
b t kỳ n i nào trên th gi i ng i ta đã tính trung bình r ng kho ngỞ ấ ơ ế ớ ườ ằ ả
t 4 đ n 40 l n chi phí mua s m s n ph m và thi t b đ dùng đ duy trìừ ế ầ ắ ả ẩ ế ị ể ể
chúng v n hành đ t yêu c u b ng các ho t đ ng b o d ng phòng ng a vàậ ạ ầ ằ ạ ộ ả ưỡ ừ
ph c h i trong su t tu i đ i c a chúng. Theo t p chí Controlụ ồ ố ổ ờ ủ ạ
Magazine( October,1996) các nhà s n xu t trên toàn th gi i chi 69 t USDả ấ ế ớ ỉ
cho b o trì m i năm và con s này s không ng ng gia tăng .ả ỗ ố ẽ ừ
Giám sát đ rung và nhi t đ trong công nghi p là m t ph ng pháp đoộ ệ ộ ệ ộ ươ
l ng đ c dùng đ xác đ nh, tiên đoán, và ngăn ng a h h ng đ i v iườ ượ ể ị ừ ư ỏ ố ớ
máy móc có thi t b xoay. Th c hi n giám sát đ rung và nhi t đ c a máyế ị ự ệ ộ ệ ộ ủ
móc s c i thi n đ c đ tin c y c a máy móc và d n đ n hi u qu máyẽ ả ệ ượ ộ ậ ủ ẫ ế ệ ả
móc cao h n và gi m thi u h h ng v đi n hay c khí. Ch ng trình giámơ ả ể ư ỏ ề ệ ơ ươ
sát đ rung và nhi t đ đ c dùng kh p n i trên th gi i trong lĩnh v cộ ệ ộ ượ ắ ơ ế ớ ự
công nghi p đ phát hi n l i trong máy, lên k ho ch s a ch a máy móc, vàệ ể ệ ỗ ế ạ ử ữ
gi cho máy móc ch y đúng ch c năng, không h h ng trong th i gian lâuữ ạ ứ ư ỏ ờ
nh t.ấ
N m đ c t m quan tr ng c a v n đ nên chúng em đã ti n hànhắ ượ ầ ọ ủ ấ ề ế
nghiên c u “ ứGiám sát đ rung và nhi t độ ệ ộ” thông qua nh ng ki n th cữ ế ứ
đã h c c a môn b o d ng công nghiêp và s h ng d n c a th y. Do th iọ ủ ả ưỡ ự ướ ẫ ủ ầ ờ
gian nghiên c u và làm đ án không dài và do ki n th c c a em còn h n h pứ ồ ế ứ ủ ạ ẹ
nên không th tránh kh i nh ng thi u xót chúng em r t mong th y thôngể ỏ ữ ế ấ ầ
c m . Chúng em r t mong nh n đ c nh ng ý ki n đóng góp c a th y vàả ấ ậ ượ ữ ế ủ ầ
các b n. Chúng em xin chân thành c m n.ạ ả ơ
1
B o d ng công nghiêp: “ Giám sát nhi t đ và đ rung”ả ưỡ ệ ộ ộ
2
B o d ng công nghiêp: “ Giám sát nhi t đ và đ rung”ả ưỡ ệ ộ ộ
Ch ng I: Giám sát nhi tươ ệ
đ .ộ
I. CÁC H TH NG ĐO NHI T Đ TRONG CÔNGỆ Ố Ệ Ộ
NGHI PỆ.
