Gißi Thißu Ngôn Ngÿ L¿p Trình PHP
Tài lißu này trình bày tßng quan vß PHP, tÿ khái nißm c¡ b¿n ¿n thi¿t l¿p môi tr±ßng phát trißn. Nßi dung
bao gßm cú pháp c¡ b¿n, cách ho¿t ßng cÿa PHP, và h±ßng d¿n cài ¿t môi tr±ßng vßi Laragon.
L¿p trình PH
hvluan.la@gmail.com
1
Lßch Sÿ Phát Trißn Cÿa PHP
PHP ra ßi nm 1994 bßi Rasmus Lerdorf, ban
¿u chß là mßt t¿p script CGI ¡n gi¿n ß theo
dõi l±ÿt truy c¿p trang web cá nhân, vßi tên
gßi "Personal Home Page Tools" và sau ó là
"PHP/FI".
Nm 1997, Zeev Suraski và Andi Gutmans vi¿t
l¿i cú pháp và phát hành PHP 3.0, ánh d¿u
b±ßc ngo¿t quan trßng. PHP 4.0 ra m¿t nm
2000 vßi nßn t¿ng Zend Engine, c¿i thißn hißu
su¿t và bß sung nhißu tính nng mßi.
PHP 5.0 (2004) mang ¿n c¿i ti¿n m¿nh vß l¿p trình
h±ßng ßi t±ÿng. Nm 2015, PHP 7.0 tng hißu su¿t g¿p
ôi và gi¿m tiêu thÿ bß nhß. Hißn t¿i, PHP ã phát trißn
¿n phiên b¿n 8.x vßi nhißu c¿i ti¿n vß tßc ß và tính
nng.
Sau h¡n 25 nm, PHP ã trß thành mßt trong nhÿng ngôn
ngÿ phß bi¿n nh¿t cho phát trißn web, chi¿m kho¿ng 79%
thß ph¿n trang web toàn c¿u. Facebook, Wikipedia,
WordPress và hàng trißu trang web khác ßu sÿ dÿng
PHP, minh chÿng cho sÿ ßn ßnh và kh¿ nng mß rßng
cÿa ngôn ngÿ này.
1
1994: Ra ßi
Rasmus Lerdorf t¿o PHP nh± mßt t¿p script
CGI ¡n gi¿n
21997: PHP 3.0
Suraski và Gutmans vi¿t l¿i cú pháp, ßi tên
thành "PHP: Hypertext Preprocessor"
3
2000: PHP 4.0
Ra m¿t vßi Zend Engine, c¿i thißn hißu su¿t
42004: PHP 5.0
C¿i ti¿n m¿nh vß l¿p trình h±ßng ßi t±ÿng
5
2015: PHP 7.0
Tng hißu su¿t g¿p ôi, gi¿m tiêu thÿ bß
nhß
62020: PHP 8.0
Thêm JIT compiler và union types
L¿p trình PH
hvluan.la@gmail.com
2
ßnh Ngh)a và ¿c ißm Cÿa PHP
PHP (PHP: Hypertext Preprocessor) là ngôn ngÿ l¿p trình kßch b¿n mã ngußn mß ±ÿc thi¿t k¿ cho phát trißn
web và có thß nhúng vào HTML. Khác vßi JavaScript (xÿ lý phía client), PHP ±ÿc xÿ lý trên máy chÿ (server-
side), t¿o ra HTML và gÿi ¿n trình duyßt ng±ßi dùng.
1Ngôn Ngÿ Kßch B¿n Máy Chÿ
PHP xÿ lý hoàn toàn trên máy chÿ web. Khi
truy c¿p trang PHP, máy chÿ thÿc thi mã, t¿o
HTML và gÿi k¿t qu¿ vß trình duyßt. Ng±ßi
dùng không th¿y mã ngußn gßc, chß nh¿n k¿t
qu¿ ã xÿ lý.
2Tính Linh Ho¿t
PHP có cú pháp dß hßc, ¿c bißt vßi ng±ßi ã
bi¿t C, Java ho¿c JavaScript. Cho phép l¿p
trình theo nhißu phong cách: c¿u trúc, h±ßng
ßi t±ÿng, ho¿c k¿t hÿp c¿ hai.
3Tích Hÿp Vßi C¡ Sß Dÿ Lißu
PHP tích hÿp tßt vßi nhißu hß qu¿n trß c¡ sß
dÿ lißu nh± MySQL, PostgreSQL, MongoDB,
Oracle và SQL Server, giúp xây dÿng ÿng
dÿng web ßng ¡n gi¿n và hißu qu¿.
4Cßng ßng Lßn M¿nh
Vßi h¡n 25 nm phát trißn, PHP có cßng ßng
rßng lßn cùng nhißu tài lißu, th± vißn và
framework nh± Laravel, Symfony, CodeIgniter
giúp ¿y nhanh quá trình phát trißn.
