intTypePromotion=1

Ẩm thực cung đình Huế

Chia sẻ: Huongdanhoctot_7 Huongdanhoctot_7 | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:6

0
206
lượt xem
49
download

Ẩm thực cung đình Huế

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Sau khi hoàn tất cơ bản việc phục chế trang phục cung đình triều Nguyễn, nhà nghiên cứu Trịnh Bách lại “đắm chìm” vào thế giới ẩm thực Việt vô cùng hấp dẫn, trong đó khá nhiều thời gian ông dành cho sưu tầm, nghiên cứu ẩm thực cung đình Huế.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Ẩm thực cung đình Huế

  1. Ẩm thực cung đình Huế Dân dã và cầu kỳ Sau khi hoàn tất cơ bản việc phục chế trang phục cung đình triều Nguyễn, nhà nghiên cứu Trịnh Bách lại “đắm chìm” vào thế giới ẩm thực Việt vô cùng hấp dẫn, trong đó khá nhiều thời gian ông dành cho sưu tầm, nghiên cứu ẩm thực cung đình Huế. Và ông đã tìm lại được những món ăn người đời nay chỉ còn nghe tên… Khác với suy nghĩ của nhiều người, các vị vua ở Huế không chuộng những món yến tiệc cầu kỳ cho lắm. Các đại yến 60 món, trung yến 40 món và tiểu yến 30 món thường được dùng để đãi quốc khách hay ban thưởng các quan. Còn tất cả món ăn thường ngày để hoàng đế ngự thiện (dùng bữa) có thể nói rất dân dã. Cỗ bàn trong cung nhà Nguyễn trọng phẩm hơn lượng, trọng sự tinh, quý, không màng lòe loẹt, khoe khoang. Đĩa đựng thức ăn trên bàn ăn của các hoàng đế triều Nguyễn không bao giờ rộng đến một gang tay.
  2. Theo mệ Bông tức bà Cẩm Hà, người nhiều năm phụ giúp nấu ăn cho vua Bảo Đại, nhà vua ăn uống rất đơn giản. Hai món ăn mà ông vua cuối cùng của triều Nguyễn ưa thích nhất là cá nục kho và rau dền luộc chấm nước mắm. Để làm món trước, cá nục rửa sạch, ướp nước mắm, đường, ớt, rau răm khoảng vài giờ, sau đó kho nồi đất thật ít nước trên lửa nhỏ khoảng hai giờ. Để làm loại nước mắm cho món rau dền luộc phải kho cá cho rục, lọc lấy nước trong rồi trộn thêm nước mắm ruốc ngon, đường và ớt. Người Huế xưa ít khi bỏ chanh hoặc giấm vào nước mắm. Ngoài ra, vua Bảo Đại còn thích món cháo gà hạt sen và món cá bống thệ kho khô với rau răm, tiêu trong niêu đất. Theo các ngự y, đây là món ăn có tác dụng an thần. Trong yến tiệc cung đình, quan trọng nhất là các món tứ linh: long, ly, quy, phụng. Long là cá chép hấp gừng, hành, tương tàu, được trang trí với sừng bằng tre vót nhuộm phẩm ngũ sắc, vảy, đuôi bằng giấy trang kim. Tương tự, món ly là khúc dưới chân giò heo ninh măng, cũng cắm sừng tre vót nhuộm phẩm màu vào gốc móng, vảy, đuôi bằng giấy trang kim. Quy là bồ câu tiềm được gắn vảy quy giáp bằng giấy trang kim. Phụng là gà ri hầm bát bửu với mào, cánh… Tuy nhiên bốn món tứ linh thường để bày cho đúng lễ chứ ít ai đụng đến. Có nhiều món nấu đúng theo lối cung đình nhưng không hẳn ai cũng thích ăn. Món chè long tu để giải nhiệt chẳng hạn: cây râu rồng khi nấu ra chất nhờn khiến nhiều người nhăn mặt nhưng lại là món không thể thiếu trong hoàng cung. Theo lời các bậc bô lão, từ đời vua Hàm Nghi trở đi, do nhiều vị vua nhà Nguyễn đã có thời gian sống dân dã bên ngoài nên trong “nội” (hoàng cung) mới bắt đầu dùng các thứ nặng mùi như mắm để nêm thức ăn.
