Bài giảng Kinh tế xây dựng và đầu tư: Chương 2 - Một số vấn đề quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng

Ngành đầu tư xây dựng đóng vai trò then chốt trong phát triển kinh tế - xã hội quốc gia. Công tác quản lý nhà nước hiệu quả trong lĩnh vực này là yếu tố cốt lõi để đảm bảo phân bổ nguồn lực tối ưu, chất lượng dự án và tăng trưởng bền vững. Chương này đi sâu vào các khía cạnh trọng tâm của quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng, trình bày các mục đích cơ bản và yêu cầu nghiêm ngặt. Mục tiêu là cung cấp một cái nhìn tổng quan toàn diện về cách các khuôn khổ pháp lý điều chỉnh hoạt động đầu tư, từ đó thúc đẩy môi trường phát triển hiệu quả và có trách nhiệm, đồng thời bảo vệ lợi ích công cộng và tính toàn vẹn của môi trường.

Các nhà quản lý cấp nhà nước, cán bộ hoạch định chính sách, nhà đầu tư, chủ dự án, kỹ sư, kiến trúc sư, sinh viên và nghiên cứu sinh trong lĩnh vực quản lý xây dựng và kinh tế đầu tư.

Chương này đi sâu vào các nguyên tắc cốt lõi của quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng, bắt đầu bằng việc làm rõ mục đích và yêu cầu thiết yếu của nó. Các mục tiêu chính nhấn mạnh việc khuyến khích các thành phần kinh tế, đảm bảo các mục tiêu đầu tư được thực hiện với độ chính xác kỹ thuật và chất lượng cao trong khuôn khổ ngân sách và thời gian đã duyệt, cũng như tối ưu hóa việc sử dụng các nguồn vốn do Nhà nước quản lý. Bên cạnh đó, chương này cũng nhấn mạnh sự cần thiết của các dự án xây dựng phải phù hợp với quy hoạch đô thị, tiêu chuẩn kiến trúc và các yếu tố bền vững, mỹ quan, và bảo vệ môi trường sinh thái. Nội dung tiếp theo phân tích khái niệm đầu tư và dự án đầu tư, phân biệt giữa dự án đầu tư nói chung và dự án đầu tư xây dựng. Bài viết cũng mô tả chi tiết việc phân loại dự án đầu tư dựa trên nhiều tiêu chí như quy mô, tính chất (dự án quan trọng quốc gia, nhóm A, B, C), nguồn vốn (đầu tư công, vốn nhà nước ngoài đầu tư công, PPP, vốn tư nhân) và công năng phục vụ (dân dụng, công nghiệp, hạ tầng kỹ thuật, giao thông, nông nghiệp, quốc phòng an ninh, nhà ở, đô thị, đa chức năng). Một phần quan trọng được dành để trình bày các yêu cầu nghiêm ngặt đối với dự án đầu tư, đòi hỏi sự phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, các giải pháp công nghệ và thiết kế phù hợp, đảm bảo chất lượng, an toàn, bảo vệ môi trường, giải ngân vốn kịp thời, hiệu quả kinh tế - xã hội, cùng với việc tuân thủ các quy định pháp luật liên quan. Cuối cùng, chương này phác thảo quy trình lập dự án đầu tư phức tạp, phân biệt giữa các dự án yêu cầu báo cáo kinh tế - kỹ thuật (đối với các khoản đầu tư nhỏ hơn hoặc mục đích tôn giáo) và các dự án yêu cầu báo cáo nghiên cứu khả thi. Nó cũng làm rõ quy trình hai giai đoạn bao gồm báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và báo cáo nghiên cứu khả thi tiếp theo cho các dự án quy mô lớn hoặc quan trọng quốc gia, cung cấp một phương pháp tiếp cận có cấu trúc để phát triển và phê duyệt dự án, nhằm đảm bảo tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và thực hiện hiệu quả các sáng kiến xây dựng.