Ví Dÿ Cú Pháp PHP C¡ B¿n:
Ví dÿ trên minh hßa cách PHP ±ÿc nhúng vào HTML qua th¿ <?php ... ?>. Mã PHP ±ÿc xÿ lý trên máy chÿ,
và trình duyßt chß nh¿n k¿t qu¿ HTML ã t¿o ra - ¿c ißm quan trßng giúp PHP trß thành lÿa chßn hàng ¿u
cho phát trißn web ßng.
<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>Ví dÿ PHP</title>
</head>
<body>
<h1>Xin chào th¿ gißi PHP!</h1>
<?php
// Khai báo bi¿n
$ten = "Nguyßn Vn A";
$tuoi = 20;
// In ra thông tin
echo "<p>Tên tôi là: " . $ten . "</p>";
echo "<p>Tôi " . $tuoi . " tußi.</p>";
// C¿u trúc ißu kißn
if ($tuoi >= 18) {
echo "<p>Tôi ã ÿ tußi tr±ßng thành.</p>";
} else {
echo "<p>Tôi ch±a ÿ tußi tr±ßng thành.</p>";
}
?>
</body>
</html>
L¿p trình PH
hvluan.la@gmail.com
3
¯u Và Nh±ÿc ißm Cÿa PHP
¯u ißm
Dß hßc và sÿ dÿng cho ng±ßi mßi
Cú pháp ¡n gi¿n, linh ho¿t
Tài lißu phong phú, cßng ßng lßn
Tích hÿp tßt vßi nhißu CSDL
a nßn t¿ng (cross-platform)
Nhißu framework m¿nh (Laravel, Symfony)
Chi phí th¿p, dß trißn khai
±ÿc hß trÿ bßi h¿u h¿t nhà cung c¿p hosting
Nh±ÿc ißm
Hißu su¿t th¿p h¡n Go, Rust
Rÿi ro b¿o m¿t n¿u c¿u hình sai
Thi¿u nh¿t quán trong mßt sß hàm
Qu¿n lý lßi ch±a tßi ±u
Khó b¿o trì n¿u không theo chu¿n
Không ±ÿc thi¿t k¿ cho ÿng dÿng quy mô lßn
1 2
34
Dù có nh±ÿc ißm, PHP v¿n phß bi¿n nhß dß ti¿p c¿n và cßng ßng lßn. Các phiên b¿n PHP 7.x và 8.x ã c¿i
thißn hißu su¿t áng kß. Vßi framework hißn ¿i, PHP có thß xây dÿng ÿng dÿng web quy mô lßn, b¿o m¿t và
mß rßng tßt.
L¿p trình PH
hvluan.la@gmail.com
4
Máy Chÿ Web
T±¡ng thích vßi Apache, Nginx,
IIS và ch¿y trên mßi hß ißu
hành
C¡ Sß Dÿ Lißu
Hß trÿ a d¿ng CSDL: MySQL,
PostgreSQL, MongoDB, Oracle,
SQLite
Framework
Laravel, Symfony, CodeIgniter,
CakePHP, Yii giúp phát trißn
nhanh chóng
CMS
Nßn t¿ng cho WordPress,
Joomla, Drupal, Magento
Các þng Dÿng Phß Bi¿n Cÿa PHP
Hß Thßng Qu¿n Lý Nßi Dung (CMS)
PHP là nßn t¿ng cho các CMS phß bi¿n nh±
WordPress (chi¿m h¡n 40% website toàn c¿u),
Joomla và Drupal. Các hß thßng này giúp ng±ßi
dùng không có ki¿n thÿc kÿ thu¿t v¿n có thß
qu¿n lý website dß dàng.
Th±¡ng M¿i ißn Tÿ
Các nßn t¿ng th±¡ng m¿i ißn tÿ nh± Magento,
WooCommerce và PrestaShop ßu sÿ dÿng PHP.
Chúng cung c¿p các tính nng thi¿t y¿u: qu¿n lý
s¿n ph¿m, giß hàng, thanh toán và v¿n chuyßn.
M¿ng Xã Hßi
Facebook ban ¿u ±ÿc xây dÿng b¿ng PHP và sau ó phát trißn ngôn ngÿ Hack dÿa trên PHP. Nhißu
m¿ng xã hßi khác cing sÿ dÿng PHP trong hß thßng cÿa hß.
CMS Th±¡ng m¿i
ißn tÿ þng dÿng
doanh
nghißp
M¿ng xã hßi API &
Backend Khác
PHP còn ±ÿc sÿ dÿng trong các hß thßng CRM, LMS, dißn àn trÿc tuy¿n, cßng thông tin, ÿng dÿng doanh
nghißp và API RESTful.
Các framework hißn ¿i nh± Laravel, Symfony và CodeIgniter ã giúp PHP v±ÿt qua gißi h¿n ban ¿u, trß
thành nßn t¿ng cho các ÿng dÿng web phÿc t¿p. Chúng cung c¿p ki¿n trúc MVC, công cÿ ORM, hß thßng xác
thÿc và phân quyßn, giúp l¿p trình viên xây dÿng ÿng dÿng web nhanh chóng và hißu qu¿.
L¿p trình PH
hvluan.la@gmail.com
5