Bài giảng Cấp nước quy mô nhỏ: Giải pháp xử lý và lưu trữ nước chi phí thấp quy mô hộ gia đình

C¸c lo¹i h×nh c«ng nghÖ cÊp n−íc

- Lo¹i h×nh cÊp n−íc tËp trung

C¸C GI¶I PH¸P Xö Lý vµ LƯU tr÷ n−íc CHI PHÝ THÊP QUY m« hé gia ®×nh

- Lo¹i h×nh cÊp n−íc nhá lÎ (hé gia ®×nh)

PGS. TS. NguyÔn ViÖt Anh §¹i häc X©y dùng

C«ng tr×nh cÊp n−íc b¬m dÉn sö dông n−íc ngÇm

C«ng tr×nh cÊp n−íc b¬m dÉn sö dông n−íc mÆt

Hå trªn nói (hå treo)

C«ng tr×nh cÊp n−íc tù ch¶y

C«ng trinh ®Çu nguån

Khu xö lý (l¾ng, läc)

BÓ c¾t ¸p (cã hoÆc kh«ng)

BÓ chøa n−íc s¹ch

Dung tÝch: 3.000m3 – 5.000m3 CÊp n−íc cho kho¶ng: 500 – 1.000 ng−êi

Khu d©n c−

HÖ thgèng ®−êng èng

Nguyen Viet Anh. IESE

1

GiÕng khoan

GiÕng ®µo

mÆt c¾t

s¬ ®å cÊu tróc giÕng ®µo

¸p dông réng r·i ë vïng ®ång b»ng, trung du, nói thÊp.

giÕng ®µo kiÓu1

d=0.8-1.2m

cöa lªn xuèng

trô b¬m

- ¸p dông nh÷ng vïng cã tÇng l−îng n−íc n−íc ngÇm, chÊt ®¶m b¶o. - Nh÷ng n¬i d©n c− th−a thít

èng kÏm

cöa th«ng h¬i

i=2%

s©n röa

sÐt chÌn

trô b¬m

cót nhùa

khÈu giÕng btct

0 0 2

èng nhùa pvc l=3-11m

i= 0.2%

axb=4m2

®o¹n èng uèn cong

c¸t läc

líp sái

GiÕng tia

GiÕng thấm

Cơ chế loại bỏ Asen

Trong lớp cát lọc

Trong dung dịch

BÓ läc s¾t & asen hé gia ®×nh

Oxy hóa sắt

Kết tủa sắt trên mặt hạt cát, tạo thành

Kết bông hydroxit sắt

lớp vỏ hydroxit sắt

Oxy hóa asen

Đồng kết tủa asen

Th−êng ®−îc x©y dùng kÌm víi giÕng khoan víi nguån n−íc cã hµm l−îng s¾t < 15 mg/l.

Nguyen Viet Anh. IESE

2

BÓ läc asen quy m« hé gia ®×nh

BÓ läc c¸t chËm

VËt liÖu läc (mm) C¸t TA: 1 - 2 C¸t TA: 2 - 5 Sái: 2 - 5 Sái: 5 - 10 Sái: 10 - 20 Sái: 20 - 40

BÒ dµy (mm) 800 50 100 100 100 150

1 - C¸t läc 2 - Sái ®ì 3 - BÓ chøa

Xử lý asen và kim loại nặng (NUSA-SK)

Phạm vi ứng dụng:nước giếng khoan, nước mưa, nước vùng lũ lụt, các loại nước ao hồ, sông ngòi tự nhiên , nước nhiễm Arsenic và các loại nước nhiễm phèn ( PH <5 ) v v.

Giải Pháp Công nghệ : Đơn giản không dùng hoá chất. có thể loại trừ Arsenic và các kim loại nặng. Giá thành: 1.500.000đồng Đơn vị SX: Viện năng lượng

1. Bể loc sơ cấp. 2. Bể chứa nước sạch 3. Lớp lọc 4. Vòi Đốt 5. Bộ lọc tinh 6. Bơm lọc tinh 7. Bơm nguồn

Đã lắp đặt tại: Hà Tây, Hà Nam, Thái Bình, Hải Phòng, Hải Dương

THIẾT BỊ XỬ LÝ SẮT MANGAN VÀ ASEN

THIẾT BỊ LỌC ASEN

- Thiết bị lọc công xuất 500 lít/h - Thiết bị công xuất 500 lít/h

- Nước giếng được bơm trực tiếp qua cột không cần trao đổi không khí

- Vật liệu sử dụng xử lý asen, sắt, mangan còn lại trong nước là MS-1 chế tạo tại công ty TNHH Đầu tư Phát triển Công nghệ T&H - Vật liệu sử dụng là MS-1. Làm việc trên nguyên tắc trao đổi ion

