intTypePromotion=1
ADSENSE

Bài giảng Kỹ thuật chung về ô tô - Nguyễn Quang Tuấn

Chia sẻ: Minh Minh | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:100

257
lượt xem
96
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Nội dung Bài giảng Kỹ thuật chung về ô tô do Nguyễn Quang Tuấn biên soạn trình bày các kiến thức chung về kỹ thuật ô tô như: Khái niệm, đặc điểm và phân loại ô tô, nhận dạng hư hỏng và mài mòn của chi tiết, phương pháp sửa chữa và công nghệ sửa chữa chi tiết bị mài mòn, làm sạch và kiểm tra chi tiết, nhận dạng chủng loại động cơ đốt trong, nhận dạng động cơ 4 kì, nhận dạng động cơ 2 kì, nhận dạng động cơ nhiều xi lanh.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Bài giảng Kỹ thuật chung về ô tô - Nguyễn Quang Tuấn

  1. TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ SỐ 20- BQP KHOA:CÔNG NGHỆ Ô TÔ CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN: KỸ THUẬT CHUNG THỰC HIỆN:NGUYỄN QUANG TUẤN
  2. Mô đun 16: KỸ THUẬT CHUNG VỀ Ô TÔ Bài 1: Nhận dạng ô tô. Bài 2: Nhận dạng hư hỏng và mài mòn của chi tiết. Bài 3: Phương pháp sửa chữa và cộng nghệ phục hồi chi tiết bị mài mòn. Bài 4: Làm sạch và kiểm tra chi tiết. Bài 5: Nhận dạng chủng loại động cơ đốt trong. Bài 6: Nhận dạng động cơ 4 kỳ. Bài 7: Nhận dạng động cơ 2 kỳ. Bài 8: Nhận dạng động cơ nhiều xy lanh. Biên soạn: Nguyễn Đức Hạnh- Khoa Cơ khí Động lực- Trường CĐCN Việt Đức
  3. Bài 1: Nhận dạng ô tô. 1.1- Khái niệm về ô tô. Ô tô là một thiết bị di động dùng để chuyên chở người và hàng hoá và các mục đích khác. 1.2- Lịch sử và xu hướng phát triễn của ô tô. - 1860 Lenoir (người pháp) sản xuất thành công ĐCĐT chạy bằng khí ga có hiệu suất nhiệt = 3%. - 1867 Otto và Langen đã đem đến triển lãm Pari động cơ chạy bằng khí ga với hiệu suất nhiệt = 9%. - 1876 Otto đã sản xuất thành công động cơ 4 kỳ cơ hiệu suất = 15 %. Cùng năm đó ông Cleck (người Anh) Chiếc horseless carriage sản xuất năm 1893 bởi Charles và Frank Duryea đã sản xuất động cơ 2 kỳ chạy bằng khí ga. - 1883 Daimler và Maybach (Đức) đã sản xuất thành công động cơ 4 kỳ chạy bằng xăng có hệ thống đánh lửa. - 1885 Dainler và Benz đã sản xuất ra môtô 2&3 bánh. - 1886 Dainler đã sản xuất ra ô tô chạy bằng nhiên liệu xăng. Chiếc Silver Ghost sản xuất năm 1909 bởi Rolls-Royce
  4. - 1889 Dunlop lần đầu tiên sản xuất ra lốp có không khí (trước đó dùng toàn là lốp đặc hoặc gỗ). - 1893 Maybach sản xuất thành công bộ chế hòa khí và cùng năm đó ông Diesel ( Đức) đã chế tạo thành công động cơ Diesel. - 1898 hãng Open bắt đầu hoạt động ở Đức. - 1903 Hãng Ford được thành lập tại Mỹ. - 1899 Hãng Fiat của ý bắt đầu sản xuất ô tô. - 1916 đã sản xuất được máy bay. - 1936 Hãng Daimler Benz bắt đầu sản xuất hàng loạt ô tô tải (Diesel). - 1957 Động cơ Vanken ra đời. - 1937 Hãng Toyota được thành lập bởi Toyoda. - 1997 Hãng TOYOTA cho ra đời chiếc ô tô Hybrid đầu tiên. Cho đến ngày nay thì ngành công nghệ ô tô Chiếc PRIUS của Toyota sử dụng động ngày càng phát triển. cơ Hybrid