Nhi t đ là tính ch t v t lý c a v t ch t hay nói cách khác là thang đoệ ộ ấ ậ ủ ậ ấ
nhi t đ nóng và l nh. Nhi t đ hi n di n kh p n i và trong nhi u lĩnhệ ộ ạ ệ ộ ệ ệ ắ ơ ề
v c, trong công nghi p cũng nh trong sinh ho t. Nhi t đ tr nên là m iự ệ ư ạ ệ ộ ở ố
quan tâm hàng đ u cho các nhà thi t k máy và nhi t đ cũng tr thành m cầ ế ế ệ ộ ở ụ
tiêu c a ngành đi u khi n t đ ng.ủ ề ể ự ộ
Giám sát nhi t đ là m t k thu t không th thi u c a giám sát tìnhệ ộ ộ ỹ ậ ể ế ủ
tr ng. đ i v i m i chi ti t , nhi t đ thay đ i có th là bi u hi n c a nh ngạ ố ớ ỗ ế ệ ộ ổ ể ể ệ ủ ữ
h h ng ban đ u. N u không đ c giám sát và hi u ch nh k p th i thì đôiư ỏ ầ ế ượ ệ ỉ ị ờ
khi ch c n m t h h ng nh ban đ u. N u không đ c giám sát phát hi nỉ ầ ộ ư ỏ ỏ ầ ế ượ ệ
và hi u ch nh k p th i thì đôi khi ch c n m t h h ng nh c a nh ng chiệ ỉ ị ờ ỉ ầ ộ ư ỏ ỏ ủ ữ
ti t này cũng có th làm m t thi t b ho c c h th ng nhà máy ng ng ho tế ể ộ ế ị ặ ả ệ ố ừ ạ
đ ng.ộ
Trong nhi u lĩnh v c c a n n kinh t , v n đ giám sát nhi t đ (đo,ề ự ủ ề ế ấ ề ệ ộ
ki m soát) là quá trình không th thi u đ c nh t là trong công nghi p.ể ể ế ượ ấ ệ
Giám sát nhi t đ trong công nghi p luôn g n li n v i quy trình công nghệ ộ ệ ắ ề ớ ệ
s n xu t, vi c giám sát nhi t đ t t quy t đ nh r t nhi u đ n ch t l ngả ấ ệ ệ ộ ố ế ị ấ ề ế ấ ượ
s n ph m trong cách nghành công nghi p, th c ph m, xi măng,…ả ẩ ệ ự ẩ
Đo là ph m trù khoa h c. Nó là quá trình xác đ nh giá tr c a m t đ iạ ọ ị ị ủ ộ ạ
l ng b ng cách so sánh giá tr đó v i giá tr chu n đ c g i là đ n v đo,ượ ằ ị ớ ị ẩ ượ ọ ơ ị
đ xác đ nh ch s đo theo công th c:ể ị ỉ ố ứ
3
B o d ng công nghiêp: “ Giám sát nhi t đ và đ rung”ả ưỡ ệ ộ ộ
n= Trong đó : Q -là giá tr c n đo ị ầ
q -là giá tr đ n v đo ị ơ ị
n- là ch s đo ỉ ố
Do v y ch s đo n không ch ph thu c vào giá tr c n đo Q mà cònậ ỉ ố ỉ ụ ộ ị ầ
ph thu c vào giá tr đ n v đo q . Trên th gi i đ n v đo chu n đ c sụ ộ ị ơ ị ế ớ ơ ị ẩ ượ ử
d ng r ng rãi nh t hi n nay là h SI.ụ ộ ấ ệ ệ
Do b n ch t c a quá trình đo là xác đ nh b n ch t giá tr c a m t đ iả ấ ủ ị ả ấ ị ủ ộ ạ
l ng.Tuy nhiên, b t c k t qu đo nào cũng ch là t ng đ i. Đ chính xácượ ấ ứ ế ả ỉ ươ ố ộ
c a phép đo đ c đánh giá thông qua giá tr đ c g i là sai s đo. Nó là giáủ ượ ị ượ ọ ố
tr th hi n s sai l ch gi a giá tr đo đ c và giá tr chu n c a đ i l ngị ể ệ ự ệ ữ ị ượ ị ẩ ủ ạ ượ
c n đo.Sai s đo th ng có d i hai d ng là :sai s t ng đ i và sai sầ ố ườ ướ ạ ố ươ ố ố
