Bài giảng Bệnh cá - TS. Võ Văn Tuấn

Ngành nuôi trồng thủy sản Việt Nam đang trên đà phát triển mạnh mẽ, tuy nhiên phải đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng từ các dịch bệnh nguy hiểm. Trong số đó, bệnh hoại tử do virus Iridovirus trên cá biển (RSIVD) là một mối đe dọa đáng kể, gây thiệt hại kinh tế nặng nề với tỷ lệ tử vong có thể lên đến 90% ở các loài cá biển nuôi có giá trị cao như cá điêu hồng, cá chẽm, và cá tráp. Nghiên cứu này nhằm mục đích cung cấp một cái nhìn tổng quan toàn diện về nguyên nhân, đặc điểm lâm sàng của bệnh RSIVD, đồng thời đánh giá các giải pháp sinh học tiên tiến. Đặc biệt, chúng tôi sẽ đi sâu vào tiềm năng của các hợp chất sinh học như prebiotics, probiotics, synbiotics, postbiotics, thảo dược, tinh dầu và axit hữu cơ như những phương pháp hiệu quả và thân thiện với môi trường trong việc phòng và trị bệnh, hướng tới một quy trình ương nuôi an toàn sinh học và bền vững.

Sinh viên, nhà nghiên cứu, kỹ sư, cán bộ quản lý và các chuyên gia trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là nuôi cá biển, quan tâm đến phòng trị bệnh và phát triển các giải pháp bền vững.

Bệnh hoại tử do virus Iridovirus trên cá biển (RSIVD), gây ra bởi Iridovirus thuộc chi Megalocytivirus, là một trong những thách thức nghiêm trọng nhất đối với ngành nuôi trồng thủy sản tại Việt Nam, đặc biệt ảnh hưởng đến các loài cá biển nuôi có giá trị kinh tế cao như cá điêu hồng, cá chẽm, và cá tráp. Tỷ lệ tử vong cao, có thể lên tới 90%, đã và đang gây ra những thiệt hại kinh tế to lớn. Các dấu hiệu lâm sàng của bệnh bao gồm cá bơi lờ đờ, xuất huyết ngoài da, sưng các cơ quan nội tạng và hoại tử mô. Chẩn đoán chính xác dựa trên soi bệnh lý mô, PCR và kiểm tra tế bào.

Để hạn chế thiệt hại, nghiên cứu này đề xuất một loạt các giải pháp toàn diện, từ kiểm tra nguồn giống bằng PCR, khử trùng môi trường nuôi bằng chlorine hoặc ozone, quản lý mật độ thả và các yếu tố môi trường (pH, nhiệt độ, DO) ổn định. Trọng tâm của chuyên đề là khám phá và ứng dụng các giải pháp sinh học thay thế kháng sinh, bao gồm việc sử dụng các hợp chất CPSH (prebiotic, probiotic, synbiotic và postbiotic), thảo dược, tinh dầu, và acid hữu cơ. Các prebiotics (như FOS, MOS) giúp nuôi dưỡng vi khuẩn có lợi; probiotics (như Bacillus subtilis) cải thiện cân bằng hệ vi sinh và tăng cường miễn dịch; synbiotics là sự kết hợp tối ưu giữa hai loại trên; và postbiotics (sản phẩm chuyển hóa của vi sinh vật) mang lại các lợi ích kháng khuẩn. Ngoài ra, việc bổ sung vitamin và beta-glucan vào khẩu phần ăn, cùng với việc sử dụng thức ăn tự nhiên và quản lý cho ăn hợp lý, cũng được nhấn mạnh. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một quy trình ương nuôi cá theo hướng an toàn sinh học, bền vững và thân thiện với môi trường, góp phần giảm thiểu tác động của RSIVD và thúc đẩy sự phát triển bền vững cho ngành nuôi trồng thủy sản.