  5. 1.3- Phân loại ô tô. 1.3.1- Phân loại theo năng lượng chuyển động: + Động cơ xăng. Loại xe ô tô này hoạt động bằng động cơ sử dụng nhiên liệu xăng + Động cơ Diesel. Loai xe ô tô này hoạt động sử dụng nhiên liệu diesel + Xe sử dụng động cơ lai 1 2 (Hybrid) . 5 Loại xe ô tô này được trang bị với những nguồn năng lượng chuyển động khác nhau, như động cơ xăng và mô tơ điện. Do động cơ xăng phát ra điện năng, loại xe ô tô này không cần nguồn bên ngoài để 4 nạp điện cho ắc quy. Hệ thống dẫn 3 động bánh xe dùng điện 270V, ngoài ra các thiết bị khác dùng điện 12V Sơ đồ mô tả hệ thống Hybrid của Toyota 1-Động cơ 2- Bộ đổi điện 3- Hộp số 4- Bộ chuyển đổi 5- ắc quy
  6. + Ô tô sử dụng năng lượng điện. 1 Loại xe ô tô này sử dụng nguồn điện ắc quy để vận hành mô tơ điện. Thay vì sử dụng nhiên liệu, ắc quy cần được nạp lại điện. Loại xe này mang lại nhiều lợi ích, như không gây ô nhiễm và phát ra tiếng ồn thấp khi hoạt động. Hệ thống dẫn động bánh xe 2 3 dùng điện 290V, ngoài ra các thiết bị khác dùng điện 12 V. Sơ đồ mô hình ô tô điện 1- Bộ chuyển đổi công suất 2- Mô tơ điện 3- ắc quy. + Xe sử dụng động cơ lại loại 5 tế bào nhiên liệu (FCHV) 1 Loại xe ô tô này sử dụng năng lượng điện tạo ra khi nhiên liệu hyđrô phản ứng với ô xy trong không khí sinh ra nước. Do đó chỉ thải ra nước, nó được coi là tốt 4 nhất trong những loại xe có mức ô nhiễm 3 thấp, và nó được tiên đoán sẽ trở thành 2 nguồn năng lượng chuyển động cho thế hệ Hệ thống động cơ tế bào nhiên liệu của Toyota. ô tô tiếp theo. 1-Bộ điểu khiển công suất, 2- Mô tơ điện, 3- Bộ tế bào nhiên liệu, 4- Hệ thống lưu Hyđrô 5- ắc quy phụ
  7. 1.3.2- Phân loại theo phương pháp dẫn động có: a) b) c) Xe có thể được phân loại theo vị trí của động cơ, bánh xe chủ động và số bánh xe chuyển động. Đối với xe con thì có 4 loại sau: + Động cơ đặt phía trước, cầu trước chủ động(FF) c) b) d) d) + Động cơ phía sau, cầu sau chủ động ( FR). + Động cơ đặt giữa, cầu sau chủ động (MR). + Động cơ đặt trước, 4 bánh chủ động ( 4WD). 1.3.3- Phân loại theo mục đích sử dụng. Các loại dẫn động của ô tô con Theo mục đích sử dụng ô tô được phân thành 3 nhóm: ô tô chở người, ô tô vận tải và ô tô chuyên dùng. + Ô tô chở người được phân làm 2 loại: ô tô con và ô tô chở khách: Ô tô con, là loại dùng để chở người, thường có số chỗ ngồi từ 2 đến 8 và có thể chia các nhóm theo dung tích xy lanh: loại siêu nhỏ: dưới 1,2 lít; loại nhỏ: 1,3 – 1,8 lít; loại trung bình:1,9 – 3,5 lít; loại lớn: trên 3,5 lít. Ô tô chở khách, là loại dùng để chở người, thường có số chỗ ngồi từ 12 trở lên. Ô tô chở khách cũng có thể chia thành các nhóm theo trọng lượng toàn bộ hay theo chiều dài xe. + Ô tô vận tải: là loại ô tô được sử dụng chuyên chở các loại hàng hoá. Ô tô tải thường được chia thành nhóm theo trọng lượng toàn bộ. + Ô tô chuyên dụng: được chế tạo để sử dụng vào một công việc xác định như ô tô cứu hoả, ô tô chở rác, ô tô cứu thương, ô tô chở bê tông ...