tuy t đ i. Sai s tuy t đ i ∆n là hi u s gi a giá tr th c N và giá tr đoệ ố ố ệ ố ệ ố ữ ị ự ị
đ c n c a đ i l ng c n đo đ c xác đ nh theo công th c: ượ ủ ạ ượ ầ ượ ị ứ
∆n = N- n (1.2)
Sai s t ng đ i là t s gi a giá tr sai s tuy t đ i ∆n so v i giá trố ươ ố ỷ ố ữ ị ố ệ ố ớ ị
th c N bi u di n d i d ng : ự ể ễ ướ ạ
(1.3)
Giá tr sai s t ng đ i th ng đ c bi u di n d i d ng t s ph nị ố ươ ố ườ ượ ể ễ ướ ạ ỉ ố ầ
trăm:
δ%=δn.100% (1.4)
I. Các ph ng pháp giám sát nhi t đ .ươ ệ ộ
4
B o d ng công nghiêp: “ Giám sát nhi t đ và đ rung”ả ưỡ ệ ộ ộ
Ngày nay có r t nhi u ph ng pháp giám sát nhi t đ khác nhau tùyấ ề ươ ệ ộ
thu c vào tình tr ng c a thi t b c n giám sát nh : đang đ ng yên, đangộ ạ ủ ế ị ầ ư ứ
chuy n đ ng, khó ti p xúc hay không th ti p xúc,.. mà t đó s d ngể ộ ế ể ế ừ ử ụ
nh ng ph ng pháp giám sát nhi t đ thích h p. Sau đây là m t vài ph ngữ ươ ệ ộ ợ ộ ươ
pháp c b n trong b o d ng, b o trì và trong s n xu t.ơ ả ả ưỡ ả ả ấ
1. Ph ng pháp giám sát tr c ti p.ươ ự ế
Ph ng pháp giám sát tr c ti p ch y u là các giác quan nh : th giác,ươ ự ế ủ ế ư ị
xúc giác và kh u giác, đ ki m tra s b nên th ng kém chính xác. Tuyứ ể ể ơ ộ ườ
nhiên trong m t vài tr ng h p ph ng pháp này là duy nhât. Ví d ng iộ ườ ợ ươ ụ ườ
th rèn không th dùng nhi t k đ đo nhi t đ v t nung vì làm nh thợ ể ệ ế ể ệ ộ ậ ư ế
th ng m t th i gian và kém hi u qu . M t khác b ng th giác ng i thườ ấ ờ ệ ả ặ ằ ị ườ ợ
rèn ch c n quan sát màu c a v t nung là có th bi t v t nung đã đ t đ nỉ ầ ủ ậ ể ế ậ ạ ế
nhi m v yêu c u ch a.ệ ụ ầ ư
Khi nhi t đ 60ệ ộ o C, da ng i b t đ u ph m ng và đau. Nghĩa là gi iườ ắ ầ ả ứ ớ
h n đau đ i v i nhi t c a con ng i là 60ạ ố ớ ệ ủ ườ o C . chính vì v y xúc giác có thậ ể
giúp cho con ng i nh n bi t nhi t đ c a chi ti t máy, ho c thi t b nh ngườ ậ ế ệ ộ ủ ế ặ ế ị ư
b gi i h n, nghĩa là ch nh n bi t đ c máy móc có v n đ hay không màị ớ ạ ỉ ậ ế ượ ấ ề
thôi. Kh u giác cũng có th giúp ng i v n hành máy phát hi n v n đ ,. Víứ ể ườ ậ ệ ấ ề
d mùi khét b t th ng có th là do hi n t ng quá nhi t trong đ ng c hayụ ấ ườ ể ệ ượ ệ ộ ơ
m t tr c tr c nào khác vì nhi t đ tăng quá cao.ộ ụ ặ ệ ộ
2. Ph ng pháp giám sát gián ti p.ươ ế
Trong k thu t giám sát nhi t đ , ph ng pháp gián ti p đ c áp d ng choỹ ậ ệ ộ ươ ế ượ ụ
h u h t các thi t b , hay các h th ng đi u khi n quá trình. Có 2 ph ng phápầ ế ế ị ệ ố ề ể ươ
trong giám sát nhi t đ gián ti p: ph ng pháp ti p xúc và ph ng pháp khôngệ ộ ế ươ ế ươ
ti p xúc.ế
a) Ph ng pháp ti p xúc.ươ ế
5