- Sau thời gian là 3 ngày, tiến hành sử dụng gia ven để hoàn nguyên hạt. Hệ thống sử dụng bình thường - Nguyên tắc làm việc: Asen được hấp phụ lên bề mặt hạt theo cơ chế trao đổi ion và được giữ lại trên bề mặt hạt. Sau thời gian khoảng 3 tháng, tiến hành hoàn nguyên lại hạt bằng xút. - Thiết bị làm việc hiệu quả khi hàm lượng sắt < 5 mg/l, mangan < 10 mg/l - Thời gian sử dụng: 1.5 năm - Giá thành: 1 100 000 đồng - Giá thành: 700 000 đồng

Nguyen Viet Anh. IESE

3

SONO Arsenic Filter

Kanchan Arsenic Filter

• Developed by MIT and ENPHO (Nepali NGO) based on 7 years of field

research

• Effective removal of arsenic, bacteria, iron, turbidity, and odour

•

Diffuser Basin

Low cost (US$20 in Nepal)

Lid

• Require no external

Brick chips

The image cannot be display ed. Your computer may not hav e enough memory to open the image, or th…

Container

Iron Nails

energy/material input for operation

Water

The image cannot be display ed. Your computer may not hav e enough memory to open the image, or the image may hav e been corrupted. Restart y our computer, and then open the file again. If the red x still appears, y ou m

• No replacement parts

except nails

Fine Sand

• Constructed by local

Pipe

technicians using local materials

The image cannot be display ed. Your computer may not hav e enough memory to open the image, or the image may hav e been corrupted. Restart y our computer, and th…

Coarse Sand

• Environmentally safe

Gravel

disposal

CAWST

KhỬ trïng N¦íc b»ng cloramin

Xö Lý N¦íc b»ng chÊt keo tô

Sö dông viªn khö trïng

Cloramin lµ mét hîp chÊt

(cid:1) 1 gram phÌn chua cho 25lÝt n−íc (cid:1) 1 gram PACN cho 100 lÝt n−íc

chøa Clo dÔ ph©n huû sinh

ra Clo ho¹t tÝnh trong n−íc

cã t¸c dông khö trïng cao.

Hoµ tan chÊt keo tô vµo n−íc vµ khuÊy ®Òu, sö dông sau 20 - 30 phót

Xö Lý N¦íc b»ng hãa chÊt pur (Do UNICEF tµi trî)

Nguyen Viet Anh. IESE

4

(cid:2) PUR là hỗn hợp chất bột gồm: Fe2(SO4)3, Ca(OCl)2, chất đệm, đất sét và polymer, chứa trong gói nhỏ 4g dùng xử lý cho 10 lít nước do P&G hợp tác với CDC phát minh; P&G Pakistan sản xuất.

(cid:2) Các thành phần trong PUR được sử dụng để lọc nước ở Hoa Kỳ và các nước phát triển khác, PUR chỉ khác ở chỗ

thành phần các chất này sử dụng ở quy mô hộ gia đình chứ không phải cho cơ sở xử lý nước tập trung.

Kênh Phú Thạnh B, xã Phú Thạnh B, huyện Tam Nông, ĐT

Đánh giá

(cid:1) Ðánh giá hiệu quả xử lý bằng cách so sánh kết quả xét nghiệm trước-sau khi sử dụng túi lọc PUR

Xã Phú Đức, huyện Tam Nông, ĐT

(cid:1) Kết quả phân tích mẫu nước sau khi được xử lý túi lọc nước PUR được so sánh với Tiêu chuẩn của Bộ Y Tế (Chất lượng nước dùng cho ăn uống theo Quyết định 1329/2002/BYT-QÐ ngày 14 tháng 4 năm 2002)

Bảng 1. So sánh kết quả thử nghiệm các chỉ tiêu lý hóa của nước sông và nước sau xử lý tại huyện Tháp Mười - Đồng Tháp

Bảng 2. Kết quả thử nghiệm các chỉ tiêu vi sinh Bảng 2. Kết quả thử nghiệm các chỉ tiêu vi sinh

Đồng Tháp tại huyện Tháp Mười -- Đồng Tháp tại huyện Tháp Mười

Nguyen Viet Anh. IESE

5

Ý kiến của các hộ gia đình về túi lọc nước PUR

Bảng 3. Kết quả thử nghiệm các chỉ tiêu độc chất tại huyện Bảng 3. Kết quả thử nghiệm các chỉ tiêu độc chất tại huyện Đồng Tháp Tháp Mười -- Đồng Tháp Tháp Mười

4. 100% HGĐ cho rằng chất lượng nước sau lọc rất tốt, rất trong, không vị lạ và rất thích hợp cho vùng ngập lũ tại ĐBSCL.