  8. 1.3.4- Phân loại theo trọng lượng toàn bộ. Theo trọng lượng toàn bộ được phân thành các nhóm được ký hiệu bằng một chữ cái: + Ô tô chở người: ký hiệu M: M1 : ô tô chở người có số chỗ ngồi không quá 8 và trọng lượng toàn bộ dưới 1 tấn. M2: ô tô chở người có số chỗ ngồi lớn hơn 8 và trọng lượng toàn bộ dưới 5 tấn. M3: ô tô chở người có trọng lượng toàn bộ từ 5 tấn trở lên. + Ô tô chở hàng: ký hiệu N: N1: ô tô chở hàng có trọng lượng toàn bộ dưới 3,5 tấn. N2: ô tô chở hàng có trọng lượng toàn bộ dưới 3,5  12 tấn. N3: ô tô chở hàng có trọng lượng toàn bộ trên 12 tấn. + Rơ moóc và bán moóc: ký hiệu O: O1: rơ moóc và bán moóc có trọng lượng toàn bộ dưới 0,75 tấn. O2: rơ moóc và bán moóc có trọng lượng toàn bộ 0,75  3,5 tấn. O3: rơ moóc và bán moóc có trọng lượng toàn bộ 3,5  10 tấn. O4: rơ moóc và bán moóc có trọng lượng toàn bộ trên 10 tấn. Ngoài ra các loại phương tiện khác cũng được phân loại và ký hiệu với chữ cái riêng, chẳng hạn: T- máy kéo nông lâm nghiệp, G – xe mọi địa hình, ...
  9. 1.4- Cấu tạo chung về ô tô Xe ô tô gồm các bộ phận như sau: Động cơ: Động cơ xăng hoặc động cơ Điêden hoặc động cơ điện, hoặc động cơ gas, hoặc kết hợp giữa động cơ xăng và điện (Hybrid), hoặc động cơ lai loại tế bào nhiên liệu (Hyđrô). Hệ thống truyền lực: bộ ly hợp, hộp số, trục các đăng, cầu chủ động, bán trục, bánh xe. Gầm xe: Hệ thống treo, hệ thống lái, hệ thống phanh. Điện động cơ. Điện thân xe. Thân vỏ.
  10. 1.5- Cách bố trí chung trên ô tô. Tuỳ theo cách bố trí động cơ đốt trong và hệ thống truyền lực trên ô tô mà người ta có thể phân biệt một số sơ đồ bố trí điển hình: cầu sau chủ động, động cơ đặt trước hoặc giữa xe; cầu sau chủ động, động cơ đặt trước; cầu sau chủ động, động cơ đặt sau; ô tô nhiều cầu chủ động. 1.5.1- Sơ đồ cầu sau chủ động, động cơ đặt trước hoặc giữa xe. Đây là sơ đồ mang tính truyền thống và cho tới nay vẫn được sử dụng rộng rãi, đặc biệt là trên các loại xe tải, xe khách và trên một số loại xe du 2 3 4 4 2 3 1 5 1 5 6 6 a) b) Sơ đồ hệ thống truyền lực ô tô có cầu sau chủ động. 1- Động cơ; 2- ly hợp; 3- Hộp số; 4- Trục các đăng; 5- bộ cầu; 6- bán trục
  11. 1.5.2- Sơ đồ cầu trước chủ động, động cơ đặt trước. Sơ đồ này chỉ sử dụng trên các xe du lịch. Có 2 cách bố trí động cơ: đặt dọc theo xe hoặc đặt ngang. Việc bố trí động cơ ở phía trước kết hợp với cầu trước chủ động cho phép nâng cao tính ổn định và tính điều khiển của ô tô. 3 1 4 2 3 5 2 5 4 1 4 a) b) Sơ đồ hệ thống truyền lực ô tô có cầu trước chủ động và động cơ đặt trước. a) động cơ đặt dọc; b) động cơ đặt ngang 1- Động cơ; 2- ly hợp; 3- Hộp số; 4- Trục các đăng; 5- truyền lực chính và vi sai.