  3. Còn trước đó trong cung chỉ nêm tinh chất từ muối hột và dùng các thức ăn khô. Đồ ngự thiện vì thế thật thanh nhẹ, còn những món tẩy trần phải hoàn toàn tinh khiết. Ví dụ như món vịt hầm bát bửu. Vịt phải là vịt mái trắng, nuôi từ nhỏ bằng cơm nếp, rong tảo, nước mưa và giun cổ trắng rửa sạch. Khi vịt đẻ quả trứng không trống đầu tiên mới làm thịt (tiết vịt không ăn), để nguyên con, mổ moi và nhồi bát bửu rồi khâu lại. Nước hầm là nước mưa, có thêm sâm, hạt sen, ít lát cam thảo…, nêm bằng tinh chất muối, đường thẻ. Vịt được hầm trong siêu đất loại to (các dụng cụ nấu nướng trong cung trước thời Bảo Đại đều bằng sành, đất nung), đun nhỏ lửa để chỉ sủi tăm, nước cạn lại thêm vào, như thế khoảng sáu, bảy lần. Lần thêm nước cuối cùng, người ngự trù (đầu bếp của vua) phải áng chừng cho nước còn vừa một cái tiềm nhỏ rồi chắt vào tiềm để dâng vua ngự, chỉ dùng nước, thịt vịt không ăn. Cách làm món đậu phộng rang để vua dùng khi xem diễn tuồng cũng công phu lắm. Đậu phộng xứ Nghệ tròn hột được bóc vỏ, giữ lại vỏ lụa, ngâm trong nước pha tinh chất muối ba đêm hai ngày (ba sương hai nắng) rồi phơi khô ở nơi râm, thoáng. Khi rang cho dầu lạc vào nồi đất trên bếp nóng để dầu thấm vào nồi, chắt bỏ phần dầu còn lại. Xong cho hoa hồi vào rang đến lúc mùi vị và dầu hoa hồi thấm vào nồi thì bỏ hoa hồi, cho đậu phộng vào rang. Đậu chín được “áo” một lớp muối trắng dễ tróc. Gói đậu rang trong những vuông lụa nhỏ, mỗi gói chứa 20 hạt, treo ở chỗ thoáng mát. Khi vua xem tuồng sẽ dâng, nhưng thường vua chỉ nếm vài hạt, còn lại ban cho các phi tần và quan khách.
  4. TRỊNH BÁCH Bà Tôn Nữ Hà bắt đầu một ngày bếp núc của mình từ chợ Đông Ba: rau quả để làm nem công chả phụng được chọn lựa thật kỹ - Ảnh: Thuận Thắng
  5. Chỉ sau vài giờ, những thứ rau quả bình thường sẽ “hóa thân” thành món nem công chả phụng lộng lẫy trên bàn ăn - Ảnh: Thuận Thắng Rau quả thành nem công, chả phụng Tại Festival nghề truyền thống Huế 2011, bà Tôn Nữ Hà – một nghệ nhân ẩm thực Huế – sẽ dạy cách nấu một số món ăn Huế mà sách Thực phổ bách thiên đã nhắc đến, một số món cung đình trong sách Khâm định Đại Nam hội điển sự lệ và món chay Huế. Trên nền của ẩm thực cung đình Huế, bà Tôn Nữ Hà đã tạo ra nhiều món ăn rất độc đáo, trong đó có nem công và chả phụng.
  6. Theo nhà nghiên cứu Trịnh Bách, món nem công trong cung nhà Nguyễn là món cuốn thịt chim công (hoặc con ngan/vịt xiêm) với đậu tương rang giã thô; còn chả phụng làm bằng thịt chim trĩ (hoặc gà lôi) giã nhuyễn, cuốn trong lá dong luộc trong thời gian tàn một nén nhang… Theo bà Tôn Nữ Hà: “Một số nguyên liệu ngày xưa đến nay đã trở nên quá hiếm hoi, thậm chí không còn nữa. Để thực hiện hai món ăn này, tôi tưởng tượng hình ảnh chim công và phượng hoàng để làm món nem công chả phụng bằng các thực phẩm thông dụng hiện nay, với mong muốn làm phong phú thêm ẩ m thực Huế”. Những loại rau quả bình dân mà mọi gia đình vẫn dùng thường ngày, qua bàn tay của bà Hà và các đầu bếp, trở thành hai món ăn độc đáo, đầy màu sắc, đặt lên bàn tiệc đẹp rực rỡ và lộng lẫy như tác phẩm nghệ thuật. Thực khách dù có đói đến cồn cào cũng phải từ từ để “ăn bằng mắt” trước khi thỏa mãn phần khứu giác và vị giác.

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản