CHƯƠNG 4

HỢP ĐỒNG HOÁN ĐỔI

Khái niệm giao dịch hoán đổi

§  Hoán đổi thông thường nghĩa là trao đổi (exchange)

hai thứ với nhau và cái đem ra trao đổi phải khác

nhau.

§  Trong thị trường tài chính, một hợp đồng hoán đổi là

một thoả thuận để trao đổi một chuỗi các dòng tiền

tại một thời điểm nhất định trong tương lai (at

specified future times) theo một nguyên tắc nhất định

2

nào đó.

Khái niệm hợp đồng hoán đổi lãi suất

§  Loại hoán đổi thông dụng nhất là hoán đổi lãi suất

Plain Vanilla hay còn gọi là hợp đồng hoán đổi lãi

suất thả nổi – cố định.

§  Với hợp đồng hoán đổi này, một bên đồng ý trả một

luồng tiền bằng mức lãi suất cố định được định trước

trên một mức vốn danh nghĩa trong một số năm. Để

đổi lại, bên đối tác sẽ trả mức lãi suất thả nổi trên

3

cùng mức vốn danh nghĩa cho cùng thời kỳ.

Khái niệm hợp đồng hoán đổi lãi suất

Lãi suất cố định

A

B

Lãi suất thả nổi

Payer Swap (Long)

Receiver Swap (Short)

4

Ví dụ hợp đồng hoán đổi lãi suất

Vay

Trái phiếu

5%

Euribor + 0,50%

Euribor

5,75 %

A

B

5,25 %

Euribor

5

Một số biến thể của hợp đồng hoán đổi lãi suất

§  Hoán đổi trừ dần (amortizing swap): là loại hoán đổi mà vốn gốc giảm dần theo phương pháp xác định trước. (có thể được xác định tương ứng với sự giảm dần vốn gốc trong khoản vay)

§  Hoán đổi tăng lên (Step – up swap): là loại hoán đổi mà vốn gốc tăng lên theo phương pháp xác định trước.

6

§  Hoán đổi kỳ hạn hay hoán đổi thực hiện sau (forwards swap hay deferred swap): là loại hoán đổi mà việc trao đổi các dòng tiền được thực hiện vào một ngày trong tương lai.

Một số biến thể của hợp đồng hoán đổi lãi suất

§  A constant maturity Treasury swap là thoải thuận tương tự với loại hợp đồng hoán đổi trên, trong đó thoả thuận trao đổi mức lãi suất Libor với lãi suất trái phiếu kho bạc (ví dụ mức lãi suất trái phiếu kho bạc 10 năm).

7

§  Hoán đổi cộng dồn - compounding swap: là loại hoán đổi trong đó mức lãi mà một hay cả hai bên nhận được được cộng dồn các kỳ hạn cho đến khi kết thúc hợp đồng theo phương thức đã thoả thuận trước. Trong loại hoán đổi này, chỉ có một dòng thanh toán được thực hiện vào thời điểm kết thúc hợp đồng hoán đổi.

Một số biến thể của hợp đồng hoán đổi lãi suất

§  Libor-in arrears swap: là loại hoán đổi mà mức lãi

suất Libor vào ngày thanh toán được sử dụng để tính

toán mức thanh toán tại ngày đó.

§  Hoán đổi tích luỹ (accrual swap): là loại hợp đồng

hoán đổi trong đó lãi của một bên trong hợp đồng

được cộng tích lũy đến chi mức lãi suất thả nổi trong

8

một khoảng nào đó.

Yết giá hợp đồng hoán đổi lãi suất

§  Là việc ngân hàng sẽ công bố mức lãi suất cố định mà ngân hàng nhận và trả khi tham gia vào một hợp đồng hoán đổi.

§  Trong đó:

Ø Mức lãi suất mua vào là mức lãi suất cố định ngân

hàng thanh toán cho bên nhận

Ø Mức lãi suất bán ra mà là mức lãi suất cố định mà

ngân hàng nhận.

9

§  Chênh lệch giữa lãi suất mua vào và bán ra là mức lãi mà ngân hàng được hưởng trong hợp đồng hoán đổi lãi suất.

Xác định giá trị hợp đồng hoán đổi lãi suất

Giá trị của hợp đồng hoán đổi lãi suất tại thời điểm kí kết hợp đồng

10

Phương pháp coi hợp đồng hoán đổi lãi suất là một danh mục đầu tư vào các trái phiếu Phương pháp coi hợp đồng hoán đổi lãi suất là một danh mục các hợp đồng kì hạn (FRAs)

Giá trị HĐHĐ tại thời điểm ký kết

§  Tại thời điểm ký kết hợp đồng, giá trị hợp đồng hoán

đổi lãi suất bằng 0.

11

Vswap = 0

Phương pháp coi HĐHĐ lãi suất là một danh mục đầu tư vào các trái phiếu

§  Giả định rằng: cuối kỳ, vốn gốc được nhận và trả

trong hợp đồng hoán đổi.

§  Trong hợp đồng hoán đổi lãi suất: bên mua trả lãi suất

cố định và nhận lãi suất thả nổi, bên bán ngược lại.

Điều này làm hợp đồng hoán đổi giống như sự kết

hợp giữa trái phiếu lãi suất cố định và trái phiếu lãi

12

suất thả nổi, trong đó:

Phương pháp coi HĐHĐ lãi suất là một danh mục đầu tư vào các trái phiếu

13

Ø Đối với người trả lãi suất cố định: Vswap = Bfl - Bfix Ø Đối với người trả lãi suất thả nổi: Vswap = Bfix - Bfl

Phương pháp coi HĐHĐ lãi suất là một danh mục các hợp đồng kì hạn lãi suất

§  Hợp đồng hoán đổi có thể được mô tả như là một

danh mục các hợp đồng kỳ hạn lãi suất (Forward rate

agreements – FRAs). Trong đó:

Ø Người trả lãi suất cố định là người mua FRAs;

Ø Người nhận lãi suất cố định là người bán FRAs;

Ø Lãi suất cố định sẽ là mức lãi suất để so sánh RK và

14

RM là lãi suất thả nổi trên thị trường.

Ứng dụng hợp đồng hoán đổi lãi suất

Tái cơ cấu tài sản nợ

RỦI RO LÃI SUẤT

15

Tái cơ cấu tài sản có

Hợp đồng hoán đổi tiền tệ

Click to add Title

1 1 Khái niệm hợp đồng hoán đổi tiền tệ

Click to add Title

2 2 Yết giá hợp đồng hoán đổi tiền tệ

Click to add Title

3 1 Xác định giá trị hợp đồng hoán đổi tiền tệ

Click to add Title

4 2 Ứng dụng hợp đồng hoán đổi tiền tệ

16

Khái niệm hợp đồng hoán đổi tiền tệ

§  Hoán đổi tiền tệ là việc trao đổi các khoản gốc và lãi của một đồng tiền này với khoản gốc và lãi của đồng tiền khác.

§  Mức vốn gốc trong mỗi đồng tiền được trao đổi lúc

ban đầu và lúc kết thúc hợp đồng:

Ø Tại thời điểm ban đầu: vốn gốc được tính dựa trên tỷ

giá tại thời điểm ký kết hợp đồng.

Ø Khi vốn gốc được trao đổi vào thời điểm kết thúc hợp

17

đồng, mức giá trị có thể thay đổi.

Ví dụ hợp đồng hoán đổi tiền tệ

Trường hợp 1: trung gian tài chính gánh chịu rủi ro tỷ giá

Vay USD

Vay AUD

USD 5%

AUD 13,0%

USD 6,3%

AUD 11,9%

General Motors

Qantas Airways

AUD 13%

USD 5%

Trung gian tài chính

18

Ví dụ hợp đồng hoán đổi tiền tệ

Trường hợp 2: Qantas Airways gánh chịu rủi ro tỷ giá

Vay USD

Vay AUD

USD 5%

AUD 13,0%

USD 5,2%

AUD 11,9%

General Motors

Qantas Airways

AUD 11,9%

USD 5%

Trung gian tài chính

19

Ví dụ hợp đồng hoán đổi tiền tệ

Trường hợp 3: General Motors gánh chịu rủi ro tỷ giá

Vay USD

Vay AUD

USD 5%

AUD 13,0%

USD 6,3%

AUD 13%

General Motors

Qantas Airways

AUD 13%

USD 6,1%

Trung gian tài chính

20

Xác định giá trị hợp đồng hoán đổi ngoại tệ

Giá trị của hợp đồng hoán đổi tiền tệ tại thời điểm kí kết hợp đồng

21

Phương pháp coi hợp đồng hoán đổi tiền tệ là một danh mục đầu tư vào các trái phiếu Phương pháp coi hợp đồng hoán đổi tiền tệ là một danh mục các hợp đồng kì hạn

Giá trị HĐHĐ tiền tệ tại thời điểm ban đầu

§  Cũng giống như hợp đồng hoán đổi lãi suất, tại

thời điểm kí kết, giá trị của hợp đồng hoán đổi

tiền tệ bằng 0.

22

Phương pháp coi HĐHĐ tiền tệ là một danh mục đầu tư vào các trái phiếu

§  Người nhận nội tệ :

Vswap = BD – S0BF

§  Người trả nội tệ

23

Vswap = SOBF – BD

Phương pháp coi HĐHĐ tiền tệ là một danh mục các hợp đồng kỳ hạn

§  Hợp đồng hoán đổi tiền tệ được coi như một tập hợp

các hợp đồng kỳ hạn với các kỳ hạn nối tiếp nhau,

trong đó tỷ giá kỳ hạn đã được xác định trước.

§  Theo đó:

Ø Người nhận nội tệ ở trạng thái bán kỳ hạn ngoại tệ;

24

Ø Người trả nội tệ ở trạng thái mua kỳ hạn ngoại tệ.

Ứng dụng hợp đồng hoán đổi tiền tệ

§  Một hợp đồng hoán đổi tiền tệ có thể được sử dụng

để hoán đổi một khoản vay từ đồng tiền này sang

khoản vay bằng đồng tiền khác mà không cần tác

động đến khoản vay gốc ban đầu.

§  Có thể sử dụng hợp đồng hoán đổi để phòng ngừa rủi

ro ngoại hối trong trường hợp các tiền tệ trên bảng

25

cân đối tài sản không cân xứng với nhau.