5. 100% hộ gia đình khi khảo sát đều không có các triệu chứng như đau bụng, tiêu chảy, sốt, ngứa.

thuốc

nặng,

tiêu

đạt

6. 46,1% ý kiến cho rằng túi lọc an toàn và thuận tiện, 26,5% cho rằng sử dụng túi lọc tốt cho người già, trẻ em, người bệnh.

1. Hiệu quả xử lý của túi lọc nước đối với nguồn nước người dân đang sử dụng cho ăn uống là rất tốt: 100% các mẫu thử các chỉ tiêu lý hóa, vi sinh, kim loại chuẩn trừ sâu 1329/2002/BYT quy định về chất lượng nước dùng cho ăn uống và sinh hoạt.

7. Tỷ lệ hộ gia đình chấp nhận mua túi lọc tại Trường Xuân là 83,3%, Mỹ

Hòa 80,4%, Phú Thành B 50,1% và Phú Đức 53,0%.

8. Tỷ lệ hộ gia đình chấp nhận mua với giá 200 – 500đ tại Trường Xuân là

80,7%, Mỹ Hòa 68,2%, Phú Thành B 94,3 %, Phú Đức 78,6%.

2. Chất lượng các túi lọc là như nhau thông qua việc thử nghiệm các túi lọc được chọn ngẫu nhiên đều cho kết quả như nhau.

3. Các hộ gia đình rất hưởng ứng việc sử dụng túi lọc, tỷ lệ các hộ gia đình sử dụng túi lọc hàng ngày tăng dần qua các tháng sử dụng.

ĐỀ XUẤT

1. Xem xét và tiến hành các thủ tục cho phép sử dụng túi lọc nước PUR để lọc nước cho người dân.

4. Các cấp ban ngành, chính quyền địa phương cần có các biện pháp giáo dục nâng cao ý thức của người dân trong việc sử dụng nước sạch và vệ sinh môi trường bên cạnh việc cấp phát túi lọc PUR.

2. Cần có chính sách trợ giá thích hợp đối với các hộ nghèo để họ có điều kiện sử dụng túi PUR. Có thể kết hợp với chính quyền lập danh sách hỗ trợ sử dụng miễn phí ñối với các hộ gia đình quá khó khăn. 5. Nhà sản xuất nghiên cứu xem có nên chăng đưa sản phẩm vào sản xuất đại trà tại Việt Nam, lúc đó có thể giá thành sẽ giảm, tạo điều kiện cho người dân được tiếp cận với nước sạch nhiều hơn.

3. Khi đưa túi PUR vào sử dụng cần có kế hoạch tiếp thị và thông tin rộng rãi để cho người dân có nhu cầu được biết.

Nguyen Viet Anh. IESE

6

KhỬ trïng N¦íc b»ng ph−¬ng ph¸p ®un s«i

Ph−¬ng ph¸p xö lý vi sinh vËt trong n−íc b»ng ¸nh s¸ng mÆt trêi (SODIS)

§un s«i n−íc ë nhiÖt ®é 1000C trong 5 phót

trời Tia Tia bứcbức xạxạ mặtmặt trời

CóCó thểthể chiachia thành thành cáccác loại loại sausau::

không thểthể nhìnnhìn thấy

cũng cócó thểthể bịbị gâygây hạihại nếunếu

chúng tata cũng

được Tia Tia cựccực tímtím ((không thấy được sống -- dada nhưng cócó thểthể tiêutiêu diệtdiệt cáccác tếtế bàobào sống nhưng củacủa chúng chúng tata ở ở dưới chúng

dưới nắngnắng quáquá lâulâu))

Từ viết tắt của cụm từ tiếng Anh: Solar Water Micro-organism Disinfection

Tia Tia nắngnắng

hồng nngoạigoại ((không

thấy không thểthể nhìnnhìn thấy

được chúng tata cócó thểthể cảmcảm nhậnnhận được

Có nghĩa là: “Xử lý vi sinh vật trong nước bằng ánh sáng mặt trời”

nóng vàvà cáccác vi vi sinhsinh vậtvật rấtrất nhạynhạy

Tia Tia hồng nhưng chúng nhưng sứcsức nóng nóng)) cảmcảm vớivới sứcsức nóng

SODIS đã được áp dụng ở những động nhờnhờ táctác động động cộng cộng hưởng hưởng??