  12. 1.5.3- Sơ đồ cầu sau chủ động, động cơ đặt sau. Với sơ đồ này, động cơ và toàn bộ HTTL được đặt ở phía sau xe nên rất thích hợp với các loại ô tô chở khách đường dài, bởi vì nó cho phép giảm được tối đa ảnh hưởng của độ ồn, rung và nhiệt của động cơ tới khoang hành khách. 2 1 3 5 5 2 4 4 3 1 a) a) Hình 1.7: Sơ đồ hệ thống truyền lực ô tô chở khách có động cơ đặt sau. a) động cơ đặt dọc; b) động cơ đặt ngang 1- Động cơ; 2- ly hợp; 3- Hộp số; 4- Trục các đăng; 5- truyền lực chính và vi sai.
  13. 1.5.4- Sơ đồ ô tô nhiều cầu chủ động. Ô tô nhiều cầu chủ động thường được sử dụng trong những trường hợp sau: Các loại ô tô cỡ lớn có nhiều cầu, các cầu sau thường được thiết kế chủ động để tận dụng khả năng bám, tăng lực kéo của xe. Các loại ô tô cần có tính năng việt dã cao để có thể hoạt động trong các điều kiện đường xấu hoặc thậm trí không có đường (ô tô quân sự, vận tải lâm nghiệp, ...) được chế tạo với tất cả các cầu đều được chủ động. 2 3 4 2 3 4 1 1 5 5 6 6 6 6 8 7 8 7 a) b) Hình 1.8: Sơ đồ hệ thống truyền lực ô tô có nhiều cầu chủ động. 1- Động cơ; 2- ly hợp; 3- Hộp số; 4- Trục các đăng; 5- bộ cầu; 6- bán trục; 7- hộp số phụ; 8- khớp các đăng đồng tốc.
  14. Bài 2: Nhận dạng hư hỏng và mài mòn của chi tiết 2.1- Các dạng hư hỏng đặc trưng. Trong quá trình sử dụng, các chi tiết sẽ dần dần thay đổi trạng thái do phải chịu tải trọng quá trình làm việc và ảnh hưởng của các điều kiện thời tiết, điều kiện sử dụng. Những hư hỏng có thể được tích luỹ dần như mỏi, mài mòn, hoặc cũng có thể xảy ra tức thời như gãy, vỡ, ... Những nguyên nhân gây nên hư hỏng có thể phân loại như sau: - Tải trọng xuất hiện trong thời gian ngắn nhưng gây nên ứng suất qúa cao trong các chi tiết ( quá tải) dẫn đến hiện tượng gẫy, vỡ. - Tải tác động theo chu kỳ trong thời gian dài sẽ dẫn đến những hư hỏng do mỏi. - Ma sát giữa các bề mặt làm việc chúng bị mòn dần đi. - Chế độ nhiệt trong quá trình làm việc và điều kiện môi trường ( nhiệt độ, độ ẩm cao, các loại hoá chất, ...) làm han gỉ lão hoá các chi tiết. Thông thường khả năng làm việc của các chi tiết phụ thuộc vào tất cả các yếu tố trên. Tuy nhiên các chi tiết không chịu cùng điều kiện giống nhau, do vậy đối với mỗi loại chi tiết có thể xác định những nguyên nhân chính gây hư hỏng. Chẳng hạn, các chi tiết thường xuyên chịu tải theo chu kỳ và đôi khi bị quá tải thường bị gẫy, vỡ hoặc biến dạng tại các tiết diện nguy hiểm và các rạn nứt tích luỹ do mỏi. Đó là những trường hợp của các bán trục, các bánh răng và một số chi tiết vỏ.
