Bài giảng bệnh Herpes ThS. Ngô Minh Vinh: Kinh nghiệm điều trị và chẩn đoán

Bệnh herpes

ThS. Ngô Minh Vinh

ĐẠI CƯƠNG

• Nhiễm siêu vi Herpes Simplex virus (HSV). • HSV 1….. Mặt miệng. • HSV2 …. Bộ phận SD (60 – 80%). • Herpes SD mãn tính rất lây. • Cấy Virus, PCR. • Acycloguanosine: hiệu quả, đặc hiệu, ít độc. • Tái họat virus ….. Điều trị phòng ngừa.

SINH BỆNH HỌC

CÁCH LÂY TRUYỀN

Vị trí HSV1 Cách lây truyền HSV2 Cách lây truyền

Mặt – miệng +++ Mặt – miệng +

Tay – miệng SD – miệng

SD + +++ SD - SD

Miệng – SD Loan tỏa Tự nhiễm

Tay +++ +

Miệng – tay Tự nhiễm Dụng cụ Tự nhiễm Dụng cụ SD - tay

Thân, chi trên +++ +

Da – da Tự nhiễm Da – da Tự nhiễm

+ +++

Mông, tầng sinh môn

Tự nhiễm Hậu môn – SD Lan tỏa Tự nhiễm HM – SD Lan tỏa

PHÂN BIỆT HERPES SƠ NHIỄM VÀ TÁI NHIỄM

Sơ nhiễm Tái nhiễm

Cách lây Bên ngòai Tái kích họat

ủ bệnh 6 – 10 ngày 1 – 48 giờ

Miễn dịch Nguyên vẹn AC/HSV + nhận biết L

Ỵếu tố khởi phát không Có

Tiền triệu + (khó nhận) +++ được nhận biết

Lâm sàng

+++ Rầm rộ/ không nhận biết + Kín đáo/không nhận biết

Tg diễn tiến 2 -3 tuần 4 – 8 ngày

Di chứng Hiếm, nhưng có thể Ngọai lệ (mắt), ah tâm lý

Trị liệu

Tại chổ, uống trong 1 số trường hợp +++ càng sớm càng tốt (TM/SGMD, não, lan tỏa)

SGMD Nặng, biến chứng +++ Lan rộng,lan tỏa

LÂM SÀNG

Herpes nguyên phát do nhiễm HSV 2

LÂM SÀNG

Herpes môi với mụn mủ tập trung thành chùm

HERPES Ở NGƯỜI SUY GIẢM MD

A. Do ung thư bạch cầu. B. AIDS

LÂM SÀNG

Herpes lan rộng ở trẻ sơ sinh

YẾU TỐ KHỞI PHÁT

Mổ, cà da, trẻ hóa, hóa học, UV Kinh nguyệt Corticoid Lo sợ, trầm cảm, buồn phiền

Sốt Bệnh nhiễm trùng Chấn thương ngọai biên Kích thích tố SGMD TB Sang chấn tâm lý Ánh sáng mặt trời, nóng lạnh

CHẨN ĐÓAN PHÂN BIỆT

• AP TƠ • CHỐC • ZONA • CANDIOSE MIỆNG • DỊ Ứng thuốc • ……

BIẾN CHỨNG

• VIÊM NÃO MÀNG NÃO:

• HỒNG BAN ĐA DẠNG – Herpes tái phát – Nam > nữ – 7 – 21 ngày sau cơn herpes – Từng cơn, tái phát • HERPES SƠ SANH

– Tử vong 70%. Có di chứng – HSV1, sau đó thường tái phát • SGMD/HIV – GHÉP CƠ QUAN – Tái kích họat nhiễmHerpes – Bệnh cảnh không điển hình, mạn tính – Đa dạng

– Khu trú da, mắt, miệng 40% – Viêm não – màng não 45% – Lan tỏa và nhiễm trùng máu 25%

ĐIỀU TRỊ

BỆNH ZONA

ThS. Ngô Minh Vinh

NGUYÊN NHÂN

• Virus ái tính với thần kinh.

• Giống với Virus thủy đậu (VZV), trẻ em bị thủy đậu sau

khi tiếp xúc với người Zona và ngược lại.

• Yếu tố thuận lợi: nhiễm khuẩn, nhiễm độc,rối lọan

chuyễn hóa, các bệnh về máu, mệt mỏi tinh thần, nhiễm

lạnh.

LÂM SÀNG

• Thời gian ủ bệnh: 7 - 8 ngày: xuất hiện mụn nước, bọng nước căng,chứa thanh dịch trên nền da đỏ. Tổn thương đi theo dây thần kinh thành từng chùm, cảm giác rát bỏng.