SODIS hoạthoạt động SODIS

đâu trên thế giớibb.???????

Khoảng 200 triệu dân trên TG áp dụng SODIS

- Indonesia

- Srilanca

- Ấn độ

> 20 quốc gia đang áp dụng SODIS: -Trung Quốc

trước 2 2 yếuyếu

- Nepal

NhNhữngững vi vi sinhsinh vậtvật gâygây bệnhbệnh rấtrất nhậynhậy cảmcảm trước trời làlà: : tốtố củacủa ánhánh sángsáng mặtmặt trời

- Pakistan

bước sóngsóng 320

400 320 –– 400

- Uzbekistan

--BứcBức xạxạ tiatia cựccực tímtím UVUV--A A ( ( bước nm)nm)

- Kenya

-- Nhiệt

Nhiệt năngnăng

-Angolab..

chúng đemđem lạilại hiệuhiệu quảquả tiêutiêu diệtdiệt

KhiKhi kếtkết hợphợp haihai yếuyếu tốtố trêntrên chúng vivi sinhsinh vậtvật rấtrất nhiều

nhiều soso vớivới từng

từng yếuyếu tổtổ riêng

riêng lẻlẻ..

Nguyen Viet Anh. IESE

7

Tại sao SODIS lại được nhiều nước áp dụng ...??? (cid:2) SODIS tiêu diệt vi sinh vật gây bệnh trong nước, do đó có thể giúp cải thiện sức khoẻ gia đình • SODIS không làm thay đổi mùi vị của nước • SODIS là một phương pháp đơn giản, có thể áp dụng và kiểm soát trực tiếp tại cấp hộ gia đình SODIS ®−îc ViÖn Khoa häc vµ C«ng nghÖ M«i tr−êng Liªn bang Thuþ SÜ (EAWAG) nghiªn cøu vµ thö nghiÖm vµo n¨m 1991 vµ ®· thóc ®Èy ra kh¾p thÕ giíi tõ n¨m 1999. • SODIS là một phương pháp không tốn kém do chỉ cần ánh sáng mặt trời và các chai nhựa trong (cid:2) SODIS làm giảm các nhu cầu về chất đốt và do đó giúp tiết kiệm chi tiêu trong gia đình SODIS ®· ®−îc Tæ chøc Y TÕ ThÕ giíi khuyÕn nghÞ ¸p dông tõ n¨m 2001, ®¹t gi¶i th−ëng Dubai 2002 vµ Gi¶i th−ëng Toµn cÇu vÒ n¨ng l−îng 2004 • SODIS giúp tiết kiệm thời gian và giảm gánh nặng công việc, đặc biệt là đối với phụ nữ và trẻ em

SODIS đã được Bộ Y tế Việt Nam thông qua trong công văn số 1131/DP/AIDS-MT ngày 27/7/2005

Bước 1: Chuẩn bị nước

CÁC YẾU TỐ CẦN ĐỂ ÁP DỤNG SODIS b.???

Để lắng hoặc lắng phèn

Ánh sáng mặt trời

Nước đã được lọc hoặc lắng cặn

Nước sạch

Lọc bằng cát, sỏi

Chai nhựa trong có dung tích < 2 lít

Bước 3: Rót nước và vặn chặt nắp

Bước 2: Chuẩn bị chai nhựa trong

Rửa chai bằng rẻ mềm và nước rửa

Chai sạch

Vặn chặt nắp chai trước khi phơi

Đặt chai trên bề mặt phẳng và rót nước cho thật đầy

Nguyen Viet Anh. IESE

8

Bước 4: Phơi chai dưới ánh nắng mặt trời từ 6 giờ sáng đến 5 giờ chiều ( T0 > 300C)

ThThờờii giangian phphơơii SODIS SODIS

Phơi chai 02 ngày liên tục ( mây > 50%)

Phơi chai từ 6 giờ sáng đến 5 giờ chiều (> 30o C)

Đun sôi nước để uống ( Trời mưa)

Các chai cần được phơi đủ thời gian yêu cầu, không phơi chai quá muộn hoặc lấy vào quá sớm

SSửử ddụụngng NNƯỚƯỚC SODIS C SODIS

Một số thiết bị lọc nước kh¸c

Nước SODIS được bảo quản và sử dụng như nước đun sôi trong vòngvòng 02 02 ngàyngày •• SửSử dụng khikhi chai dụng trong chai đãđã mởmở nắpnắp •• NướcNước đểđể được được 03 03 ngàyngày khikhi chai chưa mởmở nắpnắp chai chưa

Uống nước bằng cốc chén sạch

để tránh làm nước bị tái nhiễm khuẩn