  15. 2.2- Khái niệm về các hình thức mài mòn: Trong quá trình sử dụng các chi tiết máy đều bị hao mòn dần dẫn đến hư hỏng. Nếu sự hao mòn càng tăng thì tuổi thọ của ô tô máy kéo xe máy và máy công tác càng giảm. Nếu sự hao mòn vượt quá giới hạn cho phép sẽ dẫn đến tai nạn cho người và phương tiện. Sự hao mòn này được tuân theo một qui luật nhất định theo thời gian sử dụng và là sự hao mòn không thể tránh khỏi. Các loại hao mòn bao gồm: 2.2.1- Hao mòn cơ học: Đây là hao mòn giữa các cặp chi tiết lắp ghép có chuyển động tương đối với nhau. Tuỳ theo chế độ bôi trơn cho cặp lắp ghép đó mà có thể chia ma sát của các cặp lắp ghép thành 3 loại sau: - Ma sát ướt: giữa hai bề mặt của hai chi tiết luôn được duy trì một vùng dầu ngăn cách. - Ma sát nửa ướt: sự duy trì lớp dầu bôi trơn ngăn cách giữa hai bề mặt lắp ghép không được liên tục lúc có lúc không có dầu bôi trơn. - Ma sát khô: giữa hai bề mặt lăp ghép không có màng dầu bôi trơn.
  16. 2.2.2- Hao mòn hoá học: Là sự ăn mòn do các chất hoá học, các tạp chất ăn mòn ở môi trường chi tiết hoạt động qua các phản ứng hoá học. 2.2.3- Mòn, hỏng đột suất: Nguyên nhân: do không tuân thủ đúng chế độ sử dụng và bảo dưỡng kĩ thuật, do quá trình lắp ráp sửa chữa và điều chỉnh không đúng kĩ thuật, do sử dụng và bảo quản không tốt Dưới đây là dạng mài mòn của một số nhóm chi tiết điển hình trên ô tô như sau: •Đối với các tấm ma sát của đĩa bị động ly hợp: là độ mòn theo chiều dầy của đĩa cho tới khi đầu các đinh tán bắt đầu trùng với bề mặt đĩa. Nếu các tấm ma sát được dán lên xương đĩa thì trạng thái giới hạn được xác định bằng độ mòn tới khi cơ cấu không còn khả năng điều chỉnh, hoặc các tấm ma sát không còn đủ độ bền. • Đối với các bánh răng: là hiện tượng gãy, vỡ răng hoặc các vết nứt, những hư hỏng như tróc, biến dạng bề mặt tiếp xúc của răng gây nên độ ồn quá mức khi làm việc.