• Tổn thương ở một bên, lan sang bên kia trong trường hợp SGMD, hạch vùng lân cận xuất hiện sớm, sưng to.

• Tòan thân: sốt đau, mệt mỏi và kém ăn. • Người già va người SGMD gây viêm thần kinh và gây

đau dai dẵng.

• Vùng mắt: có thể gây lóet giác mạc. • BC: liệt TK mặt, viêm não – màng não. • Khỏi sau 2 – 4 tuần lễ

MỘT SỐ HÌNH ẢNH LÂM SÀNG

THỂ BỆNH

• Xuất huyết.

• Hoại tử: người già yếu, suy kiệt, có tổn thương ở phủ

tạng hoặc ngộ độc

• Theo vị trí thương tổn.

MÔ BỆNH HỌC

• Mụn nước nằm ở lớp malpigi.

• Tế bào gai mất các gai và phình to ra.

• Tế bào đa nhân xâmnhập vào mụn nước, nếu mụn

nước bị hoại tử sẽ để lại những sẹo vĩnh viễn sau này.

CHẨN ĐOÁN

• Chẩn đoán xác định: Lâm sàng.

• Phân biệt:

– Herpes.

– Thủy đậu: không có hạch, bạch cầu hạ.

– Viêm da tiếp xúc do côn trùng.

ĐiỀU TRỊ

• Tại chổ:

– Mụn nước chưa vỡ: hồ nước, rivanol 1%. – Vỡ: dung dịch thuốc màu.

• Toàn thân:

– Giảm đau, an thần, – Sinh tố nhóm B. – Kháng histamin – Kháng sinh khi bội nhiễm. – Acyclovir 800 mg x 5 lần/ngày x 5 – 7 ngày (kết quả tốt khi cho

trong vòng 72 giờ, tránh được đau sau zona.

– Đối với người già: đau sau zona rất khó chịu. Để hạn chế đau

sau zona dùng prednisolone

BỆNH APTHOSE

ThS. Ngô Minh Vinh

ĐẶC ĐiỂM DỊCH TỂ HỌC

• Tuổi: bất kỳ ở tuổi nào, thường từ 10 – 20 tuổi.

• Nữ nhiều Nam.

• Hầu hết người lớn đã từng bị.

• Yếu tố nguy cơ: chấn thương tại chổ, di truyền.

• Bệnh kết hợp: BehCet, giảm BC hạt, HIV.

SINH LÝ BỆNH

• Căn nguyên: chưa rõ, đại đa số tác giả cho rằng virus

gây bệnh gần giống với virus herpes,nhưng chưa phân lập được. Có thể lây nhiễm bằng cách tiêm truyền cho thỏ, nhưng một số khác không tiêm truyền được. Bệnh do loai này hay tái phát.

LÂM SÀNG

• Thường xảy ra chổ bị chấn thương như bị răng cắn. • Cảm giác nóng rát, châm chích thường xảy ra trước khi

loét. Đau ảnh hưởng đến ăn uống và chế độ dinh dưỡng.

• Niêm mạc: sẫn đỏ, sau đó loét đáy che phủ bỡi fibrin màu trắng đỏ, bờ rõ thỉnh thoảng bị phù, viền rõ. Thường 1 vết loét, thỉnh thoảng nhiều vết loét, nông thành nhóm như bệnh herpes.

• Vị trí: niêm mạc miệng hầu, kế đến SD – HM, da – niêm mạc. Đôi khi tổn thương tòan thể (biểu hiện tòan thân) • Số lượng: nhỏ < 1cm (1 – 5 cái), trung bình đến 3 cm (6

– 10).

• Toàn thân: số lượng nhiều thì có thể có hạch cổ to.

LÂM SÀNG

• Aphtose da – niêm mạc:

– 12% Aphtose niêm mạc có kèm theo tổn thương da, là các sẩn tròn đỏ không đau, 1 – 2 ngày sau đóng vảy và vảy bóc đi để lại một vết lóet nhỏ bờ tẳng đứng xung quanh có một viền đỏ – Thường gặp ở mặt, cổ,gáy, sống lưng, vùng gần bộ phận sinh

dục.

– Nó mấ đi cùng với niêm mạc miệng

LÂM SÀNG

• Aphtose tòan thể:

– 30% aphtose niêm mạc có biểu hiện tòan thân. – Biểu hiện của da là hồng ban nút, hồng ban đa dạng, xất huyết. – Viêm màng tiếp hợp, viêm mống mắt. – Đau khớp, viêm khớp có nước. – Sốt 38 – 39o C, thiếu máunhược sắt, BC < 1000, không có phản

ứng hạch