  17. • Đối với các khớp nối bằng răng: là độ mòn của các răng theo bề dầy và theo chiều dài dẫn tới việc tự ngắt khớp khi có tải. • Đối với các ổ lăn: là độ mòn của các bề mặt làm việc trên ca bi, tróc rỗ bề mặt làm việc trên ca bi và của các viên bi; vết nứt trên ca bi, gãy các vòng cách. • Đối với các trục: là biến dạng cục bộ, gãy, độ mòn quá mức tại vị trí lắp ổ bi. • Đối với các chi tiết vỏ: là các vết nứt, vỡ. 2.3- Khái niệm về các giai đoạn mài mòn: M Quá trình mài mòn của các chi tiết lắp ghép có bề mặt chuyển động tương đối với nhau có 3 giai đoạn: - Giai đoạn I: mòn khởi xuất - giai đoạn chạy rà trơn - Giai đoạn II: mòn ổn định - giai đoạn đưa máy vào sử dụng 0 G/đ I G/đ II G/đ III t - Giai đoạn III: mòn phá huỷ - giai đoạn đưa máy vào sửa chữa Biểu đồ biểu diễn sự mài mòn của chi tiết M- độ mòn; t- thời gian
  18. Bài 3: Phương pháp sửa chữa và công nghệ phục hồi chi tiết bị mài mòn 3.1. Khái niệm về bảo dưỡng, sửa chữa 3.1.1- Bảo dưỡng. Bảo dưỡng là những công việc được tiến hành có kế hoạch và có hệ thống nhằm ngăn ngừa hư hỏng, đảm bảo duy trì trạng thái kỹ thuật tốt và kéo dài tuổi thọ của xe. Bảo dưỡng được tiến hành hàng ngày và định kỳ theo thời gian sử dụng hoặc số km xe chạy. Bảo dưỡng bao gồm một loạt công việc bắt buộc, chủ yếu tập trung vào kiểm tra trạng thái kỹ thuật, tẩy rửa, bắt chặt, thay dầu mỡ, chẩn đoán trạng thái kỹ thuật và điều chỉnh các cụm máy. Bảo dưỡng được chia thành bảo dưỡng hàng ngày và hai cấp bảo dưỡng định kỳ là bảo dưỡng cấp 1 và bảo dưỡng cấp 2. *) Đối với ô tô. Bảo dưỡng hàng ngày được thực hiện hàng ngày chủ yếu bởi chính người lái xe. Bảo dưỡng định kỳ được thực hiện ở các gara hoặc xưởng sửa chữa xe và do thợ chuyên môn thực hiện. Chu kỳ và nội dung công việc cần thực hiện ở mỗi cấp bảo duỡng thường được nhà chế tạo quy định cụ thể trong các sổ tay hướng dẫn sử dụng, nhưng nói chung có thể thấy như trong bảng 1.1.
  19. Bảng 1.1: Chu kỳ bảo dưỡng các loại xe trong điều kiện đường xá tốt. Loại xe Chu kỳ bảo dưỡng Bảo dưỡng cấp 1 Bảo dưỡng cấp 2 Xe du lịch 4.000 – 5.000 15.000 – 20.000 Xe tải 2.000 – 2.500 7.000 – 10.000 Xe đặc chủng 1.500 – 2.500 6.000 – 10.000 Xe khách 2.000 – 3.000 10.000 – 15.000 Nếu đường xá xấu, môi trường hoạt động bụi bẩn nhiều thì định mức thời gian nói trên giảm từ 15 – 30 %. *) Đối với các máy công tác - Bảo dưỡng hằng ngày: được tiến hành sau mỗi ca làm việc. - Bảo dưỡng cấp 1: được tiến hành sau 60 giờ hoạt động. - Bảo dưỡng cấp 2: được tiến hành sau 120 giờ hoạt động.
  20. a) Nội dung công việc bảo dưỡng hằng ngày: - Lau rửa sạch sẽ toàn bộ xe máy - Kiểm tra mức dầu bôi trơn ở các bộ phận, kiểm tra mức nước làm mát, kiểm tra nhiên liệu nếu cân thiết thì phải bổ xung đầy đủ, kiểm tra độ kín của các bộ phận. - Kiểm tra và siết chặt các mối ghép ren quan trọng như bu lông và đai ốc bánh xe, các khớp chuyền động - Cho máy hoạt động để phát hiện tiếng kêu lạ, theo dõi các đồng hồ trên bảnh táp lô, kiểm tra sự hoạt động của hệ thống chiếu sáng và tín hiệu. b) Nội dung bảo dưỡng cấp 1: - Bảo dưỡng các bầu lọc của hệ thống nhiên liệu, hệ thống bôi trơn, kiểm tra, bổ xung dầu mỡ như thay dầu động cơ và làm kín các đường ống dẫn. - Kiểm tra và điều chỉnh đúng hoạt động của ly hợp và tay lái - Kiêm tra dung dịch ac qui, kiểm tra máy khởi động - Kiểm tra thời điểm đánh lửa và điều chỉnh đúng nếu cần thiết
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD


intNumView=257

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2